Con ôn thi vào lớp 10 căng thẳng: dấu hiệu quá tải và cách bố mẹ giúp con
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Lo lắng khi ôn thi vào 10 là bình thường, nhất là ở những nơi cạnh tranh vào trường công lập cao. Đáng lo khi con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc, cáu gắt hoặc không học được nữa kéo dài hơn 2 tuần. Bố mẹ giúp nhiều nhất bằng cách giữ cho con ngủ 8–10 tiếng, ăn đủ, có giờ nghỉ, cùng con lập lịch ôn vừa sức và nói rõ rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Cách tuyển sinh lớp 10, môn thi thứ ba và số nguyện vọng do từng Sở Giáo dục và Đào tạo quyết định, nên hãy xem thông báo của Sở nơi mình ở. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc nói "trượt cấp 3 thì không sống nữa", dù như nói đùa.
- Con có vết thương tự gây ra, hoặc bố mẹ thấy con đang tìm cách làm hại bản thân.
- Con đau ngực, khó thở, ngất hoặc lả đi, không đỡ sau khi ngồi nghỉ (cần khám để loại trừ nguyên nhân khác).
- Khi có các dấu hiệu trên: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con mất ngủ hoặc ngủ rất ít gần như mỗi đêm trong hơn 2 tuần.
- Con bỏ ăn, sụt cân, hay đau đầu, đau bụng, buồn nôn vào những ngày thi thử, kiểm tra.
- Con khóc nhiều, cáu gắt, thu mình, nói "con không làm được", "con vô dụng".
- Con có những cơn hoảng loạn: tim đập nhanh, run, khó thở, sợ hãi dữ dội trước giờ thi.
- Con ngồi vào bàn nhiều giờ mà không học được, điểm thi thử tụt dần dù học nhiều hơn.
- Con dùng nhiều cà phê, nước tăng lực, hoặc tự tìm thuốc để thức hay để ngủ.
Thi vào 10 ở mỗi tỉnh một khác
Theo Quy chế tuyển sinh THCS và THPT ban hành kèm Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, mỗi địa phương chọn một trong ba cách tuyển sinh lớp 10: thi tuyển, xét tuyển, hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Nơi thi tuyển thì thi ba môn: Toán, Ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo chọn. Môn thứ ba được công bố sau học kỳ I và không muộn hơn ngày 31/3 hằng năm. Nội dung thi nằm trong chương trình THCS, chủ yếu là lớp 9.
Lịch thi, số nguyện vọng được đăng ký, cách tính điểm, phúc khảo và tuyển bổ sung do Sở nơi con học quy định. Năm 2026, Hà Nội thi ngày 30 và 31/5, Thành phố Hồ Chí Minh thi từ 31/5 đến 2/6; các tỉnh khác có lịch riêng. Trường chuyên thường thi thêm môn chuyên. Bố mẹ nên đọc kỹ thông báo chính thức của Sở, tránh dựa vào tin đồn trên mạng, để con có thông tin đúng và đỡ hoang mang.
Vì sao con dễ quá tải mùa ôn thi vào 10
Ở nhiều nơi, số chỗ vào trường công lập ít hơn số học sinh muốn vào, nên áp lực đến sớm từ lớp 8, lớp 9. Con vừa học chính khóa, vừa ôn thi, nhiều em học thêm cả buổi chiều lẫn buổi tối. Con cũng đang ở tuổi dậy thì: đồng hồ sinh học dịch muộn hơn, khó ngủ sớm, trong khi vẫn phải dậy sớm đi học.
Áp lực còn đến từ những câu nói rất bình thường trong nhà: hỏi điểm thi thử mỗi tối, nhắc chuyện tiền học thêm, so với con nhà hàng xóm. Con cũng tự so sánh khi đọc điểm chuẩn năm trước hay điểm thi thử của bạn trên mạng.
Cách bố mẹ giúp con trong mấy tháng ôn thi
- Cùng con lập kế hoạch ôn theo tuần, chia nhỏ từng phần, có ngày nghỉ, để con thấy việc cần làm có điểm dừng.
- Cùng con và thầy cô xem lại lịch học thêm. Bớt những buổi chồng chéo để con có thời gian tự làm bài và ngủ đủ.
- Giữ giờ ngủ cố định, tuổi này cần khoảng 8–10 tiếng mỗi đêm. Thức khuya học dồn thường làm con nhớ kém hơn.
- Giữ bữa sáng và bữa tối đủ chất, có một bữa cơm chung không nhắc chuyện điểm số.
- Cho con vận động mỗi ngày: đi bộ, đạp xe, chơi cầu lông. Vận động giúp con bớt căng thẳng và ngủ ngon hơn.
- Cùng con chọn nguyện vọng dựa trên sức học thật và khoảng cách đi lại, có cả phương án dự phòng. Biết trước nếu trượt vẫn còn đường đi giúp con đỡ sợ.
- Nói thành lời: bố mẹ thương con dù kết quả thế nào.
Những ngày sát thi và ngày thi
- Tuần cuối không học thêm bài mới, chỉ ôn lại phần chính, giữ giờ ngủ như thường.
- Tối trước ngày thi cùng con chuẩn bị giấy tờ, bút, thước, đồng hồ, xem đường đến điểm thi, rồi để con nghỉ sớm.
- Sáng thi ăn món quen, không thử món lạ, không uống nhiều nước tăng lực hay cà phê.
- Sau mỗi buổi thi, hỏi con có mệt không, ăn gì, đừng hỏi ngay được bao nhiêu điểm hay dò đáp án.
- Nếu con kể làm bài không tốt, đừng phân tích lỗi ngay. Một câu "Con đã cố rồi, giờ nghỉ đã" giúp con giữ sức cho buổi sau.
Nếu em đang đọc bài này
Lo trước kỳ thi vào 10 là chuyện bình thường, các bạn cùng lớp em cũng đang lo như vậy. Ngủ đủ giúp em tỉnh táo và nhớ bài hơn nhiều so với thức khuya. Hãy chia việc ôn thành từng phần ngắn, nghỉ ngắn xen giữa, ra khỏi bàn, uống nước, vận động nhẹ.
Kết quả thi vào 10 không quyết định cả cuộc đời em. Trượt trường mình muốn vẫn còn nguyện vọng khác, trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên, và rất nhiều con đường đi tiếp. Nếu em thấy không chịu nổi nữa, hay có lúc nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói với bố mẹ, thầy cô, cán bộ tư vấn tâm lý ở trường, hoặc gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Khi nào nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý
Nếu các dấu hiệu quá tải kéo dài hơn 2 tuần, con có cơn hoảng loạn, hoặc đau đầu đau bụng lặp lại, bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ nhi, bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý. Bác sĩ sẽ khám để loại trừ bệnh cơ thể và xem con có rối loạn lo âu hay trầm cảm đi kèm không.
Phần lớn học sinh được giúp bằng trò chuyện trị liệu, sắp xếp lại lịch học và nghỉ. Thuốc chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê, không tự mua thuốc ngủ, thuốc an thần hay thuốc bổ não cho con.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ giờ đi ngủ và giờ thức dậy cố định, kể cả cuối tuần; tắt điện thoại, máy tính ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ.
- Mỗi ngày có ít nhất một khoảng trống không học, không màn hình.
- Hạn chế cà phê, trà đặc, nước tăng lực, nhất là sau buổi trưa.
- Để điện thoại ra xa bàn học trong giờ ôn bài.
- Hỏi "Hôm nay con thấy thế nào?" trước khi hỏi "Hôm nay con ôn được gì?".
- Không bàn chuyện điểm chuẩn, tỉ lệ chọi trước mặt con vào buổi tối.
Hiểu lầm thường gặp
- Thức khuya ôn nhiều mới đỗ.
- Thiếu ngủ làm con khó tập trung và khó nhớ bài. Học dồn cả đêm thường phản tác dụng, ngủ đủ giấc giúp con học hiệu quả hơn.
- Học thêm càng nhiều lớp càng chắc.
- Lịch học thêm kín đến mức con không còn thời gian tự làm bài và ngủ thường phản tác dụng. Nên chọn vài buổi thật cần, phù hợp chỗ con còn hổng.
- Trượt cấp 3 công lập là hỏng cả tương lai.
- Ngoài trường công lập còn nguyện vọng khác, trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên vừa học văn hóa vừa học nghề. Nhiều em vẫn đi tiếp rất tốt sau khi trượt nguyện vọng đầu.
- Uống thuốc bổ não giúp con nhớ bài hơn mùa thi.
- Không có thuốc nào thay được giấc ngủ, bữa ăn đủ chất và nghỉ ngơi. Thuốc ngủ, thuốc an thần chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê.
Bố mẹ hay hỏi
+Thi vào lớp 10 thi mấy môn?
Ở nơi tổ chức thi tuyển, học sinh thi Toán, Ngữ văn và một môn hoặc bài thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo chọn, công bố không muộn hơn 31/3. Một số địa phương xét tuyển hoặc kết hợp, nên hãy xem thông báo của Sở nơi con học.
+Ôn thi vào 10 nên ngủ mấy tiếng?
Học sinh tuổi teen cần khoảng 8–10 tiếng mỗi đêm. Giữ giờ ngủ đều đặn giúp con tỉnh táo và nhớ bài tốt hơn.
+Con sợ thi vào 10, khóc nhiều thì làm sao?
Ngồi nghe con nói hết, không gạt đi cảm xúc của con, rồi cùng con xem lại lịch ôn và phương án dự phòng. Nếu con khóc, mất ngủ, bỏ ăn kéo dài hơn 2 tuần, nên gặp chuyên gia tâm lý.
+Có nên cho con nghỉ học thêm trước kỳ thi vào 10?
Nếu con đã quá mệt, bớt học thêm để con ngủ đủ và tự ôn thường có lợi hơn. Bàn với con và thầy cô để giữ lại những buổi thật cần.
+Trước ngày thi bố mẹ nên nói gì với con?
Nói ngắn và ấm: bố mẹ tin con đã chuẩn bị, làm được đến đâu bố mẹ vẫn thương con. Tránh dặn dò dài, nhắc điểm chuẩn hay so sánh với bạn.
Nguồn tham khảo
- Toàn văn Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT — Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
- Help your child beat exam stress — NHS (Anh)
- Tips on preparing for exams — NHS (Anh)
- How to Help Your Teen Succeed in School — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Áp lực thi cử
Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Con trượt nguyện vọng
Sau khi trượt nguyện vọng 1 hay thi trượt, buồn, khóc, giận, xấu hổ và không muốn gặp ai trong vài ngày đến vài tuần là phản ứng bình thường. Việc của bố mẹ trong những ngày đầu là ở bên con, không trách, không so sánh, rồi khi con đã bình tĩnh hơn mới cùng con xem các lựa chọn tiếp theo. Nếu con nói muốn chết, tự làm đau mình hoặc nỗi buồn kéo dài quá 2 tuần, hãy tìm trợ giúp: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7), hoặc gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý.
- Mất ngủ trước kỳ thi
Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ đủ giúp con tập trung tốt hơn nhiều so với học dồn đến khuya. Nên đưa con đi khám khi con mất ngủ gần như mỗi đêm hơn 2 tuần, ngủ ít mà ban ngày lả đi, hoặc mất ngủ đi kèm buồn bã, hoảng loạn. Không tự cho con uống thuốc ngủ hay thuốc an thần.
- Thức khuya ôn thi
Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Hoảng loạn khi thi
Run tay, tim đập nhanh, khó thở, đầu óc trống rỗng khi cầm đề là phản ứng báo động của cơ thể trước căng thẳng, thường gọi là cơn hoảng sợ (cơn hoảng loạn). Cơn này đáng sợ nhưng không nguy hiểm, phần lớn kéo dài khoảng 5–20 phút rồi dịu dần, và thở chậm giúp nó qua nhanh hơn. Nếu con đau ngực khi gắng sức, ngất, hoặc khó thở không đỡ sau khi nghỉ, cần đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim phổi. Nếu cơn hoảng loạn lặp lại nhiều lần hoặc làm con né tránh đi học, đi thi, nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
- Ăn uống mùa thi
Mùa thi không cần món đặc biệt hay thuốc bổ não: con cần ăn đủ ba bữa đúng giờ, mỗi bữa có tinh bột, đạm và rau, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Sáng ngày thi, cho con ăn món quen, vừa no, dễ tiêu, như phở, cháo, bánh mì trứng hoặc xôi ít, kèm sữa hoặc trái cây; tránh món lạ, quá nhiều dầu mỡ hay đồ bán rong không rõ vệ sinh. Nếu con nôn nhiều, đi ngoài liên tục, không uống được hoặc ngất sau ăn, hãy đưa con đi khám ngay.
Chủ đề khác