Sốt và bệnh truyền nhiễm

Viêm họng do liên cầu khuẩn ở trẻ: dấu hiệu, điều trị và biến chứng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: con sốt, đau họng, nuốt đau, hạch cổ sưng, thường không ho và không sổ mũi. Bác sĩ cần quệt họng làm xét nghiệm để biết chắc; nếu dương tính, con uống kháng sinh đủ đợt bác sĩ kê, kể cả khi đã hết sốt, để giảm nguy cơ thấp tim. Đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng, cổ sưng một bên, hoặc li bì, da tái lạnh.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở rít, hoặc phải ngồi cúi người về trước mới thở được.
  • Con chảy nước dãi liên tục vì đau quá không nuốt được cả nước bọt.
  • Con không há được miệng, giọng nói lúng búng như ngậm hạt thị, một bên cổ hoặc dưới hàm sưng to, đau.
  • Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, hoặc mềm nhũn.
  • Da, môi tím tái hoặc tái xám, tay chân lạnh, nổi vân tím, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc thủy tinh lên.
  • Một vùng da sưng đỏ, nóng, đau dữ dội và lan nhanh, kèm sốt cao.
  • Con không uống được gì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Sốt kèm đau họng nhiều, hạch cổ sưng đau, không ho, không sổ mũi: đi khám trong ngày để làm xét nghiệm.
  • Nổi ban đỏ li ti, sờ ráp như giấy nhám, lưỡi đỏ sần như quả dâu: có thể là sốt tinh hồng nhiệt.
  • Đã uống kháng sinh 2–3 ngày mà con vẫn sốt hoặc đau họng không đỡ.
  • Vài tuần sau đợt viêm họng, con đau sưng khớp, đau ngực, mệt khó thở, hoặc có cử động giật không tự chủ ở tay chân, mặt: có thể là thấp tim.
  • Vài tuần sau đợt viêm họng, nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm như nước chè, mi mắt sưng phù, tiểu ít.
  • Con từng bị thấp tim nay lại đau họng.

Liên cầu khuẩn nhóm A là gì

Liên cầu khuẩn nhóm A là một loại vi khuẩn rất hay gặp ở trẻ em. Nó gây viêm họng, viêm amidan, sốt tinh hồng nhiệt và một số bệnh ngoài da như chốc lở. Phần lớn trường hợp nhẹ, điều trị dễ.

Vi khuẩn lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, qua tay và đồ dùng chung. Trẻ thường bắt đầu ốm sau 2–5 ngày kể từ khi tiếp xúc với người bệnh. Có trẻ mang vi khuẩn trong họng mà không ốm nhưng vẫn lây được cho người khác, nên bệnh hay lan trong lớp học.

Phân biệt với viêm họng do virus

Phần lớn viêm họng ở trẻ là do virus; chỉ khoảng 2–3 trên 10 ca viêm họng ở trẻ tuổi đi học là do liên cầu. Viêm họng do virus thường đi kèm sổ mũi, ho, khàn tiếng và tự đỡ sau khoảng một tuần.

Viêm họng do liên cầu hay gặp ở tuổi 5–15, rất ít gặp ở trẻ dưới 3 tuổi. Con thường sốt, đau họng, nuốt đau, amidan đỏ có khi có mủ trắng, hạch cổ sưng đau; nhiều trẻ kêu đau đầu, đau bụng hoặc buồn nôn. Ho và sổ mũi thường không có.

Chỉ nhìn họng thì bác sĩ cũng khó phân biệt chắc chắn. Vì vậy bác sĩ thường quệt nhẹ que bông ở họng để làm xét nghiệm nhanh, có kết quả sau khoảng 10–15 phút. Nếu xét nghiệm nhanh âm tính mà bác sĩ vẫn nghi, mẫu có thể được gửi đi cấy, mất vài ngày.

Điều trị: vì sao phải uống đủ đợt kháng sinh

Khi xét nghiệm dương tính, bác sĩ kê kháng sinh, thường thuộc nhóm penicillin; loại thuốc, liều và số ngày do bác sĩ quyết định. Kháng sinh giúp con mau khỏi, bớt lây và giảm nguy cơ biến chứng, quan trọng nhất là thấp tim.

Phần lớn trẻ hết sốt và đỡ đau sau 1–2 ngày uống thuốc. Đây là lúc nhiều nhà ngừng thuốc vì nghĩ con đã khỏi. Hãy cho con uống hết số ngày bác sĩ dặn, đúng giờ; dừng sớm làm vi khuẩn chưa sạch hẳn.

Sau 24 giờ dùng kháng sinh, con thường không còn lây và có thể đi học lại nếu đã hết sốt. Nếu không điều trị, con có thể lây cho người khác trong 2–3 tuần.

Những biến chứng bố mẹ cần biết

  • Áp xe quanh amidan: con đau họng tăng dần, sốt cao, không há được miệng, giọng lúng búng, cổ sưng một bên. Cần đi cấp cứu.
  • Sốt tinh hồng nhiệt: ban đỏ li ti ráp như giấy nhám xuất hiện 12–48 giờ sau khi sốt, bắt đầu ở ngực bụng rồi lan ra, lưỡi đỏ sần. Điều trị bằng kháng sinh như viêm họng liên cầu.
  • Thấp tim: thường xuất hiện 1–5 tuần sau viêm họng, với sốt, đau sưng các khớp lớn, đau ngực, khó thở, cử động giật không tự chủ. Thấp tim có thể để lại tổn thương van tim lâu dài.
  • Viêm cầu thận: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng, nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm, phù mi mắt, tiểu ít.
  • Nhiễm liên cầu xâm lấn: rất hiếm, nhưng nặng. Con li bì, khó thở, da tái lạnh, hoặc một vùng da sưng đau dữ dội lan nhanh. Cần đi cấp cứu ngay.

Phòng lây trong nhà và ở lớp

Cho con nghỉ học đến khi đã dùng kháng sinh đủ 24 giờ và hết sốt. Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, che miệng mũi bằng khăn giấy khi ho, hắt hơi rồi bỏ khăn vào thùng rác ngay. Không dùng chung cốc, thìa, khăn mặt.

Nếu trong nhà có người khác cũng sốt, đau họng, hãy cho đi khám. Trẻ từng bị thấp tim cần được khám sớm mỗi khi đau họng và theo đúng lịch phòng thấp bác sĩ đã dặn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống kháng sinh đúng giờ và đủ số ngày theo đơn, kể cả khi con đã hết sốt.
  • Giảm đau, hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách 4–6 giờ. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và khi chắc chắn không phải sốt xuất huyết. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
  • Cho con uống nhiều nước, nước mát hoặc ấm tùy con thích; ăn đồ mềm, nguội bớt như cháo, súp, sữa chua.
  • Trẻ lớn đã biết súc họng rồi nhổ ra hết có thể súc bằng nước muối ấm pha loãng; trẻ nhỏ thì không nên súc.
  • Không cho trẻ dưới 6 tuổi ngậm kẹo cứng hay viên ngậm vì dễ hóc.
  • Cho con nghỉ học đến khi đã dùng kháng sinh 24 giờ và hết sốt; dùng riêng cốc, thìa, khăn.

Hiểu lầm thường gặp

Hết sốt rồi thì ngừng kháng sinh cho đỡ hại.
Con thường đỡ sau 1–2 ngày, nhưng vi khuẩn chưa sạch hẳn. Ngừng sớm làm tăng nguy cơ bệnh quay lại và biến chứng thấp tim. Uống đủ số ngày bác sĩ dặn.
Họng có mủ trắng là chắc chắn do liên cầu, phải uống kháng sinh ngay.
Mủ trắng trên amidan gặp cả khi nhiễm virus. Chỉ xét nghiệm mới biết có liên cầu hay không; bố mẹ không tự mua kháng sinh cho con.
Ăn kem, uống nước đá làm viêm họng liên cầu nặng thêm.
Bệnh do vi khuẩn lây qua tiếp xúc, đồ lạnh không gây bệnh. Khi con đau họng, đồ mát còn giúp con dễ nuốt hơn.
Đã khỏi viêm họng thì không còn gì phải lo.
Thấp tim và viêm cầu thận có thể xuất hiện vài tuần sau. Nếu con đau sưng khớp, khó thở, nước tiểu sẫm màu hay phù mi mắt trong những tuần sau đó, hãy đưa con đi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ viêm họng liên cầu bao lâu thì khỏi?

Khi được dùng kháng sinh, phần lớn trẻ hết sốt và đỡ đau sau 1–2 ngày, khỏi hẳn trong khoảng một tuần. Con vẫn cần uống hết đợt thuốc.

+Viêm họng liên cầu có lây không, khi nào con đi học lại được?

Có, bệnh lây qua giọt bắn và tay, đồ dùng chung. Con đi học lại khi đã dùng kháng sinh đủ 24 giờ và hết sốt.

+Con dưới 3 tuổi có bị viêm họng liên cầu không?

Rất ít gặp. Trẻ nhỏ đau họng, sốt thường do virus, nhưng nếu con sốt cao, quấy, bỏ ăn thì vẫn nên đưa đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân.

+Xét nghiệm nhanh âm tính có chắc là không phải liên cầu không?

Xét nghiệm nhanh phát hiện được phần lớn ca bệnh. Nếu bác sĩ vẫn nghi, mẫu có thể được gửi cấy; khi cả hai đều âm tính thì con không bị viêm họng liên cầu.

+Con bị viêm họng liên cầu nhiều lần có sao không?

Có trẻ bị lại nhiều lần trong năm, nhất là khi trong lớp hay trong nhà có người mang vi khuẩn. Hãy cho con khám lại mỗi đợt; nếu viêm rất nhiều lần, bác sĩ tai mũi họng sẽ bàn thêm về amidan.

Nguồn tham khảo

  1. When is a Sore Throat a More Serious Infection? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Group A Streptococcal (Group A Strep) Infections — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Strep A — NHS (Anh)
  4. Scarlet fever — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị viêm họng

    Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Viêm amidan ở trẻ

    Phần lớn viêm amidan ở trẻ do virus, thường kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh, kể cả khi amidan có chấm mủ trắng. Khi con sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau, nhất là trẻ từ 5 tuổi, bác sĩ sẽ xét nghiệm tìm liên cầu khuẩn và nếu dương tính thì cho kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Cắt amidan chỉ cân nhắc khi con viêm rất nhiều đợt mỗi năm hoặc amidan to gây ngừng thở khi ngủ. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Thấp tim ở trẻ

    Thấp tim (sốt thấp khớp cấp) là phản ứng miễn dịch xảy ra khoảng 1–5 tuần sau một đợt viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A không được điều trị đủ, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi. Bệnh gây sốt, sưng đau các khớp lớn và có thể làm tổn thương van tim lâu dài. Cách phòng tốt nhất là đưa con đi khám khi viêm họng có sốt mà không ho, và uống kháng sinh đủ ngày theo đơn. Trẻ đã bị thấp tim cần tiêm kháng sinh phòng thấp định kỳ trong nhiều năm, đúng lịch bác sĩ hẹn. Nếu con khó thở, đau ngực, phù hoặc ngất, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Viêm cầu thận cấp ở trẻ

    Viêm cầu thận cấp là khi bộ lọc của thận bị viêm, ở trẻ hay gặp nhất sau nhiễm liên cầu: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau chốc lở, thường ở tuổi 6–10. Con có nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm như nước trà, phù mi mắt, mặt, tiểu ít, và thường kèm huyết áp cao; khi thấy những dấu hiệu này cần đưa con đi khám trong ngày. Phần lớn trẻ hồi phục sau vài tuần đến vài tháng khi được theo dõi đúng. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, co giật, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

Chủ đề khác