Tâm lý và cảm xúc

Con hay đòi đồ đắt tiền: vì sao và bố mẹ nên nói gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ tuổi tiểu học và THCS hay đòi điện thoại mới, giày hiệu, đồ chơi, vật phẩm trong game vì bạn bè có, vì quảng cáo và người nổi tiếng trên mạng, hoặc vì muốn được nhóm bạn chấp nhận. Đó là chuyện thường gặp, chưa phải con hư. Bố mẹ giúp con bằng cách bình tĩnh nói "không" khi cần mà không chê con, giải thích theo hoàn cảnh nhà mình, cho con tiền tiêu vặt và tập chia ra phần để dành, phần tiêu, phần cho đi, và dạy con nhận ra quảng cáo. Hãy để ý hơn nếu con lấy tiền, vay nợ, cá độ, hay nhận tiền, quà của người lạ trên mạng; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho bố mẹ và trẻ dưới 16 tuổi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Có người lạ trên mạng cho con tiền, thẻ game, quà để đổi lấy ảnh, clip, gặp mặt, hoặc đang đe dọa, tống tiền con: không trả tiền, giữ lại tin nhắn, báo công an (113) và gọi Tổng đài 111.
  • Con bị người khác ép đòi tiền, đánh, đe dọa vì nợ hoặc vì món đồ đắt tiền: đưa con đến nơi an toàn, báo công an (113), gọi Tổng đài 111.
  • Con nói muốn chết, muốn biến mất vì nợ nần, vì bị chê nghèo, hoặc tự làm đau mình: ở bên con, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con lấy tiền của bố mẹ, người thân, bạn bè, hoặc bán đồ trong nhà để mua thứ mình muốn.
  • Con nạp tiền game, mua vật phẩm ảo, mua "túi mù" nhiều lần dù đã hứa dừng, nói dối về tiền.
  • Con vay tiền bạn, vay qua mạng, chơi cá độ hay các trò có đặt tiền.
  • Con buồn bã, xấu hổ, không muốn đi học vì bị bạn chê không có đồ hiệu, hoặc bị cô lập.
  • Con ăn vạ, đập phá dữ dội mỗi khi không được mua, kéo dài và ngày càng nặng.
  • Con chỉ thấy mình có giá trị khi có đồ đắt tiền, hay so sánh mình với bạn trên mạng rồi buồn chán.

Vì sao con hay đòi đồ đắt tiền

  • Muốn được bạn bè chấp nhận: ở tuổi tiểu học cuối cấp và THCS, giống bạn là điều quan trọng với con. Con sợ bị coi là "quê", bị lẻ loi nếu không có thứ cả nhóm đang có.
  • Quảng cáo và mạng xã hội: quảng cáo nhắm vào trẻ trong video, game, ứng dụng, qua người nổi tiếng, video "đập hộp". Trẻ chưa đủ khả năng tự kiềm chế và nghĩ kỹ trước quảng cáo nên rất dễ bị cuốn theo.
  • Chưa hiểu giá trị đồng tiền: nhiều trẻ chưa biết bố mẹ làm bao lâu mới có số tiền đó, hay tiền trong ví điện tử, thẻ nạp game là tiền thật.
  • Thói quen trong nhà: khi trẻ quen được mua ngay mỗi lần đòi, hoặc quà là cách duy nhất bố mẹ bù đắp khi bận, con dễ đòi nhiều hơn.
  • Cảm xúc bên trong: đôi khi con đòi đồ vì buồn, cô đơn, bị bắt nạt, hoặc muốn được chú ý. Món đồ là cách con nói điều mình chưa nói được.

Nói chuyện với con thế nào

  • Lắng nghe trước: "Con thích đôi giày này vì sao?". Hiểu lý do giúp bố mẹ trả lời đúng điều con cần.
  • Nói "không" bình tĩnh và rõ, không mỉa mai, không chê con: "Bố hiểu con rất thích, nhưng tháng này nhà mình không mua món này."
  • Giải thích theo hoàn cảnh nhà mình, bằng lời hợp với tuổi: tiền nhà mình dùng cho những việc gì, vì sao phải ưu tiên. Không cần kể hết chuyện tiền bạc của người lớn hay làm con thấy có lỗi.
  • Phân biệt cần và muốn: đồng phục, sách vở là thứ cần; món đồ hiệu là thứ muốn. Thứ muốn có thể chờ, để dành, hoặc thôi.
  • Không so sánh con với con nhà người ta, không nói "nhà mình nghèo, đòi gì" để con xấu hổ.
  • Khi con ăn vạ, giữ bình tĩnh, không đổi ý vì con khóc to. Chờ con dịu lại rồi mới nói chuyện.

Dạy con về tiền từ sớm

Tiền tiêu vặt là cách tốt để con tập quản lý tiền. Số tiền và cách cho do mỗi nhà quyết định, có thể gắn với việc nhà vừa sức. Một cách đơn giản là chia tiền thành ba phần: để dành cho một mục tiêu, tiêu cho những thứ nhỏ con thích, và cho đi, ví dụ góp vào quỹ lớp hay ủng hộ bạn khó khăn. Trẻ nhỏ dùng ba hộp hoặc ba phong bì, trẻ lớn ghi vào sổ.

Phần để tiêu, hãy để con tự quyết và tự chịu hậu quả: mua món này thì không còn tiền mua món kia. Con sẽ có lúc tiêu sai, đó là bài học. Khi con muốn món đồ lớn, cùng con đặt mục tiêu, tính cần để dành bao lâu; bố mẹ có thể góp thêm một phần nếu nhà mình lo được.

Bố mẹ là tấm gương. Cho con thấy mình cân nhắc trước khi mua, so sánh giá, để dành, và không mua chỉ vì đang giảm giá.

Giúp con nhận ra quảng cáo và áp lực trên mạng

  • Cùng con xem một quảng cáo, video đập hộp rồi hỏi: ai làm video này, họ muốn con làm gì, họ không nói điều gì.
  • Giải thích rằng nhiều người nổi tiếng được trả tiền để khen sản phẩm.
  • Khóa mua hàng trong ứng dụng, đặt mật khẩu cho ví điện tử và kho ứng dụng; không lưu thẻ ngân hàng trên máy con dùng.
  • Bật cài đặt quyền riêng tư trên điện thoại, game, mạng xã hội của con; lập kế hoạch dùng thiết bị cho cả nhà.
  • Nói với con về những trò có đặt tiền, mở hộp quà ngẫu nhiên trong game: chúng dễ cuốn người chơi nạp tiền hết lần này đến lần khác.

Nếu em đang đọc bài này

Muốn có thứ bạn bè có là bình thường, và cảm giác bị bạn chê rất khó chịu. Nhưng bạn tốt không chọn chơi với em vì đôi giày hay chiếc điện thoại. Em có thể thử để dành một phần tiền tiêu vặt, hoặc nói chuyện với bố mẹ về món đồ em thật sự muốn.

Nếu ai đó trên mạng cho em tiền, quà, thẻ game để đổi lấy ảnh hay gặp mặt, hoặc em đang nợ ai đó và bị đe dọa, hãy kể ngay với bố mẹ hoặc thầy cô. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con một khoản tiền tiêu vặt cố định và ba hộp: để dành, tiêu, cho đi.
  • Khi con đòi một món đồ, hẹn chờ vài ngày rồi cùng quyết định; nhiều mong muốn tự qua đi.
  • Lập danh sách điều ước của con; món nào con vẫn thích sau một tháng thì cùng con để dành.
  • Tặng con thời gian thay vì đồ vật: đi chơi, nấu ăn, chơi cùng con.
  • Khóa mua hàng trong ứng dụng và không lưu thẻ ngân hàng trên máy con dùng.
  • Nói chuyện với bố mẹ bạn thân của con để thống nhất về quà sinh nhật, điện thoại, tiền nạp game.
  • Nếu con lấy tiền, nợ nần hay bị đe dọa vì tiền, bình tĩnh hỏi chuyện, và gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) nếu cần tư vấn.

Hiểu lầm thường gặp

Con đòi đồ đắt tiền là con hư, phải mắng cho chừa.
Đòi đồ bạn có là điều thường gặp ở tuổi này. Mắng chê làm con xấu hổ và giấu bố mẹ; giải thích và dạy con quản lý tiền giúp con hơn.
Chiều con đủ thứ để con không thua kém bạn bè.
Trẻ quen được mua ngay mỗi lần đòi dễ khó chịu khi phải chờ hay bị từ chối. Tự tin bền lâu đến từ được yêu thương, được làm được việc, không từ món đồ.
Trẻ con không cần biết chuyện tiền bạc.
Học quản lý tiền từ sớm, qua tiền tiêu vặt và để dành, giúp con tự lập và ít bị cuốn theo quảng cáo hơn.
Mua quà là cách bù đắp khi bố mẹ bận, đi làm xa.
Con cần thời gian và sự chú ý của bố mẹ hơn. Quà thay cho thời gian dễ khiến con đòi nhiều hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Con đòi điện thoại mới vì bạn nào cũng có thì làm sao?

Lắng nghe lý do, rồi quyết định theo nhu cầu thật và hoàn cảnh nhà mình. Nếu chưa mua, nói rõ khi nào sẽ xem lại, hoặc cùng con để dành một phần.

+Có nên cho con tiền tiêu vặt không?

Có, đó là cách tốt để con học quản lý tiền. Số tiền tùy hoàn cảnh mỗi nhà; quan trọng là đều đặn và để con tự quyết phần tiêu.

+Con khóc lóc, ăn vạ đòi mua đồ ngoài cửa hàng thì xử lý thế nào?

Giữ bình tĩnh, nói ngắn gọn một lần, không đổi ý vì con khóc. Đưa con ra chỗ yên tĩnh nếu cần, chờ con dịu rồi mới nói chuyện.

+Con lấy tiền của bố mẹ để nạp game thì phải làm sao?

Bình tĩnh hỏi chuyện, cho con trả lại bằng tiền tiêu vặt hoặc việc nhà, khóa mua hàng trong ứng dụng. Nếu con lấy tiền nhiều lần, nợ nần hay chơi trò có đặt tiền, hãy gặp chuyên gia tâm lý.

+Làm sao để con không bị cuốn theo quảng cáo?

Cùng con xem và hỏi: ai làm quảng cáo này, họ muốn con làm gì. Giải thích nhiều người nổi tiếng được trả tiền để khen sản phẩm, và bật cài đặt riêng tư trên thiết bị của con.

Nguồn tham khảo

  1. Money Matters: Helping Your Kids Create Good Habits — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. 5 Unhealthy Ways Digital Ads May Be Targeting Your Child — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con buồn vì so sánh trên mạng

    So sánh mình với người khác là điều tự nhiên ở tuổi teen, nhưng mạng xã hội đầy ảnh đã chỉnh sửa, cuộc sống được chọn lọc và thuật toán liên tục đẩy thêm nội dung cùng loại, nên con dễ thấy mình kém cỏi, xấu xí, thua bạn. Bố mẹ giúp được nhiều nhất bằng cách hỏi con đang xem gì và thấy thế nào, cùng con nhận ra cái gì là thật, cùng chỉnh lại nguồn tin con theo dõi, và giữ cho con giấc ngủ, bạn bè, hoạt động ngoài đời. Đưa con đi khám nếu con thay đổi ăn uống rõ rệt, tập luyện quá mức, mất ngủ, thu mình hoặc buồn bã kéo dài; nếu con nói muốn chết hay tự làm hại, ở bên con và gọi 115 hoặc 113.

  • Con nghiện game

    Phần lớn trẻ chơi game nhiều không mắc rối loạn chơi game. Đáng lo khi con không tự dừng được, game được ưu tiên hơn ăn, ngủ, học và bạn bè, và tình trạng đó kéo dài nhiều tháng dù đã gây hậu quả rõ. Bố mẹ nên đặt luật theo tuổi cùng con: giờ chơi cố định, chơi sau khi xong việc, máy chơi game để ở phòng chung, không chơi sau giờ ngủ. Nếu con bỏ học, thức trắng, nổi giận dữ dội hay buồn bã thu mình, hãy đưa con đi khám bác sĩ tâm lý; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) cũng tư vấn cho gia đình.

  • Con chơi cá độ, cờ bạc trên mạng

    Cá độ bóng đá, tài xỉu, casino trên mạng là đánh bạc, trái pháp luật ở Việt Nam, và học sinh, sinh viên dễ bị cuốn vào qua điện thoại chỉ sau vài lần thắng nhỏ. Dấu hiệu đáng lo là con đặt cược nhiều hơn mức có thể mất, cố gỡ khi thua, vay mượn, bán đồ hoặc nói dối về tiền. Cờ bạc có thể chữa được: bố mẹ nên bình tĩnh nói chuyện, cùng con chặn đường nạp tiền và đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Nếu con bị chủ nợ đe dọa, gọi công an 113; nếu con nói muốn chết, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.

  • Con chi nhiều tiền cho idol

    Dành tiền cho album, vé concert, đồ lưu niệm của thần tượng là chuyện nhiều bạn tuổi teen làm, và có thể là cách con học quản lý tiền nếu có giới hạn rõ. Đáng lo khi con tiêu vượt tiền tiêu vặt, lấy tiền của nhà, vay bạn hoặc vay qua mạng, mua dồn những gói thẻ ảnh ngẫu nhiên để “săn” bằng được, chuyển khoản cho người lạ trong nhóm fan, hoặc buồn bực, lo âu khi không được mua. Hãy hỏi con thích điều gì ở thần tượng trước khi nói về tiền, rồi cùng con đặt khoản tiêu vặt cố định, mức phải hỏi bố mẹ và quy tắc chỉ mua qua kênh chính thức. Nếu con bị lừa, bị đe dọa hoặc nói muốn chết, ở bên con, gọi 113 hoặc 115; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ dưới 16 tuổi.

  • Áp lực đồng trang lứa

    Áp lực đồng trang lứa là khi con làm theo bạn bè để được chấp nhận, kể cả những việc con không muốn: hút thuốc lá điện tử, uống rượu bia, đua xe, trêu chọc một bạn khác, gửi ảnh riêng tư. Ở tuổi teen điều này rất thường gặp, vì con muốn hòa nhập và khi ở cùng bạn trong lúc hào hứng, con dễ quyết định bốc đồng hơn. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách biết bạn của con, nói chuyện không phán xét, cùng con tập trước cách từ chối, và hứa con có thể gọi bố mẹ đến đón bất cứ lúc nào mà không bị mắng. Nếu con bất tỉnh, co giật, khó thở sau khi uống rượu hay dùng chất gì, gọi 115 hoặc 113 ngay; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.

  • Trẻ lấy đồ của người khác

    Trẻ nhỏ cầm đồ mình thích mang về là chuyện thường gặp, vì đến khoảng 3–5 tuổi con mới hiểu rõ lấy đồ của người khác là sai, nên ở tuổi này chưa nên coi là ăn cắp. Khi phát hiện, bố mẹ bình tĩnh nói rõ đó là việc không được làm, cùng con trả lại hoặc đền, không để con được lợi gì từ món đồ, và không gọi con là kẻ trộm hay đánh con. Phần lớn trẻ thôi lấy đồ khi được dạy đúng cách. Nên đưa con gặp chuyên gia tâm lý khi con lấy đồ lặp lại dù đã được dạy, không thấy áy náy, hoặc kèm nói dối, trốn học, đánh nhau.

Chủ đề khác