Massage cho trẻ sơ sinh: cách làm nhẹ nhàng, an toàn và điều cần tránh
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Massage cho trẻ sơ sinh khỏe mạnh, sinh đủ tháng là vuốt ve nhẹ nhàng bằng lòng bàn tay ấm, khoảng 10–20 phút mỗi ngày, lúc con tỉnh táo, dễ chịu và không ngay sau bữa bú. Tháng đầu không cần bôi dầu hay kem; sau đó nếu muốn, dùng một ít dầu thực vật không mùi, không bao giờ dùng tinh dầu, dầu gió, dầu tràm hay cao xoa. Massage là vuốt ve, không nắn bóp, kéo chân tay hay vặn khớp, và không để người không có chuyên môn nắn cho con. Nếu con ngừng thở, tím tái, mềm nhũn, hoặc một tay chân sưng đau sau khi bị nắn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con ngừng thở, tím tái, mềm nhũn hoặc không phản ứng khi gọi, chạm vào.
- Con co giật, hoặc li bì, gọi khó tỉnh, bỏ bú.
- Sau khi bị nắn, kéo hay vặn, một tay hoặc chân của con sưng, con khóc thét khi chạm vào hoặc không cử động tay chân đó.
- Con nuốt hoặc bị dính vào mắt, mũi dầu gió, dầu tràm, tinh dầu, cao xoa, hoặc thở rít, khó thở sau khi bôi.
- Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Con bị bỏng do dầu hoặc khăn chườm quá nóng ở vùng da rộng, mặt hoặc bộ phận sinh dục.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Da nổi mẩn đỏ, ngứa, rộp hoặc bong ở chỗ đã bôi dầu.
- Con luôn nghiêng đầu về một bên, hoặc một bên tay chân cử động ít hơn hẳn bên kia.
- Con khóc mỗi lần chạm vào một chỗ nhất định trên người, kể cả khi không massage.
- Con sinh non, nhẹ cân, có bệnh tim, hoặc đang nằm viện: hỏi bác sĩ trước khi massage.
- Bố mẹ massage để chữa táo bón, đầy hơi, khóc nhiều nhưng con không đỡ, đi ngoài phân có máu hoặc chậm tăng cân.
Massage có ích gì cho con
Với trẻ khỏe mạnh sinh đủ tháng, massage nhẹ là một cách để bố mẹ gần gũi và hiểu con hơn: con quen hơi, quen tay bố mẹ, nhiều bé dịu lại và dễ ngủ hơn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa massage nhẹ toàn thân vào khuyến nghị chăm sóc trẻ sau sinh vì có thể có lợi cho sự lớn lên và phát triển, dù bằng chứng chưa thật chắc.
Massage không chữa được bệnh. Nó không thay cho việc bú đủ, ngủ an toàn, tiêm chủng và khám định kỳ. Khi con có dấu hiệu bất thường, đưa con đi khám thay vì cố massage cho đỡ.
Chuẩn bị trước khi massage
- Chọn lúc con tỉnh táo, không đói, không quá mệt. Cách bữa bú ít nhất khoảng 30 phút để con khỏi trớ. Sau khi tắm là lúc nhiều nhà hay làm.
- Phòng ấm vừa, kín gió lùa, không bật quạt hay điều hòa thổi thẳng vào con. Đặt con nằm ngửa trên khăn sạch ở mặt phẳng thấp, tốt nhất là trên sàn trải thảm, để con không thể lăn rơi.
- Tháo nhẫn, vòng, cắt ngắn móng tay, rửa tay sạch và xoa hai tay cho ấm.
- Tháng đầu, da con còn rất mỏng: massage bằng tay khô, không cần dầu hay kem. Sau 1 tháng, nếu muốn tay trơn hơn, dùng vài giọt dầu thực vật không mùi, không phụ gia (như dầu dừa), thử trước ở một mảng da nhỏ.
- Không dùng tinh dầu, dầu gió, dầu tràm, dầu khuynh diệp, cao xoa, dầu có bạc hà hay long não. Không dùng dầu massage của người lớn, kem dưỡng tay, dầu lạc hay dầu làm từ các loại hạt.
- Không hơ nóng dầu hay khăn để chườm cho con. Dầu ấm bằng nhiệt độ tay là đủ.
Các động tác nhẹ nhàng
- Chân: một tay giữ cổ chân, tay kia vuốt nhẹ từ đùi xuống bàn chân; xoa lòng bàn chân bằng ngón cái theo vòng tròn nhỏ.
- Tay: vuốt từ vai xuống cổ tay, mở nhẹ bàn tay và xoa lòng bàn tay. Không kéo tay con ra cho thẳng.
- Bụng: xoa vòng tròn nhẹ theo chiều kim đồng hồ quanh rốn. Nếu cuống rốn chưa rụng hoặc rốn còn ướt, tránh vùng rốn.
- Ngực và lưng: vuốt từ giữa ngực ra hai bên; khi con nằm sấp chơi lúc thức, vuốt dọc lưng từ vai xuống mông, không ấn vào cột sống.
- Đầu và mặt: vuốt nhẹ trán, má, quanh cằm. Không ấn vào thóp, không vuốt mũi cho cao, không nặn đầu cho tròn.
- Lực tay đều, chắc nhưng nhẹ, đủ để con không bị nhột. Mỗi lần khoảng 10–20 phút, hoặc ngắn hơn nếu con không thích.
Nhìn con để biết khi nào dừng
Con thích thì thường nhìn bố mẹ, tay chân thả lỏng, thở đều. Con quay mặt đi, nhăn mặt, ưỡn người, khóc, nấc, nôn trớ hay da tái đi là lúc dừng lại, bế con vỗ về. Không ép con nằm cho hết bài.
Hoãn massage khi con sốt, đang ốm, mệt, hoặc da có chỗ trầy xước, mụn mủ, phát ban. Không xoa vào chỗ vừa tiêm, chỗ sưng hay chỗ con kêu đau.
Nắn chân tay, kéo giãn: vì sao không nên
Ở nhiều nơi vẫn có thói quen nắn bóp, kéo chân cho dài, duỗi tay chân cho thẳng, vặn cổ, bẻ khớp cho trẻ sơ sinh, có khi do người không có chuyên môn y tế làm tại nhà. Xương và khớp của trẻ còn mềm, dây chằng lỏng; kéo, vặn mạnh có thể gây đau, trật khớp, gãy xương, hoặc làm nặng thêm bệnh có sẵn ở khớp háng mà bố mẹ chưa biết.
Chân hơi cong, bàn chân hơi vẹo vào trong ở trẻ sơ sinh thường là bình thường do tư thế trong bụng mẹ và tự thẳng dần. Nếu bố mẹ lo về chân tay, cổ, khớp háng của con, hãy đưa con đi khám. Những bài kéo giãn thật sự cần (như với vẹo cổ bẩm sinh) phải do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu chỉ định và hướng dẫn bố mẹ làm đúng cách.
Chăm sóc con tại nhà
- Bắt đầu bằng vài phút, ở một hai vùng con thích (thường là chân, lưng), rồi tăng dần.
- Vừa massage vừa nói chuyện, hát khẽ, nhìn vào mắt con; đó cũng là lúc con học giao tiếp.
- Giữ một tay luôn chạm vào con và không bao giờ rời mắt khi con nằm trên bàn, giường cao.
- Sau khi massage có dầu, lau bớt dầu ở tay chân trước khi bế để con không trơn tuột.
- Massage xong, nếu con buồn ngủ, đặt con nằm ngửa trong nôi riêng, không gối, không chăn dày.
- Cất dầu gió, dầu tràm, tinh dầu, cao xoa của người lớn ở chỗ cao, xa tầm tay của các anh chị.
Hiểu lầm thường gặp
- Phải xoa dầu nóng, dầu gió khắp người trẻ sơ sinh cho ấm, khỏi bị cảm.
- Dầu gió, cao xoa, dầu có bạc hà, long não có thể gây bỏng da, co thắt đường thở, và nuốt phải một ít cũng có thể gây co giật. Trẻ khỏe mạnh không cần bôi dầu để giữ ấm; mặc vừa đủ và giữ phòng ấm là được.
- Nắn chân, kéo chân cho trẻ thì sau này chân dài, thẳng.
- Kéo, nắn không làm chân dài hay thẳng hơn và có thể gây chấn thương khớp, xương. Chân hơi cong ở trẻ nhỏ thường tự thẳng; nếu lo, hãy cho con đi khám.
- Vuốt mũi, nặn đầu hằng ngày giúp mũi con cao, đầu tròn.
- Hình dáng mũi, đầu không thay đổi nhờ vuốt nặn, còn ấn vào đầu, thóp có thể làm con đau. Đầu bẹp một bên được phòng bằng cho con nằm sấp chơi khi thức và đổi hướng nằm, không phải bằng nặn đầu.
- Massage bụng thật mạnh sẽ hết táo bón, hết đầy hơi.
- Xoa bụng nhẹ có thể giúp con dễ chịu, nhưng ấn mạnh có thể làm con đau, nôn. Con đi ngoài phân cứng kéo dài, bụng chướng căng hay nôn thì cần đi khám.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh mấy ngày thì massage được?
Trẻ khỏe mạnh sinh đủ tháng có thể được vuốt ve nhẹ từ những ngày đầu, bằng tay khô, ấm. Trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh thì hỏi bác sĩ trước.
+Massage cho trẻ sơ sinh bằng dầu gì?
Tháng đầu không cần dầu. Sau đó nếu muốn, dùng vài giọt dầu thực vật không mùi như dầu dừa, thử trước ở một mảng da nhỏ; không dùng tinh dầu, dầu gió, dầu tràm, dầu lạc hay dầu massage của người lớn.
+Nên massage cho bé vào lúc nào?
Lúc con tỉnh táo, vui vẻ, không đói, cách bữa bú ít nhất khoảng 30 phút. Sau khi tắm là lúc thuận tiện, nhưng không bắt buộc.
+Mỗi ngày massage cho bé bao lâu?
Khoảng 10–20 phút là đủ, có thể chia làm vài lần ngắn. Con không thích thì dừng, thử lại hôm khác.
+Có nên đưa con đi nắn chân tay, bấm huyệt cho trẻ sơ sinh không?
Không nên để người không có chuyên môn y tế nắn, kéo, bẻ khớp cho con. Nếu bác sĩ thấy con cần tập, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu sẽ chỉ định và hướng dẫn cụ thể.
Nguồn tham khảo
- WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience — WHO
- The Benefits of Baby Massage — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Bathing your baby — NHS (Anh)
- Getting to know your newborn — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tắm cho trẻ sơ sinh
Lần tắm đầu tiên nên để sau sinh ít nhất 24 giờ. Ở nhà, trẻ sơ sinh không bắt buộc phải tắm mỗi ngày; 2–3 lần mỗi tuần, xen kẽ lau mặt, cổ, tay và vùng tã là đủ, trời nóng có thể tắm thường hơn. Tắm trong phòng ấm, kín gió, nước ấm thử bằng cổ tay hoặc khuỷu tay, chỉ dùng nước sạch trong tháng đầu, tắm nhanh, không ngâm rốn khi rốn chưa rụng. Không bao giờ để con một mình trong chậu tắm, dù chỉ vài giây.
- Dầu tràm, dầu gió cho trẻ
Không bôi dầu gió, cao xoa, dầu có bạc hà (menthol) hay long não (camphor) cho trẻ dưới 2 tuổi, vì có thể gây co thắt đường thở, bỏng da, và nuốt phải một lượng nhỏ cũng có thể gây co giật. Dầu tràm, dầu khuynh diệp cũng là tinh dầu mạnh: không bôi lên mặt, mũi, ngực trẻ nhỏ, không cho trẻ hít trực tiếp, và hỏi bác sĩ trước khi dùng cho trẻ sơ sinh. Trẻ khỏe mạnh không cần bôi dầu để giữ ấm hay phòng cảm. Nếu con nuốt phải dầu, hoặc sau khi bôi con thở rít, khó thở, co giật, hãy đến cấp cứu ngay.
- Trẻ sơ sinh khóc nhiều
Trẻ sơ sinh khóc là chuyện bình thường; lượng khóc tăng dần từ khoảng 2 tuần tuổi, nhiều nhất lúc 6–8 tuần, có thể tới 2–3 giờ mỗi ngày, thường vào chiều tối, rồi giảm dần và đỡ hẳn vào khoảng 3–4 tháng. Trẻ khỏe mạnh, bú tốt, tăng cân mà khóc trên 3 giờ mỗi ngày, trên 3 ngày mỗi tuần thường là khóc dạ đề (colic). Đưa con đi khám ngay nếu con khóc thét the thé hoặc rên yếu, khác hẳn tiếng khóc thường ngày, kèm sốt, bỏ bú, nôn xanh, li bì hay khó thở. Không bao giờ được lắc con; khi quá mệt, hãy đặt con nằm ngửa an toàn trong cũi và ra ngoài vài phút.
- Vẹo cổ bẩm sinh
Vẹo cổ bẩm sinh hay gặp nhất là do một cơ ở bên cổ (cơ ức đòn chũm) bị co ngắn, làm bé luôn nghiêng đầu về một bên, cằm quay về phía vai bên kia và khó quay đầu sang phía còn lại; thường được phát hiện trong 6–8 tuần đầu. Phần lớn trẻ cải thiện với bài kéo giãn cổ do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu hướng dẫn, tập càng sớm càng tốt, lý tưởng là trước 3 tháng tuổi. Khi thấy con luôn nghiêng đầu một bên, đưa con đi khám để bác sĩ loại trừ nguyên nhân khác và kiểm tra khớp háng. Cổ nghiêng xuất hiện đột ngột sau ngã, va đập, hoặc kèm sốt, khó thở, nôn, li bì thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị táo bón
Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.
- Ngủ an toàn, phòng đột tử ở trẻ sơ sinh
Để giảm nguy cơ đột tử khi ngủ, luôn đặt bé nằm ngửa cho mọi giấc ngủ đến 1 tuổi, trên nôi hoặc cũi riêng có mặt nệm phẳng, chắc, đặt trong phòng bố mẹ ít nhất 6 tháng đầu. Trong chỗ ngủ không có gì mềm: không gối, chăn, thú bông, gối chặn, quây đệm. Không ngủ chung giường với bé, không để bé ngủ trên ghế sofa, ghế bành hay võng, không ủ bé quá ấm và không hút thuốc gần bé. Nếu bé ngừng thở, tím tái hoặc mềm nhũn, gọi 115 hoặc 113 ngay và bắt đầu cấp cứu.
Chủ đề khác