Có nên cắt amidan cho con: tiêu chuẩn cắt và chăm sóc sau mổ
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn trẻ viêm amidan không cần cắt, vì amidan thường nhỏ dần khi con lớn và nhiều trẻ tự bớt viêm. Bác sĩ cân nhắc cắt khi con viêm amidan rất nhiều đợt, mỗi đợt nặng đến mức phải nghỉ học (thường dùng mốc từ 7 đợt trong 1 năm, từ 5 đợt mỗi năm trong 2 năm liền, hoặc từ 3 đợt mỗi năm trong 3 năm liền), khi amidan to gây ngừng thở khi ngủ, hoặc khi con bị áp xe quanh amidan hơn một lần. Sau cắt amidan, chảy máu có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong 2 tuần đầu; thấy con nhổ hay nôn ra máu đỏ tươi, cục máu, hoặc khó thở thì đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sau cắt amidan, con nhổ ra hoặc nôn ra máu đỏ tươi, cục máu, chất đen hoặc nâu, hoặc nuốt liên tục như đang nuốt máu.
- Con khó thở, thở rít, phải ngồi cúi người về trước mới thở được.
- Con chảy nước dãi liên tục vì không nuốt được cả nước bọt, không há được miệng, một bên họng hoặc cổ sưng to.
- Khi ngủ, con ngừng thở hơn 20 giây, hoặc da tái, tím xám.
- Con không uống được gì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con viêm amidan nhiều đợt trong năm, mỗi đợt sốt, đau họng phải nghỉ học: đi khám tai mũi họng và mang theo sổ ghi các đợt viêm.
- Con ngủ ngáy to gần như đêm nào cũng vậy, ngủ há miệng, có lúc ngừng thở rồi thở hắt ra.
- Sau mổ, con đau nhiều không đỡ khi đã dùng thuốc giảm đau đúng cách, hoặc không chịu uống nước.
- Sau mổ, con sốt từ 38°C kéo dài không hạ, hoặc họng có mùi hôi.
- Con nuốt khó, nói lúng búng, ăn uống khó vì amidan quá to.
Amidan làm gì, vì sao thường không cần cắt
Amidan là hai khối mô lympho ở hai bên họng, giúp cơ thể làm quen với vi khuẩn, virus từ rất sớm. Sau khoảng 3 tuổi, amidan ít quan trọng hơn và thường nhỏ dần. Cơ thể còn nhiều cách khác để chống nhiễm trùng, nên trẻ đã cắt amidan vẫn chống được bệnh như bạn bè.
Viêm amidan do virus rất hay gặp và tự đỡ sau khoảng một tuần. Nhiều trẻ hay viêm lúc nhỏ sẽ bớt dần khi lớn, nên bác sĩ thường theo dõi ít nhất một thời gian trước khi bàn đến chuyện mổ.
Khi nào bác sĩ cân nhắc cắt amidan
- Viêm amidan tái đi tái lại rất nhiều: mốc hay được dùng là từ 7 đợt trong 1 năm, hoặc từ 5 đợt mỗi năm trong 2 năm liền, hoặc từ 3 đợt mỗi năm trong 3 năm liền. Mỗi đợt cần là viêm amidan thật sự, nặng đến mức con không sinh hoạt, học hành bình thường được, và được bác sĩ ghi nhận.
- Amidan to gây ngừng thở khi ngủ: ngáy to, thở hắt, ngủ không yên, ban ngày mệt, cáu kỉnh, kém tập trung. Thường bác sĩ cắt amidan cùng nạo VA trong trường hợp này.
- Áp xe quanh amidan, nhất là khi đã bị hơn một lần.
- Amidan quá to làm con nuốt khó, nói lúng búng, hoặc ảnh hưởng ăn uống, phát triển.
- Con chưa đến các mốc trên thì thường được theo dõi thêm, ghi lại từng đợt viêm. Quyết định cắt do bác sĩ tai mũi họng cùng gia đình bàn sau khi khám kỹ.
Ghi sổ các đợt viêm
Số đợt viêm là điều bác sĩ cần biết nhất, nhưng bố mẹ thường nhớ không chính xác. Mỗi lần con đau họng, ghi lại ngày, nhiệt độ, có mủ trên amidan không, hạch cổ có sưng không, con nghỉ học mấy ngày, đã khám ở đâu, có xét nghiệm liên cầu không.
Cảm lạnh có đau họng nhẹ, sổ mũi, ho thì không tính là một đợt viêm amidan. Nếu con hay ngáy, quay một đoạn video lúc con ngủ để bác sĩ xem.
Ca mổ và nơi mổ
Con được gây mê, bác sĩ lấy amidan qua đường miệng. Nhiều trẻ về được trong ngày, có trẻ phải ở lại một đêm, nhất là khi ngừng thở khi ngủ nặng, trẻ rất nhỏ hoặc có bệnh khác. Chỉ cho con mổ ở bệnh viện có bác sĩ tai mũi họng và gây mê hồi sức.
Bác sĩ thường hoãn mổ khi con đang viêm họng cấp, đang sốt, đang bị cúm, sởi, ho gà, sốt xuất huyết, hoặc có rối loạn đông máu. Hãy báo bác sĩ nếu con hay bầm tím, chảy máu cam lâu cầm, hoặc trong nhà có người bị bệnh máu khó đông.
Sau khi cắt amidan
- Đau họng kéo dài tới khoảng 2 tuần, thường đau nhất vào khoảng ngày thứ 6. Cho con dùng thuốc giảm đau đều đặn theo đúng hướng dẫn của bệnh viện, nhất là trước bữa ăn.
- Con có thể đau tai vài ngày; thường do họng và tai chung dây thần kinh, ít khi là viêm tai.
- Hố amidan có lớp trắng là bình thường khi vết mổ đang lành, không phải mủ và không cần kháng sinh.
- Sốt nhẹ trong 1–2 ngày đầu khá hay gặp. Sốt không hạ, họng hôi, đau tăng dần cần gọi bệnh viện hoặc đi khám.
- Chảy máu là biến chứng nặng nhất, có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong 2 tuần đầu. Thấy máu là đến cấp cứu ngay, không chờ xem có tự cầm không.
- Cho con nghỉ học khoảng 10–14 ngày, tránh chỗ đông người, khói thuốc và người đang ho, cảm.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con ăn lại các món thường càng sớm càng tốt, kèm nước mỗi bữa; ăn uống bình thường giúp họng mau lành và ít nhiễm trùng hơn.
- Cho uống thật nhiều nước; đồ mát, kem, sữa chua giúp con dễ nuốt hơn.
- Giảm đau bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ, hoặc thuốc giảm đau theo đơn bệnh viện. Hỏi bác sĩ trước khi dùng ibuprofen nếu con bị hen.
- Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi vì làm tăng nguy cơ chảy máu.
- Vẫn cho con đánh răng bình thường để giữ miệng sạch.
- Trong 2 tuần sau mổ, để sẵn số điện thoại của khoa đã mổ và biết đường đến cơ sở cấp cứu gần nhà.
Hiểu lầm thường gặp
- Cắt amidan làm con giảm sức đề kháng, hay ốm hơn.
- Cơ thể còn nhiều mô lympho khác làm nhiệm vụ miễn dịch. Trẻ đã cắt amidan đúng chỉ định vẫn chống được nhiễm trùng.
- Amidan to là phải cắt.
- Amidan của trẻ nhỏ thường to so với cơ thể và nhỏ dần khi lớn. Amidan to mà con không ngừng thở khi ngủ, ăn uống bình thường thì thường không cần cắt.
- Cắt amidan xong thì con không bao giờ bị đau họng nữa.
- Con vẫn có thể đau họng khi cảm lạnh hay viêm họng. Cắt amidan làm giảm số đợt viêm amidan, chứ không chặn mọi bệnh ở họng.
- Sau cắt amidan phải ăn cháo loãng, kiêng đồ cứng cả tháng.
- Ăn uống gần như bình thường càng sớm càng tốt giúp họng lành và ít chảy máu, nhiễm trùng hơn. Làm theo dặn dò riêng của bệnh viện nếu có.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mấy tuổi thì cắt amidan được?
Không có tuổi cố định. Bác sĩ quyết định dựa vào số đợt viêm, mức độ ngừng thở khi ngủ và sức khỏe chung của con; trẻ rất nhỏ cần cân nhắc kỹ hơn.
+Cắt amidan có nguy hiểm không?
Đây là phẫu thuật thường gặp và an toàn khi làm ở bệnh viện. Nguy cơ chính là chảy máu trong 2 tuần đầu, ngoài ra có thể nhiễm trùng hoặc con ăn uống kém, mất nước.
+Một năm viêm amidan mấy lần thì nên cắt?
Mốc hay dùng là từ 7 đợt trong 1 năm, từ 5 đợt mỗi năm trong 2 năm liền, hoặc từ 3 đợt mỗi năm trong 3 năm liền, mỗi đợt nặng và được bác sĩ ghi nhận. Bác sĩ còn xem các yếu tố khác như ngừng thở khi ngủ, áp xe quanh amidan.
+Sau cắt amidan bao lâu thì đi học lại?
Thường khoảng 10–14 ngày. Trong thời gian này con nên ở nhà, tránh chỗ đông người và khói thuốc.
+Sau mổ thấy họng con trắng có phải bị nhiễm trùng không?
Lớp trắng ở chỗ mổ là bình thường khi vết mổ đang lành. Chỉ lo khi con sốt không hạ, họng có mùi hôi, đau tăng dần hoặc không ăn uống được.
Nguồn tham khảo
- Referral guidelines for tonsillectomy — NHS Scotland
- Tonsillectomy in Children — Hull University Teaching Hospitals NHS Trust
- Tonsil Surgery (Tonsillectomy): information for parents and carers — Oxford University Hospitals NHS Foundation Trust
- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về tai mũi họng (QĐ 5643/QĐ-BYT), mục Viêm amiđan — Bộ Y tế, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Viêm amidan ở trẻ
Phần lớn viêm amidan ở trẻ do virus, thường kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh, kể cả khi amidan có chấm mủ trắng. Khi con sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau, nhất là trẻ từ 5 tuổi, bác sĩ sẽ xét nghiệm tìm liên cầu khuẩn và nếu dương tính thì cho kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Cắt amidan chỉ cân nhắc khi con viêm rất nhiều đợt mỗi năm hoặc amidan to gây ngừng thở khi ngủ. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.
- Có nên nạo VA cho trẻ
Phần lớn trẻ có VA to hay hay viêm VA không cần nạo, vì VA thường bắt đầu nhỏ lại từ khoảng 4–6 tuổi. Bác sĩ tai mũi họng chỉ cân nhắc nạo VA khi VA to làm con ngừng thở khi ngủ, nghẹt mũi kéo dài đến mức phải thở bằng miệng, gây viêm tai ứ dịch làm con nghe kém, viêm tai giữa đi lại nhiều lần, hoặc viêm VA tái đi tái lại nhiều đợt mỗi năm dù đã chăm đúng. Nếu nạo, chỉ làm ở bệnh viện có bác sĩ tai mũi họng và gây mê hồi sức. Sau nạo VA, con chảy máu mũi hoặc họng, nôn ra máu hay chất nâu đen thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị viêm họng
Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị viêm VA
VA là khối mô nhỏ nằm ở phía sau mũi, giúp cơ thể chống nhiễm trùng; nó to nhất ở tuổi mầm non và thường bắt đầu nhỏ dần từ khoảng 4–6 tuổi. Khi VA bị viêm hoặc to quá mức, con nghẹt mũi kéo dài, thở bằng miệng, ngủ ngáy, nói giọng mũi, hay chảy mũi và dễ bị viêm tai giữa. Phần lớn trẻ chỉ cần làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý và điều trị từng đợt khi bác sĩ khám; nạo VA chỉ cân nhắc khi con ngừng thở khi ngủ, viêm tai ứ dịch làm nghe kém, hoặc viêm đi viêm lại rất nhiều lần. Con khó thở, rút lõm lồng ngực, hoặc chảy máu mũi, họng sau nạo VA thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ ngủ ngáy
Trẻ ngáy nhẹ vài đêm khi bị cảm, nghẹt mũi thường không đáng lo. Con nên đi khám khi ngáy từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, ngáy to, hoặc kèm ngừng thở, thở hổn hển, há miệng thở, đái dầm, ban ngày buồn ngủ hay quấy, kém tập trung; đây có thể là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, hay gặp nhất ở trẻ 2–6 tuổi có VA và amidan to. Nếu con ngừng thở lâu kèm môi tím, khó thở, rút lõm lồng ngực ngay cả khi thức, hoặc không nuốt được nước bọt, hãy gọi 115 hoặc 113.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
Chủ đề khác