Xét nghiệm của con có bạch cầu tăng: nghĩa là gì, khi nào cần lo
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Bạch cầu là tế bào máu chống nhiễm trùng, nên bạch cầu tăng hay gặp nhất khi con đang bị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc virus, và thường về bình thường khi con khỏi bệnh. Trẻ nhỏ vốn có số bạch cầu bình thường cao hơn người lớn, nên một con số hơi vượt mức in trên phiếu chưa chắc là bất thường. Bác sĩ đọc kết quả cùng triệu chứng của con, chứ không dựa vào một con số. Cần đưa con đi khám sớm nếu bạch cầu tăng kèm xanh xao, bầm tím, chảy máu, đau xương, sốt kéo dài, hoặc phiếu có ghi tế bào non, tế bào bất thường; đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở hay nổi chấm xuất huyết.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con sốt kèm li bì, gọi hỏi khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc co giật.
- Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, môi hoặc da tím tái.
- Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên, nhất là kèm sốt.
- Chảy máu không cầm: chảy máu cam đã bóp mũi đúng cách 10–15 phút vẫn chảy, nôn ra máu, đi ngoài phân đen.
- Đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng, hoặc nôn tất cả, không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Phiếu xét nghiệm có ghi tế bào non (blast), tế bào bất thường, hoặc đồng thời có thiếu máu, tiểu cầu thấp.
- Con xanh xao, mệt, dễ bầm tím hay chảy máu chân răng mà không va chạm.
- Con đau xương, đau khớp, đi khập khiễng, nổi hạch to dần, bụng to hoặc sụt cân không rõ lý do.
- Sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại.
- Con đã khỏe hẳn mà xét nghiệm lại sau vài tuần bạch cầu vẫn tăng.
- Bạch cầu ái toan (eosinophil) tăng kèm ngứa hậu môn, đau bụng, hoặc kèm hen, chàm nặng không đỡ.
Bạch cầu là gì, bao nhiêu là bình thường
Bạch cầu (tế bào máu trắng) do tủy xương tạo ra, là một phần của hệ miễn dịch. Khi con bị ốm, cơ thể tạo thêm bạch cầu để chống lại vi khuẩn, virus, nên số bạch cầu tăng lên là phản ứng bình thường của một cơ thể đang chiến đấu với bệnh.
Khoảng bình thường in trên phiếu thường là của người lớn, vào khoảng 4–11 G/L (4.000–11.000 tế bào trong một microlít máu), và mỗi phòng xét nghiệm có thể hơi khác nhau. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có số bạch cầu bình thường cao hơn người lớn, giảm dần khi lớn. Vì vậy một kết quả hơi vượt mức ở trẻ nhỏ cần bác sĩ đọc theo tuổi của con.
Vì sao bạch cầu tăng
- Nhiễm trùng: nguyên nhân hay gặp nhất, nhất là nhiễm vi khuẩn như viêm phổi, viêm tai, nhiễm trùng tiểu; nhiều bệnh do virus cũng làm bạch cầu tăng.
- Viêm và dị ứng: hen, chàm, viêm mũi dị ứng, bệnh viêm khớp, bệnh tự miễn.
- Thuốc: corticoid, một số thuốc giãn phế quản trị hen làm bạch cầu tăng tạm thời.
- Cơ thể bị căng thẳng: sau chấn thương, bỏng, phẫu thuật; trẻ khóc nhiều, vùng vẫy khi lấy máu cũng có thể làm con số nhích lên.
- Giun sán: thường làm tăng riêng bạch cầu ái toan.
- Bệnh máu như bạch cầu cấp: hiếm gặp, thường đi kèm thiếu máu, tiểu cầu thấp hoặc tế bào bất thường trên phiếu, cùng các dấu hiệu như xanh xao, bầm tím, đau xương.
Đọc các dòng trên phiếu công thức máu
Bên cạnh tổng số bạch cầu (WBC), phiếu thường có tỷ lệ từng loại. Bạch cầu trung tính (NEU) hay tăng khi nhiễm vi khuẩn; bạch cầu lympho (LYM) hay tăng khi nhiễm virus; bạch cầu ái toan (EOS) hay tăng khi dị ứng, hen, chàm hoặc nhiễm giun sán. Cùng với hồng cầu, huyết sắc tố và tiểu cầu, các con số này giúp bác sĩ hình dung bệnh.
Không có con số nào đứng một mình nói được con bị gì. Một đứa trẻ sốt, ho, bạch cầu tăng vừa phải mà vẫn chơi được khi hạ sốt thường đáng lo ít hơn một đứa trẻ bạch cầu bình thường mà li bì, khó thở. Bác sĩ nhìn vào con trước, rồi mới đến tờ kết quả.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi bệnh, khám con, đối chiếu kết quả với triệu chứng và có thể cho thêm xét nghiệm như CRP, xét nghiệm nước tiểu, chụp phổi để tìm chỗ nhiễm trùng. Bạch cầu tăng đơn thuần không có nghĩa là phải dùng kháng sinh; bác sĩ quyết định dựa trên toàn bộ bệnh cảnh.
Nếu con số tăng nhẹ mà con khỏe, bác sĩ có thể hẹn xét nghiệm lại sau khi con khỏi bệnh vài tuần. Nếu có dấu hiệu bất thường như tế bào non, thiếu máu, tiểu cầu thấp, gan lách to, con sẽ được làm phết máu ngoại vi và chuyển chuyên khoa huyết học nhi để tìm nguyên nhân.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ lại tất cả các phiếu xét nghiệm, ghi ngày và lúc đó con đang ốm gì, để bác sĩ so sánh.
- Ghi lại các triệu chứng của con: sốt bao nhiêu ngày, có ho, đau tai, tiểu buốt, bầm tím, đau xương hay không.
- Nếu con sốt, cho uống nhiều nước, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần cách 4–6 giờ khi con khó chịu; không tự dùng ibuprofen khi chưa loại trừ sốt xuất huyết.
- Không tự cho con uống kháng sinh còn thừa hay mua kháng sinh chỉ vì thấy bạch cầu tăng.
- Không cần cho con uống thuốc, ăn món gì để làm giảm bạch cầu; bạch cầu sẽ về khi nguyên nhân được xử lý.
- Đưa con đi xét nghiệm lại đúng hẹn, kể cả khi con đã khỏe.
Hiểu lầm thường gặp
- Bạch cầu tăng là con bị ung thư máu.
- Bạch cầu tăng hay gặp nhất khi con đang nhiễm trùng và tự về khi khỏi bệnh. Bạch cầu cấp được chẩn đoán dựa vào tế bào bất thường và xét nghiệm tủy xương, không chỉ dựa vào tổng số bạch cầu.
- Bạch cầu tăng thì chắc chắn phải uống kháng sinh.
- Nhiều bệnh do virus cũng làm bạch cầu tăng, và kháng sinh không có tác dụng với virus. Bác sĩ quyết định có cần kháng sinh hay không dựa trên khám và các xét nghiệm khác.
- Có thể ăn uống hay dùng thuốc nam để hạ bạch cầu.
- Bạch cầu tăng là dấu hiệu của một tình trạng khác. Không có món ăn hay bài thuốc nào cần dùng để kéo con số xuống; điều cần là tìm và xử lý nguyên nhân.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bạch cầu tăng có nguy hiểm không?
Phần lớn là do nhiễm trùng và không nguy hiểm khi con được khám, điều trị đúng. Điều cần để ý là tình trạng chung của con và các dấu hiệu đi kèm như li bì, khó thở, bầm tím, xanh xao.
+Bạch cầu tăng bao nhiêu thì đáng lo?
Không có một con số chung cho mọi trẻ, vì mức bình thường thay đổi theo tuổi và theo bệnh đang mắc. Bác sĩ sẽ đánh giá con số cùng các dòng khác trên phiếu và cách con đang khỏe hay mệt.
+Bao lâu sau khi khỏi bệnh thì bạch cầu về bình thường?
Thường trong vài ngày đến vài tuần sau khi hết nhiễm trùng. Nếu bác sĩ muốn chắc chắn, con sẽ được hẹn xét nghiệm lại khi đã khỏe hẳn.
+Bạch cầu ái toan tăng ở trẻ là do đâu?
Hay gặp khi con có cơ địa dị ứng như hen, chàm, viêm mũi dị ứng, hoặc nhiễm giun sán. Bác sĩ có thể hỏi thêm về ngứa, đau bụng, và cho tẩy giun nếu cần.
+Con bạch cầu tăng có được đi học không?
Bạch cầu tăng không làm con lây cho ai. Việc nghỉ học tùy vào bệnh con đang mắc; con còn sốt thì nên nghỉ ở nhà.
Nguồn tham khảo
- White Blood Count (WBC) — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- WBC count — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Eosinophil count - absolute — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Acute lymphoblastic leukaemia: symptoms — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Bạch cầu cấp ở trẻ
Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em. Dấu hiệu thường xuất hiện trong vài tuần: con mệt, xanh xao, dễ bầm tím hoặc chảy máu không rõ lý do, sốt hay ốm vặt kéo dài, đau xương khớp, nổi hạch, bụng to. Từng dấu hiệu riêng lẻ phần lớn do bệnh thông thường; điều cần để ý là nhiều dấu hiệu cùng lúc, kéo dài và nặng dần, khi đó hãy đưa con đi khám để làm công thức máu. Đi cấp cứu ngay nếu con chảy máu không cầm, khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, li bì hoặc sốt cao kèm mệt lả.
- Sốt do virus hay vi khuẩn
Phần lớn cơn sốt ở trẻ là do virus, thường kèm sổ mũi, ho, đau họng, nhiều người trong nhà cùng ốm, và tự hết sau vài ngày; kháng sinh không có tác dụng với virus. Bố mẹ không thể phân biệt chắc chắn ở nhà: độ cao của cơn sốt hay màu nước mũi không cho biết nguyên nhân. Đưa con đi khám khi sốt quá 3 ngày, sốt hạ rồi lại lên, hoặc con đau khu trú một chỗ như đau tai, tiểu buốt; đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Sốt kéo dài ở trẻ
Phần lớn cơn sốt ở trẻ hết trong 2–4 ngày; sốt quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại, cần đi khám để tìm nguyên nhân. Hay gặp nhất là nhiều đợt nhiễm virus nối tiếp nhau, hoặc một nhiễm trùng chưa được phát hiện như nhiễm trùng tiểu, viêm phổi, viêm tai. Sốt từ 5 ngày cần nghĩ đến bệnh Kawasaki nếu kèm mắt đỏ, môi đỏ nứt, bàn tay bàn chân sưng đỏ; ở Việt Nam còn cần nghĩ đến sốt xuất huyết, thương hàn, sốt mò, lao. Đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật, có chấm đỏ tím trên da, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ thiếu máu thiếu sắt
Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Trẻ bị giun
Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì; nhiễm lâu có thể gây đau bụng, thiếu máu, chậm lớn. Ở Việt Nam, trẻ từ 2 tuổi thường được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần; giun kim cần tẩy cho cả nhà và uống nhắc lại sau 2 tuần, kèm giữ vệ sinh. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, bụng chướng, không đi ngoài được, hoặc đau dưới sườn phải kèm vàng da.
Chủ đề khác