Trẻ sơ sinh

Trẻ bị vẹo cổ bẩm sinh: dấu hiệu, cách tập và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Vẹo cổ bẩm sinh hay gặp nhất là do một cơ ở bên cổ (cơ ức đòn chũm) bị co ngắn, làm bé luôn nghiêng đầu về một bên, cằm quay về phía vai bên kia và khó quay đầu sang phía còn lại; thường được phát hiện trong 6–8 tuần đầu. Phần lớn trẻ cải thiện với bài kéo giãn cổ do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu hướng dẫn, tập càng sớm càng tốt, lý tưởng là trước 3 tháng tuổi. Khi thấy con luôn nghiêng đầu một bên, đưa con đi khám để bác sĩ loại trừ nguyên nhân khác và kiểm tra khớp háng. Cổ nghiêng xuất hiện đột ngột sau ngã, va đập, hoặc kèm sốt, khó thở, nôn, li bì thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Cổ con nghiêng lệch xuất hiện sau khi ngã, bị va đập hoặc bị rung lắc mạnh.
  • Cổ nghiêng kèm sốt, con không chịu cử động cổ, khóc thét khi chạm vào cổ, chảy nước dãi hoặc khó thở.
  • Cổ nghiêng kèm nôn nhiều, li bì, khó đánh thức, co giật, thóp phồng căng.
  • Con yếu hoặc ít cử động hẳn một tay, một chân, hoặc mắt đảo bất thường, hai đồng tử to nhỏ khác nhau.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con luôn nghiêng đầu về một bên, hay chỉ quay đầu nhìn một phía, khó quay sang phía còn lại.
  • Sờ thấy một cục mềm hoặc chắc ở một bên cổ con.
  • Đầu con bẹp một bên phía sau, mặt hai bên trông không cân.
  • Con chỉ bú được một bên vú, hoặc khóc khi bế ở một tư thế nhất định.
  • Hai chân con dài ngắn khác nhau, nếp da đùi không cân, hoặc con sinh ngôi mông: cần khám khớp háng.
  • Đã tập theo hướng dẫn vài tuần mà con không tiến bộ, hoặc vẹo cổ xuất hiện khi con đã lớn hơn vài tháng.

Vẹo cổ bẩm sinh là gì

Ở mỗi bên cổ có một cơ chạy từ sau tai xuống xương ức và xương đòn, gọi là cơ ức đòn chũm. Khi cơ này ở một bên bị co ngắn, bé nghiêng đầu về phía cơ ngắn, còn cằm và mặt quay về phía vai bên kia. Bác sĩ gọi đây là vẹo cổ do cơ bẩm sinh.

Tình trạng này có từ lúc sinh hoặc xuất hiện ngay sau đó, nhưng thường được nhận ra trong 6–8 tuần đầu, khi bé bắt đầu giữ và quay đầu nhiều hơn. Trong vài tuần đầu, bố mẹ có thể sờ thấy một cục mềm, không đau ở cơ bên cổ đó; cục này thường nhỏ dần và hết trước khi con 6 tháng tuổi.

Vì sao con bị vẹo cổ

Nguyên nhân chính xác chưa rõ. Nhiều khả năng do tư thế của bé trong bụng mẹ, như ngôi mông, hay bé bị chật chội trong tử cung, làm cơ cổ bị tổn thương rồi lành bằng mô xơ. Con so dễ gặp hơn. Bố mẹ không làm gì sai để con bị vẹo cổ, và chưa có cách nào phòng được.

Một số trẻ vẹo cổ có kèm loạn sản khớp háng, vì cùng có chung yếu tố chật chội trong tử cung. Vì vậy khi khám vẹo cổ, bác sĩ thường kiểm tra cả khớp háng, bàn chân và hình dạng đầu.

Phân biệt với những nguyên nhân khác

Không phải cổ nghiêng nào cũng do cơ. Một số ít trẻ nghiêng đầu vì xương cột sống cổ phát triển bất thường, vì mắt nhìn lệch, hoặc vì bệnh thần kinh. Những trường hợp này không đỡ với bài tập kéo giãn, nên bác sĩ cần khám kỹ, có khi chụp X-quang hoặc siêu âm cổ, khớp háng.

Cổ nghiêng xuất hiện đột ngột ở bé đang bình thường, nhất là sau ngã, va đập hoặc khi đang ốm, có thể là bệnh nặng. Trường hợp này cần đi khám ngay, không tự tập hay xoa bóp.

Điều trị: tập kéo giãn và đổi tư thế

  • Bài tập kéo giãn do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu hướng dẫn: nhẹ nhàng quay đầu con để cằm chạm lần lượt từng vai, và nghiêng đầu cho tai phía bên lành chạm về vai bên đó. Tập nhiều lần trong ngày, nhẹ tay, dừng khi con khóc nhiều.
  • Bắt đầu càng sớm càng hiệu quả; tập trong 3 tháng đầu cho kết quả tốt nhất.
  • Đặt đồ chơi, nguồn sáng, chỗ bố mẹ ngồi ở phía con ít quay đầu, để con phải quay về phía đó.
  • Bế con theo tư thế để con nhìn về phía cổ bị hạn chế; đổi bên cho bú, kể cả bú bình.
  • Cho con nằm sấp chơi nhiều lần mỗi ngày khi con thức và có người lớn trông, giúp cơ cổ khỏe và đầu đỡ bẹp.
  • Khi ngủ, con vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối chặn đầu hay gối định hình; có thể đổi hướng đầu con trong cũi mỗi ngày.

Tiên lượng và khi nào cần phẫu thuật

Phần lớn trẻ vẹo cổ do cơ khỏi dần với tập luyện và đổi tư thế. Khoảng 1 trong 10 trẻ không đỡ dù tập đều và cần phẫu thuật nối dài cơ, thường làm ở tuổi mẫu giáo. Bác sĩ sẽ hẹn khám lại định kỳ để theo dõi tầm quay cổ và hình dạng đầu.

Vẹo cổ để lâu không chữa có thể làm mặt và đầu phát triển lệch, nên đừng chờ con tự hết. Đi khám sớm, tập đều và tái khám đúng hẹn là điều quan trọng nhất bố mẹ có thể làm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Tập đúng các động tác bác sĩ, kỹ thuật viên đã hướng dẫn, nhẹ tay, nhiều lần trong ngày; quay video lúc được hướng dẫn để tập lại cho đúng.
  • Tập khi con tỉnh, vui, không tập ngay sau bữa bú no.
  • Đặt đồ chơi và đứng nói chuyện ở phía con ít quay đầu.
  • Cho con nằm sấp chơi khi thức, luôn có người lớn bên cạnh.
  • Khi ngủ, cho con nằm ngửa trên mặt phẳng riêng, không gối, không chặn đầu.
  • Không tự nắn, bẻ cổ hay xoa bóp mạnh, và không đưa con đến nơi nắn chỉnh không phải cơ sở y tế.

Hiểu lầm thường gặp

Vẹo cổ do bé nằm nghiêng một bên, cứ để lớn lên sẽ tự hết.
Vẹo cổ bẩm sinh do cơ cổ co ngắn, thường cần tập kéo giãn sớm. Chờ con tự hết có thể làm cơ xơ cứng thêm, đầu và mặt phát triển lệch.
Mang con đi nắn, bẻ cổ là nhanh khỏi.
Cổ trẻ nhỏ rất mềm yếu. Nắn bẻ mạnh có thể gây tổn thương. Chỉ tập những động tác nhẹ nhàng do bác sĩ, kỹ thuật viên hướng dẫn.
Dùng gối chặn hay gối định hình đầu sẽ chữa được vẹo cổ.
Gối và đồ chặn trong chỗ ngủ làm tăng nguy cơ ngạt ở trẻ nhỏ. Cho con ngủ ngửa trên mặt phẳng trống và tập theo hướng dẫn khi con thức.

Bố mẹ hay hỏi

+Vẹo cổ bẩm sinh có chữa khỏi được không?

Phần lớn trẻ khỏi dần nếu được tập kéo giãn sớm và đều. Khoảng 1 trong 10 trẻ cần phẫu thuật khi tập không hiệu quả, thường ở tuổi mẫu giáo.

+Bé hay nghiêng đầu một bên có phải vẹo cổ không?

Có thể, nhất là khi con khó quay đầu sang phía bên kia hoặc sờ thấy cục ở cổ. Hãy đưa con đi khám để bác sĩ xác định và loại trừ nguyên nhân khác.

+Bao lâu thì vẹo cổ ở trẻ cải thiện?

Thường cần tập đều nhiều tuần đến vài tháng. Bắt đầu càng sớm, nhất là trước 3 tháng tuổi, thì kết quả càng tốt.

+Cục cứng ở cổ trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Ở bé vẹo cổ, cục mềm hoặc chắc nằm trong cơ cổ thường không đau và nhỏ dần trước 6 tháng tuổi. Vẫn nên cho con đi khám để bác sĩ xác định đó là cục ở cơ và không phải nguyên nhân khác.

+Bé vẹo cổ có bị bẹp đầu không?

Hay gặp, vì con luôn nằm quay một phía. Tập cổ, cho nằm sấp chơi khi thức và đổi hướng đầu khi ngủ giúp đầu tròn dần.

Nguồn tham khảo

  1. Congenital Muscular Torticollis (Twisted Neck) — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo)
  2. Torticollis — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  3. Flat head syndrome (plagiocephaly and brachycephaly) — NHS (Anh)
  4. Developmental dysplasia of the hip — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Bẹp đầu, méo đầu

    Bẹp đầu (dẹt một bên hoặc dẹt phía sau) rất hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng, thường do con nằm lâu một tư thế. Tình trạng này không ảnh hưởng đến não hay trí tuệ, và phần lớn tròn dần khi con lớn và ít nằm hơn. Vẫn luôn đặt con nằm ngửa khi ngủ; đổi hướng đầu, cho con nằm sấp chơi có người trông khi thức, bế con nhiều hơn. Không dùng gối chống bẹp đầu. Đưa con đi khám nếu đầu con có hình dạng lạ (dài hẹp, trán nhọn), con luôn nghiêng hoặc khó quay đầu về một bên, hoặc đầu méo nặng lên dù đã đổi tư thế.

  • Trẻ mấy tháng biết lẫy

    Nhiều bé bắt đầu tập lẫy từ khoảng 3–4 tháng, thường lẫy từ sấp sang ngửa trước, và phần lớn trẻ lẫy được lúc khoảng 6 tháng. Lẫy từ ngửa sang sấp thường đến muộn hơn một chút, nhiều bé lẫy được cả hai chiều trong khoảng 4–7 tháng. Nên đưa con đi khám nếu đến 6 tháng con chưa lẫy được chiều nào, 4 tháng chưa giữ đầu vững, hoặc con mất kỹ năng đã có. Trẻ sinh non tính theo tuổi hiệu chỉnh.

  • Loạn sản khớp háng ở trẻ

    Loạn sản khớp háng (còn gọi là trật khớp háng bẩm sinh) là khi chỏm xương đùi nằm lỏng trong ổ khớp và dễ trượt ra ngoài. Bệnh thường không đau nên bố mẹ khó tự nhận ra; bé được bác sĩ khám háng sau sinh và ở các lần khám định kỳ, bé có nguy cơ cao như sinh ngôi mông hay nhà có người bị nên được siêu âm háng. Phát hiện sớm thì đeo đai mềm vài tháng thường cho kết quả tốt; phát hiện muộn sau khi biết đi thì điều trị phức tạp hơn. Nếu quấn con, chỉ quấn phần thân để hông và chân con co, dạng tự do.

  • Lịch khám trẻ sơ sinh

    Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Ngủ an toàn, phòng đột tử ở trẻ sơ sinh

    Để giảm nguy cơ đột tử khi ngủ, luôn đặt bé nằm ngửa cho mọi giấc ngủ đến 1 tuổi, trên nôi hoặc cũi riêng có mặt nệm phẳng, chắc, đặt trong phòng bố mẹ ít nhất 6 tháng đầu. Trong chỗ ngủ không có gì mềm: không gối, chăn, thú bông, gối chặn, quây đệm. Không ngủ chung giường với bé, không để bé ngủ trên ghế sofa, ghế bành hay võng, không ủ bé quá ấm và không hút thuốc gần bé. Nếu bé ngừng thở, tím tái hoặc mềm nhũn, gọi 115 hoặc 113 ngay và bắt đầu cấp cứu.

Chủ đề khác