Trẻ lấy đồ của người khác: vì sao và bố mẹ xử lý thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ nhỏ cầm đồ mình thích mang về là chuyện thường gặp, vì đến khoảng 3–5 tuổi con mới hiểu rõ lấy đồ của người khác là sai, nên ở tuổi này chưa nên coi là ăn cắp. Khi phát hiện, bố mẹ bình tĩnh nói rõ đó là việc không được làm, cùng con trả lại hoặc đền, không để con được lợi gì từ món đồ, và không gọi con là kẻ trộm hay đánh con. Phần lớn trẻ thôi lấy đồ khi được dạy đúng cách. Nên đưa con gặp chuyên gia tâm lý khi con lấy đồ lặp lại dù đã được dạy, không thấy áy náy, hoặc kèm nói dối, trốn học, đánh nhau.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con bị người khác (bạn lớn hơn, người lớn, người quen trên mạng) đe dọa, ép phải lấy tiền, lấy đồ mang cho họ: giữ con ở nơi an toàn, gọi 113 nếu con đang bị đe dọa và gọi Tổng đài 111.
- Sau khi bị phát hiện hay bị mắng, con nói muốn chết, bỏ nhà đi, hoặc tự làm đau mình: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm, hoặc Tổng đài 111.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con lấy đồ, lấy tiền nhiều lần dù bố mẹ đã bình tĩnh dạy và cùng con trả lại.
- Con trên 6 tuổi lấy đồ mà không thấy áy náy, đổ lỗi cho người khác, hoặc nói "không ai cho thì con tự lấy".
- Lấy đồ đi kèm nói dối thường xuyên, trốn học, đánh nhau, phá đồ, bỏ nhà đi.
- Con lấy tiền với số lượng tăng dần, có thể để nạp game, mua đồ trên mạng, cá cược, hoặc đưa cho người khác.
- Con bắt đầu lấy đồ sau một biến cố lớn: bố mẹ đi làm xa, ly hôn, có em, chuyển trường, bị bắt nạt; hoặc con buồn bã, cô đơn, không có bạn.
Vì sao con lấy đồ
Trẻ dưới khoảng 3 tuổi chưa phân biệt rõ đồ của mình và đồ của người khác: thấy thích thì cầm. Từ 3 đến 5 tuổi, con dần hiểu rằng lấy đồ của người khác là sai, và đây là lúc bố mẹ cần chủ động dạy con về đồ của ai, hỏi mượn, trả lại.
Trẻ lớn hơn đã biết lấy đồ là sai nhưng vẫn có thể lấy vì nhiều lý do: thèm một món mà bố mẹ không mua, muốn có quà tặng bạn để được bạn chơi cùng, muốn tỏ ra gan dạ với nhóm bạn, thấy anh chị em được chiều hơn nên lấy "cho bằng", hoặc vì đang thiếu sự quan tâm và món đồ là cách để bù đắp. Có trẻ lấy vì bị người khác ép.
Lấy đồ một vài lần ở tuổi mầm non, tiểu học chưa có nghĩa là con hư hay lớn lên sẽ trộm cắp. Điều quyết định là cách người lớn phản ứng.
Khi phát hiện con lấy đồ
- Giữ bình tĩnh. Nói rõ, ngắn gọn rằng bố mẹ biết con đã lấy, và lấy đồ của người khác là việc không được làm trong nhà mình.
- Khi đã biết chắc, đừng hỏi gài "có phải con lấy không"; câu hỏi đó dễ đẩy con vào chỗ nói dối. Hãy nói điều bố mẹ biết và hỏi con vì sao con lấy.
- Cùng con trả lại món đồ và xin lỗi người bị mất. Với trẻ nhỏ, bố mẹ đi cùng và nói giúp phần khó. Nếu đồ đã hỏng hay đã tiêu hết tiền, con đền bằng tiền tiết kiệm hoặc làm thêm việc nhà.
- Không để con được lợi gì từ món đồ: không giữ lại "lần này thôi", không tiếp tục dùng.
- Không giảng dài, không dọa "lớn lên đi tù", không gọi con là kẻ trộm, không bêu con trước lớp hay trước họ hàng. Dán nhãn làm con thấy mình xấu và dễ lặp lại.
- Không đánh, không trói tay, không nhốt con. Đòn roi làm con sợ và giấu giỏi hơn chứ không hiểu ra.
- Khi con đã trả lại hoặc đền xong, coi như chuyện đã qua; không nhắc lại mỗi lần giận, để con có cơ hội bắt đầu lại.
Dạy con từ sớm
Với trẻ nhỏ, nói rõ trong những việc hằng ngày: "Đây là xe của bạn Minh, mình hỏi mượn bạn nhé", "Đồ chơi ở lớp để lại lớp". Kiểm tra cặp, túi quần con khi đón về, và cùng con mang trả ngay nếu có đồ lạ.
Bố mẹ là tấm gương rõ nhất. Mang đồ ở cơ quan về dùng, khoe được trả thừa tiền mà không trả lại, hay lấy đồ của con không hỏi đều cho con thấy quy tắc chỉ là lời nói. Hãy hỏi trước khi dùng đồ của con, và trả lại khi được thối nhầm tiền.
Với trẻ tiểu học, cho con một ít tiền tiêu vặt đều đặn và dạy con để dành mua thứ mình thích. Cất ví, điện thoại có ví điện tử, mật khẩu tài khoản ở nơi con không tự dùng được; đặt giới hạn mua hàng trong game, ứng dụng.
Tìm điều đang ở phía sau
Khi con lấy đồ nhiều lần, hãy tìm hiểu xem con đang thiếu điều gì: thời gian với bố mẹ, bạn bè, sự công bằng giữa các anh chị em, hay một món con rất muốn mà ngại xin. Dành thời gian riêng cho con mỗi ngày, khen khi con trung thực, và nói cho con biết bố mẹ tin con có thể thay đổi.
Nếu con lấy tiền để nạp game, mua đồ trên mạng, hay đưa cho ai đó, cần hỏi kỹ xem con có bị lôi kéo, đe dọa không. Trẻ bị ép cần được bảo vệ trước khi bàn đến phạt.
Khi nào cần gặp chuyên gia
Nếu con vẫn lấy đồ dù bố mẹ đã kiên nhẫn dạy, hoặc lấy đồ đi kèm nói dối kéo dài, trốn học, đánh nhau, khó kết bạn, đó có thể là dấu hiệu con đang gặp khó khăn về cảm xúc, hành vi, hoặc gia đình đang có chuyện. Bác sĩ nhi, bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý sẽ tìm hiểu vì sao con lấy đồ và hướng dẫn cả nhà cách giúp con.
Bố mẹ có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) để được tư vấn, nhất là khi nghi con bị người khác lợi dụng, ép buộc.
Chăm sóc con tại nhà
- Nói chuyện với con khi cả hai đã bình tĩnh, bằng giọng nhỏ, nhìn vào mắt con.
- Luôn cùng con trả lại hoặc đền đồ; khen con khi con làm được việc khó này.
- Hỏi trước khi dùng đồ của con, để con thấy người lớn cũng tôn trọng đồ của người khác.
- Cho con tiền tiêu vặt nhỏ, đều đặn, và cùng con lập kế hoạch để dành.
- Cất ví, tiền, điện thoại có ví điện tử ở nơi con không tự lấy được.
- Dành thời gian riêng cho con mỗi ngày, nhất là khi gia đình vừa có thay đổi lớn.
- Khen ngay khi con thật thà nhận lỗi, kể cả khi con vừa làm sai.
Hiểu lầm thường gặp
- Trẻ lấy đồ từ bé thì lớn lên sẽ thành kẻ trộm.
- Phần lớn trẻ thôi lấy đồ khi lớn hơn nếu được người lớn dạy bình tĩnh và nhất quán. Trẻ nhỏ chưa hiểu hết khái niệm đồ của người khác.
- Phải đánh thật đau, bêu con trước lớp cho chừa.
- Đánh và làm nhục làm con sợ, giấu giỏi hơn và thấy mình là đứa xấu. Luật Trẻ em 2016 cũng nghiêm cấm đánh đập, xúc phạm danh dự trẻ em.
- Lấy đồ trong nhà, của bố mẹ thì không sao.
- Lấy tiền, lấy đồ của người trong nhà mà không hỏi vẫn là việc cần dạy lại. Bình tĩnh nói rõ, cho con đền, và tìm hiểu vì sao con cần món đó.
- Để tiền ra ngoài thử xem con có lấy không.
- Gài bẫy làm con mất lòng tin vào bố mẹ và không dạy con điều gì mới. Cất tiền cẩn thận và nói chuyện thẳng với con khi có chuyện.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ 3 tuổi mang đồ chơi của lớp về nhà có phải là ăn cắp không?
Chưa nên coi là ăn cắp. Con chưa hiểu rõ đồ của ai. Hãy nhẹ nhàng nói đó là đồ của lớp, và cùng con mang trả cô vào hôm sau.
+Con lấy tiền của bố mẹ thì phạt thế nào?
Nói rõ bố mẹ biết, hỏi con lấy để làm gì, cho con trả lại hoặc đền bằng tiền tiết kiệm, làm thêm việc nhà. Không đánh, không dọa; nếu con lấy nhiều lần hoặc lấy để đưa cho người khác, cần tìm hiểu kỹ hơn.
+Có nên bắt con xin lỗi trước cả lớp?
Không nên. Xin lỗi riêng với người bị mất đồ, có bố mẹ hoặc cô giáo đi cùng, là đủ. Làm con xấu hổ trước đông người dễ khiến con bị trêu chọc và lặp lại.
+Con lấy đồ của bạn rồi nói dối là được tặng thì làm sao?
Nói bình tĩnh rằng bố mẹ biết món đồ không phải của con, và con sẽ đỡ bị phạt hơn khi nói thật. Khen khi con nhận lỗi, rồi cùng con trả lại.
+Khi nào cần đưa con đi khám tâm lý?
Khi con lấy đồ lặp lại dù đã được dạy, không thấy áy náy, hoặc kèm nói dối kéo dài, trốn học, đánh nhau, buồn bã, khó kết bạn.
Nguồn tham khảo
- When Children Lie: What Parents Can Do — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- The Disobedient Child — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Where We Stand: Spanking — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ hay nói dối
Trẻ dưới khoảng 6 tuổi thường chưa tách bạch được chuyện thật với chuyện tưởng tượng, nên nhiều câu "nói dối" ở tuổi này là trí tưởng tượng. Từ khoảng 6 tuổi, con biết mình đang nói dối, và thường nói dối vì sợ bị phạt hoặc sợ bố mẹ thất vọng. Bố mẹ nên nói bình tĩnh rằng mình biết con chưa nói thật, khen khi con nhận lỗi, phạt nhẹ và hợp lý thay vì đánh mắng, và tự mình sống trung thực. Nên đưa con gặp chuyên gia khi con nói dối thường xuyên, kèm lấy đồ, trốn học, hoặc khi con nói dối để che giấu việc bị ai đó làm hại.
- Kỷ luật tích cực
Kỷ luật tích cực là dạy con biết cư xử đúng dựa trên một mối quan hệ gần gũi, quy tắc rõ ràng và hậu quả bình tĩnh, nhất quán, thay cho đánh, quát hay làm con xấu hổ. Cốt lõi gồm: nói cụ thể điều con cần làm, khen ngay khi con làm tốt, cho hậu quả hợp lý khi con vi phạm, và dành thời gian riêng cho con mỗi ngày. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ kết luận đánh, quát mắng không giúp trẻ ngoan hơn mà gây hại lâu dài; Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ. Khi bố mẹ thấy mình sắp mất kiểm soát, hãy dừng lại, ra khỏi phòng vài phút, hoặc gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Có nên đánh con
Không nên. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều kết luận đánh con, kể cả đánh nhẹ, không giúp trẻ ngoan hơn mà làm tăng nguy cơ trẻ hung hăng, chống đối, lo âu và tổn thương; quát mắng, sỉ nhục cũng gây hại tương tự. Ở Việt Nam, Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em, trong đó có đánh đập, lăng mạ, xúc phạm. Thay vào đó, bố mẹ dùng quy tắc rõ ràng, lời khen đúng lúc và hậu quả nhẹ, nhất quán. Khi con bị thương ở đầu, nôn, lơ mơ sau khi bị đánh hay bị lắc, gọi 115 hoặc 113 ngay; khi lo trẻ bị bạo lực, gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Rối loạn thách thức chống đối
Rối loạn thách thức chống đối là khi trẻ thường xuyên cáu giận, cãi lại người lớn, cố tình không làm theo, hay đổ lỗi và thù dai, kéo dài ít nhất 6 tháng, rõ rệt hơn hẳn trẻ cùng tuổi và làm ảnh hưởng đến học tập, gia đình, bạn bè. Chẩn đoán do bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý, sau khi xem con có tăng động giảm chú ý, lo âu, trầm cảm hay rối loạn học tập đi kèm không. Cách điều trị chính là hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi, cùng trị liệu cho con; bắt đầu càng sớm càng tốt. Nếu con nói muốn chết, tự làm đau mình, hoặc tấn công người khác bằng hung khí, gọi 115 hoặc 113.
- Con nghiện game
Phần lớn trẻ chơi game nhiều không mắc rối loạn chơi game. Đáng lo khi con không tự dừng được, game được ưu tiên hơn ăn, ngủ, học và bạn bè, và tình trạng đó kéo dài nhiều tháng dù đã gây hậu quả rõ. Bố mẹ nên đặt luật theo tuổi cùng con: giờ chơi cố định, chơi sau khi xong việc, máy chơi game để ở phòng chung, không chơi sau giờ ngủ. Nếu con bỏ học, thức trắng, nổi giận dữ dội hay buồn bã thu mình, hãy đưa con đi khám bác sĩ tâm lý; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) cũng tư vấn cho gia đình.
- Khi nào đưa con đi khám tâm lý
Nên đưa con đi khám tâm lý khi những thay đổi về cảm xúc hay hành vi của con kéo dài nhiều tuần, làm con hoặc cả nhà khổ sở, hoặc cản trở việc học, việc sinh hoạt ở nhà và quan hệ với bạn bè. Ví dụ: buồn bã hay cáu gắt gần như cả ngày từ 2 tuần, lo sợ đến mức không dám đi học, mất ngủ kéo dài, học sa sút rõ, thu mình, nhịn ăn, tự làm đau mình. Bố mẹ có thể bắt đầu từ bác sĩ nhi hoặc bác sĩ gia đình, phòng tư vấn tâm lý của trường, hoặc khoa tâm lý, tâm thần ở bệnh viện. Nếu con nói muốn chết, muốn làm hại mình hoặc người khác, hoặc có hành vi nguy hiểm, cần giúp ngay: ở bên con, gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Chủ đề khác