Dùng thuốc cho con

Dùng kem, xịt chống muỗi cho trẻ: loại nào hợp tuổi, bôi sao an toàn

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ dưới 2 tháng tuổi không bôi thuốc xua muỗi; hãy cho bé nằm màn và mặc quần áo dài. Từ 2 tháng tuổi có thể dùng sản phẩm chứa DEET nồng độ không quá 30% hoặc picaridin; loại chứa dầu khuynh diệp chanh (OLE, PMD) chỉ dùng từ 3 tuổi. Người lớn bôi cho trẻ một lớp mỏng lên da hở và mặt ngoài quần áo, tránh mắt, miệng, bàn tay và vết trầy, rồi rửa sạch khi về nhà. Kem chống muỗi chỉ là một phần: muỗi truyền sốt xuất huyết đốt cả ban ngày, nên cho con ngủ màn cả giấc trưa và dọn chỗ nước đọng quanh nhà hằng tuần. Đi cấp cứu nếu con nuốt phải thuốc xua muỗi, co giật, hoặc sưng môi, khó thở sau khi bôi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nuốt phải thuốc xua muỗi, tinh dầu đuổi muỗi, viên hay nước của máy đuổi muỗi: đến cấp cứu ngay, mang theo lọ, không gây nôn.
  • Sau khi bôi hoặc xịt, con co giật, lơ mơ, li bì, đi loạng choạng, hoặc thở khó.
  • Sau khi bôi, con sưng môi, mặt, mí mắt, nổi mề đay khắp người, khò khè hoặc khó thở.
  • Con đang hoặc vừa hết sốt mà đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu cam, chảy máu chân răng, nổi chấm đỏ tím trên da, tay chân lạnh, li bì hoặc vật vã: có thể là sốt xuất huyết nặng.
  • Con nôn tất cả, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, nhất là trong mùa sốt xuất huyết (tháng 6 đến tháng 11 ở miền Bắc, quanh năm ở miền Nam).
  • Da chỗ bôi đỏ, rát, nổi mẩn, phồng rộp; ngừng sản phẩm, rửa bằng xà phòng và nước rồi cho bác sĩ xem, mang theo lọ.
  • Thuốc xua muỗi bắn vào mắt, con vẫn đỏ, đau, chảy nước mắt sau khi đã rửa bằng nhiều nước sạch.
  • Vết muỗi đốt sưng to, nóng, đỏ lan rộng, có mủ, hoặc con sốt sau khi bị đốt nhiều.
  • Bố mẹ không chắc sản phẩm đang dùng có hợp tuổi của con không: hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.

Chọn thuốc xua muỗi theo tuổi

  • Dưới 2 tháng: không bôi bất kỳ thuốc xua muỗi nào. Dùng màn khi bé ngủ, màn phủ xe đẩy, nôi; mặc quần áo dài, mỏng.
  • Từ 2 tháng: có thể dùng sản phẩm chứa DEET nồng độ không quá 30%, hoặc picaridin. Với trẻ dưới 2 tuổi, bôi ít và chỉ khi cần, nhất là trẻ sinh non.
  • Từ 3 tuổi: có thể dùng thêm loại chứa dầu khuynh diệp chanh (OLE) hoặc PMD. Tinh dầu khuynh diệp chanh nguyên chất bán trôi nổi không phải là thuốc xua muỗi đã được kiểm nghiệm.
  • Nồng độ quyết định thời gian tác dụng, không quyết định độ mạnh: DEET 10% bảo vệ khoảng 2 giờ, 30% khoảng 5 giờ; trên 50% không kéo dài thêm. Picaridin 5% khoảng 3–4 giờ, 20% khoảng 8–12 giờ. Chọn nồng độ thấp nhất đủ cho thời gian con ở ngoài.
  • Chọn sản phẩm có nhãn tiếng Việt, ghi rõ hoạt chất, nồng độ, tuổi dùng và số đăng ký. Không dùng sản phẩm không nhãn, không rõ nguồn gốc.

Bôi cho con thế nào cho an toàn

  • Người lớn bôi cho trẻ nhỏ; trẻ lớn tự bôi thì có người lớn trông.
  • Ưu tiên dạng kem, lăn, xịt không áp suất. Xịt ở nơi thoáng, không xịt thẳng vào mặt con; xịt ra tay người lớn rồi xoa lên mặt con, tránh mắt và miệng.
  • Chỉ bôi một lớp vừa đủ lên da hở và mặt ngoài quần áo, không bôi dưới lớp áo. Bôi nhiều hơn không làm thuốc hiệu quả hơn.
  • Không bôi lên bàn tay trẻ nhỏ vì con hay đưa tay lên miệng, dụi mắt; không bôi lên vết trầy, vết thương, da đang mẩn ngứa.
  • Không dùng sản phẩm gộp kem chống nắng với thuốc xua muỗi; kem chống nắng cần bôi lại mỗi 2 giờ, còn thuốc xua muỗi thì không. Dùng riêng từng loại.
  • Về nhà, rửa vùng da đã bôi bằng xà phòng và nước, giặt quần áo trước khi mặc lại.
  • Cất lọ thuốc ngoài tầm với của trẻ.

Những cách đuổi muỗi kém hiệu quả hoặc cần thận trọng

Tinh dầu sả, bạc hà, dầu đậu nành và các sản phẩm thiên nhiên thường chỉ đuổi muỗi trong thời gian ngắn và có thể làm rát da; không đủ để phòng sốt xuất huyết trong mùa dịch. Không bôi tinh dầu nguyên chất lên da trẻ nhỏ, và không dùng loại có bạc hà, long não cho trẻ dưới 2 tuổi.

Vòng đeo tay tẩm thuốc và máy đuổi muỗi bằng sóng âm chưa được chứng minh hiệu quả. Nến, hương đuổi muỗi tạo khói có thể làm trẻ bị hen, hay khò khè khó thở hơn; nếu dùng, đặt ở nơi thoáng, xa chỗ con ngủ. Permethrin chỉ dùng để tẩm quần áo, màn, không bôi lên da.

Phòng sốt xuất huyết cho cả nhà

  • Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết đốt vào ban ngày, nhiều nhất sáng sớm và chiều tối. Cho con ngủ màn cả giấc trưa, ở nhà trẻ cũng vậy.
  • Mặc cho con quần dài, áo dài tay mỏng khi ra ngoài hoặc đến chỗ nhiều muỗi. Tránh đồ màu sặc sỡ, in hoa, nước hoa và xà phòng thơm vì dễ thu hút côn trùng.
  • Mỗi tuần, thau rửa và đậy kín bể, chum, vại chứa nước; lật úp hoặc bỏ chai lọ, lốp xe, chậu vỡ chứa nước mưa; thay nước bình hoa, khay nước dưới chậu cây để diệt lăng quăng.
  • Lắp lưới chống muỗi ở cửa sổ, cửa ra vào nếu được; dùng quạt, vợt muỗi.
  • Có vắc xin sốt xuất huyết được cấp phép tại Việt Nam từ năm 2024, tiêm dịch vụ cho trẻ từ 4 tuổi. Vắc xin giảm nguy cơ bệnh nặng nhưng không thay được việc chống muỗi; hỏi bác sĩ xem con có nên tiêm không.
  • Khi con sốt trong mùa dịch, chỉ hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng; không dùng ibuprofen hay aspirin, và đưa con đi khám nếu sốt cao từ 2 ngày.

Chăm sóc con tại nhà

  • Trẻ dưới 2 tháng: chỉ dùng màn và quần áo dài, không bôi thuốc xua muỗi.
  • Từ 2 tháng: DEET không quá 30% hoặc picaridin; từ 3 tuổi mới dùng loại có dầu khuynh diệp chanh, PMD.
  • Đọc nhãn trước khi bôi; chọn nồng độ thấp nhất đủ cho thời gian con ở ngoài.
  • Người lớn bôi cho con, tránh mắt, miệng, bàn tay, vết trầy; không xịt thẳng vào mặt.
  • Rửa sạch thuốc trên da con khi về nhà.
  • Cho con ngủ màn cả ban ngày; mỗi tuần dọn và đậy kín chỗ chứa nước quanh nhà.
  • Cất thuốc xua muỗi, hương muỗi, tinh dầu ngoài tầm với của trẻ.

Hiểu lầm thường gặp

Thuốc có DEET độc, không bao giờ được dùng cho trẻ.
Dùng đúng tuổi, đúng nồng độ (từ 2 tháng, không quá 30%) và đúng cách, DEET là một trong những loại xua muỗi hiệu quả nhất. Nguy cơ chính là bôi quá nhiều hoặc trẻ nuốt phải.
Bôi tinh dầu sả, dầu tràm là đủ để phòng sốt xuất huyết.
Các tinh dầu thiên nhiên chỉ đuổi muỗi trong thời gian ngắn và có thể làm rát da trẻ. Trong mùa dịch, cần màn, quần áo dài và thuốc xua muỗi phù hợp tuổi.
Bôi càng dày, nồng độ càng cao thì càng chống muỗi tốt.
Bôi dày không làm thuốc hiệu quả hơn. Nồng độ cao hơn chỉ kéo dài thời gian tác dụng, nhưng làm tăng lượng thuốc thấm qua da con.
Đã bôi kem chống muỗi thì không cần ngủ màn.
Thuốc hết tác dụng sau vài giờ, và trẻ hay lau, đổ mồ hôi làm trôi thuốc. Ngủ màn, kể cả ban ngày, vẫn là cách bảo vệ chắc chắn nhất khi con ngủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh dùng kem chống muỗi được không?

Trẻ dưới 2 tháng không dùng; hãy cho bé nằm màn và mặc quần áo dài. Từ 2 tháng có thể dùng sản phẩm chứa DEET không quá 30% hoặc picaridin, bôi ít lên vùng da hở.

+Bao lâu thì bôi lại kem chống muỗi?

Tùy nồng độ: DEET 10% khoảng 2 giờ, 30% khoảng 5 giờ, picaridin 20% khoảng 8–12 giờ. Đọc nhãn và chỉ bôi lại khi thuốc đã hết tác dụng, không bôi chồng nhiều lần.

+Có nên dùng vòng đeo tay chống muỗi cho bé không?

Vòng đeo tay tẩm thuốc và máy đuổi muỗi bằng sóng âm chưa được chứng minh hiệu quả. Màn, quần áo dài và thuốc xua muỗi đúng tuổi đáng tin hơn.

+Bôi kem chống nắng và kem chống muỗi cùng lúc được không?

Được, nhưng dùng hai sản phẩm riêng, không dùng loại gộp chung. Kem chống nắng bôi lại mỗi 2 giờ, còn thuốc xua muỗi thì không cần bôi lại thường xuyên như vậy.

+Con bị nổi mẩn sau khi bôi thuốc xua muỗi thì làm gì?

Ngừng dùng, rửa da bằng xà phòng và nước, rồi cho bác sĩ xem và mang theo lọ thuốc. Nếu con sưng môi, mặt hay khó thở, đưa con đi cấp cứu ngay.

Nguồn tham khảo

  1. How to Choose an Insect Repellent for Your Child — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Get kids outdoors and use these safety tips to ward off insects and prevent sunburn — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
  3. Dengue — NHS (Anh)
  4. Bug spray poisoning — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị côn trùng đốt

    Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.

  • Sốt xuất huyết

    Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt. Giai đoạn nguy hiểm nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, thường đúng lúc con bắt đầu hạ sốt, nên hết sốt chưa có nghĩa là đã khỏi. Chỉ dùng paracetamol để hạ sốt, không dùng ibuprofen hay aspirin. Đưa con đến bệnh viện ngay nếu con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh, hoặc đi tiểu ít.

  • Vắc xin sốt xuất huyết

    Từ tháng 5/2024, Việt Nam đã cấp phép một vắc xin phòng sốt xuất huyết, tiêm dịch vụ cho trẻ từ 4 tuổi, gồm 2 mũi cách nhau 3 tháng. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo dùng cho trẻ 6–16 tuổi ở vùng lưu hành cao, vì ở trẻ dưới 6 tuổi vắc xin kém hiệu quả hơn. Vắc xin giảm nguy cơ mắc và nằm viện nhưng không phòng được mọi ca, nên con vẫn cần chống muỗi. Đã tiêm mà con sốt, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu hay li bì thì vẫn đưa con đến bệnh viện ngay.

  • Tinh dầu cho trẻ nhỏ

    Không bôi tinh dầu lên da trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, không nhỏ vào mũi, không cho vào nước tắm hay nồi xông của bé. Với trẻ dưới 2 tuổi, tuyệt đối không dùng sản phẩm có bạc hà (menthol) hay long não (camphor), vì có thể gây co thắt đường thở; dầu tràm, dầu khuynh diệp cũng là tinh dầu mạnh, hỏi bác sĩ trước khi dùng cho trẻ sơ sinh. Tinh dầu nuốt phải dù chỉ một ngụm nhỏ có thể gây co giật, nên cất lọ trên cao, có nắp chắc. Nếu con nuốt phải tinh dầu, hoặc sau khi bôi, hít con thở rít, khó thở, co giật, hãy đưa con đi cấp cứu ngay, mang theo lọ, không gây nôn.

  • Dầu tràm, dầu gió cho trẻ

    Không bôi dầu gió, cao xoa, dầu có bạc hà (menthol) hay long não (camphor) cho trẻ dưới 2 tuổi, vì có thể gây co thắt đường thở, bỏng da, và nuốt phải một lượng nhỏ cũng có thể gây co giật. Dầu tràm, dầu khuynh diệp cũng là tinh dầu mạnh: không bôi lên mặt, mũi, ngực trẻ nhỏ, không cho trẻ hít trực tiếp, và hỏi bác sĩ trước khi dùng cho trẻ sơ sinh. Trẻ khỏe mạnh không cần bôi dầu để giữ ấm hay phòng cảm. Nếu con nuốt phải dầu, hoặc sau khi bôi con thở rít, khó thở, co giật, hãy đến cấp cứu ngay.

  • Viêm não Nhật Bản

    Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây qua muỗi đốt, gặp nhiều ở trẻ dưới 15 tuổi, ở Việt Nam hay tăng vào mùa hè. Phần lớn người nhiễm không có triệu chứng, nhưng khi virus vào não, con sốt cao đột ngột, đau đầu, nôn, rồi li bì, co giật, có thể hôn mê; bệnh có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng lâu dài. Con sốt kèm li bì, co giật, nói lẫn hay yếu liệt tay chân thì gọi 115 hoặc 113 hay đưa đi cấp cứu ngay. Cách phòng tốt nhất là tiêm đủ 3 mũi vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng từ khi con 1 tuổi.

Chủ đề khác