Sơ cứu và an toàn

Chuẩn bị sức khỏe khi con đi trại hè, dã ngoại: thuốc, dị ứng, bơi lội

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Trước khi con đi trại hè hay dã ngoại, hãy báo cho ban tổ chức bằng văn bản về bệnh của con, các thứ con dị ứng và thuốc con đang dùng; gửi thuốc kèm hướng dẫn rõ ràng, và nếu con có hen hay dị ứng nặng thì con phải mang theo bình xịt cắt cơn hoặc bút tiêm adrenalin và biết cách dùng. Hỏi trại ai trông khi bơi, có người cứu hộ không, có kiểm tra khả năng bơi không, cơ sở y tế gần nhất ở đâu. Chuẩn bị kem chống muỗi hợp tuổi, kem chống nắng, mũ, bình nước, và dặn con báo ngay cho người phụ trách khi thấy mệt, khó thở hay bị thương.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, khò khè, sưng môi, mặt hoặc lưỡi sau khi ăn, bị côn trùng đốt hay dùng thuốc: tiêm bút adrenalin nếu con có, rồi gọi 115 hoặc 113.
  • Con bị chìm nước, được kéo lên mà ho nhiều, thở khó, lơ mơ, hoặc không thở: gọi 115 hoặc 113 và thổi ngạt, ép tim ngay nếu không thở.
  • Con lơ mơ, nói lẫn lộn, co giật, ngất hoặc người nóng ran sau khi ở ngoài nắng: gọi 115 hoặc 113 và làm mát con ngay.
  • Cơn hen nặng: con khó nói thành câu, môi tím, xịt thuốc cắt cơn mà không đỡ.
  • Con ngã, va đập đầu rồi nôn, ngất, lơ mơ, hoặc nghi gãy xương, chảy máu không cầm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Sau buổi bơi hay khi về nhà, con ho kéo dài, sốt, mệt bất thường, thở nhanh hơn.
  • Con sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên sau chuyến đi, nhất là vào mùa sốt xuất huyết.
  • Con nôn, tiêu chảy, đau bụng sau bữa ăn ở trại, nhất là khi nhiều bạn cùng bị.
  • Vết côn trùng đốt, vết xước sưng đỏ, nóng, đau tăng, chảy mủ, hoặc con bị chó, mèo, khỉ cắn trong chuyến đi.
  • Về nhà con buồn bã, sợ hãi, mất ngủ kéo dài, hoặc kể có người làm con khó chịu.

Trước khi đi: giấy tờ và cuộc nói chuyện với trại

  • Ghi một tờ thông tin sức khỏe: họ tên, ngày sinh, cân nặng, bệnh mạn tính, dị ứng (thức ăn, thuốc, côn trùng), thuốc đang dùng và liều, số điện thoại bố mẹ, thẻ bảo hiểm y tế.
  • Nếu con có hen, dị ứng nặng, động kinh, tiểu đường hay bệnh cần theo dõi: xin bác sĩ của con một kế hoạch xử trí cấp cứu bằng văn bản và đưa cho trại. Nên cho con đi khám trước chuyến đi.
  • Hỏi trại: có nhân viên y tế không, người trông trẻ đã học sơ cứu chưa, một người phụ trách bao nhiêu trẻ, cơ sở y tế gần nhất cách bao xa, khi con ốm thì báo bố mẹ thế nào.
  • Với trẻ dị ứng thức ăn: hỏi trại về thực đơn, cách tránh lạc, hạt, hải sản, và người nấu có biết con dị ứng không.
  • Kiểm tra sổ tiêm chủng xem con đã tiêm đủ theo lịch chưa, nhất là các mũi có thành phần uốn ván.

Thuốc mang theo

  • Thuốc con đang dùng hằng ngày: đủ số ngày đi cộng thêm vài ngày, để trong vỏ có nhãn, kèm tờ ghi tên thuốc, liều, giờ uống. Không tự ngừng hay đổi thuốc ngay trước chuyến đi.
  • Thuốc cấp cứu: bình xịt cắt cơn hen, bút tiêm adrenalin nếu bác sĩ đã kê. Con phải biết tự dùng; trẻ nhỏ cần người lớn của trại được hướng dẫn cách dùng. Kiểm tra hạn dùng trước khi đi.
  • Túi nhỏ cơ bản: paracetamol dạng phù hợp tuổi kèm cách tính liều theo cân nặng, oresol, băng dán, gạc, nước muối sinh lý. Đưa cho người phụ trách giữ với trẻ nhỏ.
  • Con hay say xe: hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước về thuốc phòng say hợp tuổi; không tự cho con uống thuốc của người lớn.

Bơi lội và chỗ nước

Đuối nước là tai nạn nguy hiểm nhất ở các chuyến đi hè. Hỏi trại cụ thể: con có được bơi không, bơi ở bể hay sông, hồ, biển, có cứu hộ và người lớn chỉ làm việc trông trẻ không, có kiểm tra xem con bơi được đến đâu không, có áo phao vừa cỡ không.

Biết bơi không làm con hết nguy cơ đuối nước. Dặn con: chỉ xuống nước khi có người lớn trông, không bơi một mình, không nhảy cắm đầu xuống chỗ nước nông hoặc không biết sâu nông, thấy bạn đuối thì hô to gọi người lớn, ném phao hay cành cây chứ không nhảy xuống cứu.

Muỗi, côn trùng, nắng và nóng

  • Kem, xịt chống muỗi: chọn loại chứa DEET không quá 30% hoặc picaridin cho trẻ; loại có dầu khuynh diệp chanh chỉ dùng từ 3 tuổi. Người lớn bôi cho trẻ nhỏ, tránh mắt, miệng, bàn tay, vết xước; rửa sạch khi về phòng.
  • Mặc áo dài tay, quần dài khi đi rừng, đi tối; ngủ màn ở nơi nhiều muỗi.
  • Giũ giày dép, quần áo, túi ngủ trước khi dùng để tránh rết, bọ cạp; đi giày khi đi bộ trong rừng.
  • Tránh hoạt động ngoài trời nắng gắt khoảng 10–16 giờ; đội mũ rộng vành, bôi kem chống nắng, mang bình nước và uống đều trước khi khát.
  • Dặn con nói ngay với người phụ trách khi thấy mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn lúc trời nóng.

Nhớ nhà và an toàn của con

Nhớ nhà là bình thường, kể cả với trẻ đã đi trại nhiều lần. Nói trước với con về cảm giác này, cùng con nghĩ cách: mang theo một món đồ quen, viết thư, gọi điện vào giờ trại cho phép. Tránh hứa sẽ đón con về ngay khi con nhớ nhà, vì điều đó làm con khó quen hơn.

Dạy con những quy tắc an toàn cơ thể: không ai được chạm vào vùng kín, không giữ bí mật về chuyện làm con khó chịu, và con có thể kể với bố mẹ mà không bị mắng.

Chăm sóc con tại nhà

  • Lập danh sách đồ sức khỏe cần mang và cùng con soạn túi, để con biết thuốc của mình để đâu.
  • Tập với con cách dùng bình xịt hen hoặc bút tiêm adrenalin, và khi nào phải báo người lớn.
  • Lưu số điện thoại người phụ trách trại và gửi cho trại số của bố mẹ, người thân dự phòng.
  • Cho con ngủ đủ, ăn uống bình thường mấy ngày trước khi đi; không đi khi con đang sốt hay mới ốm dậy.
  • Khi con về, hỏi con về chuyến đi, xem lại các vết côn trùng đốt, vết xước và theo dõi sốt trong vài tuần sau nếu đi vào vùng nhiều muỗi.

Hiểu lầm thường gặp

Con biết bơi rồi thì không cần ai trông khi bơi.
Trẻ biết bơi vẫn có thể đuối nước vì chuột rút, mệt hoặc dòng nước. Luôn phải có người lớn trông liên tục và có cứu hộ ở nơi bơi.
Đi vài ngày thì tạm ngừng thuốc hằng ngày cho đỡ phiền.
Tự ngừng hay đổi thuốc trước chuyến đi có thể làm bệnh của con bùng lên giữa lúc xa nhà. Giữ đúng thuốc và giờ như bác sĩ dặn.
Xịt chống muỗi càng đậm đặc càng tốt cho con.
Nồng độ DEET cao hơn chỉ kéo dài thời gian tác dụng, không đuổi muỗi mạnh hơn; với trẻ, dùng loại không quá 30% và bôi lại theo hướng dẫn trên nhãn.

Bố mẹ hay hỏi

+Con bị dị ứng thức ăn có nên đi trại hè không?

Có thể đi nếu trại biết rõ con dị ứng gì, có kế hoạch xử trí bằng văn bản, con mang bút tiêm adrenalin nếu đã được kê và người lớn của trại biết cách dùng. Hỏi bác sĩ của con trước chuyến đi.

+Nên cho con mang theo những thuốc gì khi đi dã ngoại?

Thuốc con dùng hằng ngày và thuốc cấp cứu đã được kê, cộng với túi nhỏ gồm paracetamol hợp tuổi, oresol, băng dán, gạc. Không mang kháng sinh hay thuốc của người lớn để tự cho con uống.

+Trẻ mấy tuổi thì dùng được kem chống muỗi?

Không dùng cho trẻ dưới 2 tháng tuổi. Từ 2 tháng dùng được loại chứa DEET không quá 30% hoặc picaridin; loại có dầu khuynh diệp chanh chỉ dùng từ 3 tuổi.

+Con bị hen có đi trại hè được không?

Phần lớn trẻ hen được kiểm soát tốt vẫn đi được. Con cần mang bình xịt cắt cơn, biết tự dùng, và trại cần có kế hoạch xử trí cơn hen do bác sĩ của con viết.

+Có nên cho con mang điện thoại đi trại không?

Tùy quy định của trại. Quan trọng hơn là trại có số liên lạc của bố mẹ và bố mẹ có số của người phụ trách để báo tin khi con ốm.

Nguồn tham khảo

  1. Choosing a Summer Camp and Preparing Your Child: AAP Safety Tips — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. American Academy of Pediatrics Sets the Groundwork for a Safe and Healthy Camp — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Insect Repellents: Tips for Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Water Safety for Young Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ mấy tuổi nên học bơi

    Nhiều trẻ có thể bắt đầu học các kỹ năng an toàn dưới nước từ khoảng 1 tuổi nếu con sẵn sàng, và từ khoảng 4 tuổi phần lớn trẻ học bơi được; đến khoảng 6 tuổi nhiều trẻ đã bơi được kiểu trườn sấp. Lớp bơi cho trẻ dưới 1 tuổi chưa được chứng minh là giảm nguy cơ đuối nước. Biết bơi không làm con hết nguy cơ đuối nước: người lớn vẫn phải trông con liên tục, ở trong tầm với với trẻ nhỏ. Nếu con bị chìm và được cứu lên mà không thở hoặc thở không bình thường, gọi 115 hoặc 113 và thổi ngạt, ép tim ngay.

  • Kem, xịt chống muỗi cho trẻ

    Trẻ dưới 2 tháng tuổi không bôi thuốc xua muỗi; hãy cho bé nằm màn và mặc quần áo dài. Từ 2 tháng tuổi có thể dùng sản phẩm chứa DEET nồng độ không quá 30% hoặc picaridin; loại chứa dầu khuynh diệp chanh (OLE, PMD) chỉ dùng từ 3 tuổi. Người lớn bôi cho trẻ một lớp mỏng lên da hở và mặt ngoài quần áo, tránh mắt, miệng, bàn tay và vết trầy, rồi rửa sạch khi về nhà. Kem chống muỗi chỉ là một phần: muỗi truyền sốt xuất huyết đốt cả ban ngày, nên cho con ngủ màn cả giấc trưa và dọn chỗ nước đọng quanh nhà hằng tuần. Đi cấp cứu nếu con nuốt phải thuốc xua muỗi, co giật, hoặc sưng môi, khó thở sau khi bôi.

  • Sốc phản vệ

    Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng. Khi con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi: nếu con đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113. Cho con nằm xuống, kê cao chân (khó thở thì cho ngồi dậy từ từ), và không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.

  • Say nắng, sốc nhiệt ở trẻ

    Khi trẻ ở lâu ngoài nắng hoặc vận động mạnh lúc trời nóng, con có thể bị kiệt sức do nóng: mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, da tái, chuột rút. Đưa con vào chỗ mát, cởi bớt quần áo, làm mát bằng khăn ướt và quạt, cho uống nước hoặc oresol từng ngụm; con thường đỡ trong 30 phút. Sốc nhiệt là cấp cứu: con lơ mơ, nói lẫn lộn, co giật, ngất, người nóng ran, nhiệt độ từ 40°C, hoặc không đỡ sau 30 phút làm mát. Gọi 115 hoặc 113 ngay và tiếp tục làm mát con trong lúc chờ.

  • Trẻ bị rết cắn, bọ cạp đốt

    Khi con bị rết cắn hay bọ cạp đốt, rửa chỗ bị cắn bằng xà phòng và nước sạch, chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn tối đa khoảng 20 phút mỗi lần, kê cao chỗ bị cắn và cho con uống paracetamol theo cân nặng nếu đau. Không rạch, không hút nọc, không buộc garô, không đắp lá. Trẻ nhỏ bị rết cắn nên được bác sĩ xem trong ngày, còn trẻ bị bọ cạp đốt thì đưa đến cơ sở y tế ngay, vì nọc bọ cạp tác động lên trẻ mạnh hơn người lớn. Gọi 115 hoặc 113 nếu con sưng môi, mặt, khó thở, nôn nhiều, lả đi, hoặc chảy nhiều dãi, mắt đảo, giật cơ.

  • Đuối nước

    Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình thường, thổi ngạt 5 lần rồi ép tim thổi ngạt liên tục cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên y tế đến. Không dốc ngược, không vác chạy vòng, không ấn bụng để tống nước ra, vì làm vậy mất thời gian vàng và dễ khiến con hít sặc. Mọi trẻ đã bị chìm và phải cứu lên đều cần được đưa đến cơ sở y tế, kể cả khi trông đã tỉnh.

Chủ đề khác