Thần kinh, xương khớp

Loạn sản khớp háng ở trẻ: dấu hiệu, phát hiện sớm và điều trị

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Loạn sản khớp háng (còn gọi là trật khớp háng bẩm sinh) là khi chỏm xương đùi nằm lỏng trong ổ khớp và dễ trượt ra ngoài. Bệnh thường không đau nên bố mẹ khó tự nhận ra; bé được bác sĩ khám háng sau sinh và ở các lần khám định kỳ, bé có nguy cơ cao như sinh ngôi mông hay nhà có người bị nên được siêu âm háng. Phát hiện sớm thì đeo đai mềm vài tháng thường cho kết quả tốt; phát hiện muộn sau khi biết đi thì điều trị phức tạp hơn. Nếu quấn con, chỉ quấn phần thân để hông và chân con co, dạng tự do.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con sốt, quấy khóc khi thay tã hay khi chạm vào háng, một chân nằm im, không chịu cử động.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Háng hoặc đùi con sưng, nóng, đỏ, con khóc thét khi bế.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Háng kêu lục cục, lụp cụp khi con cử động hoặc khi thay tã.
  • Một chân cử động khác chân kia khi chơi, khi thay tã, hoặc một bên háng khó dạng ra hơn bên kia.
  • Hai chân dài ngắn khác nhau, nếp lằn da ở đùi hai bên không đều.
  • Con kéo lê một chân khi bò, hoặc đi khập khiễng, đi nhón, đi lạch bạch khi bắt đầu biết đi.
  • Con sinh ngôi mông, có bố mẹ hay anh chị bị loạn sản khớp háng, mà chưa được khám hoặc siêu âm háng.
  • Con đang đeo đai: da dưới dây đai đỏ, trầy, loét, hoặc con không cử động chân như trước.

Loạn sản khớp háng là gì

Khớp háng giống một quả bóng nằm trong cái chén: chỏm xương đùi là quả bóng, ổ cối của xương chậu là cái chén. Ở trẻ bị loạn sản, ổ cối nông, dây chằng quanh khớp lỏng, nên chỏm xương đùi không được giữ chắc. Mức độ khác nhau: nhẹ thì chỏm chỉ lỏng trong ổ, nặng hơn thì đẩy nhẹ là trật ra, nặng nhất thì đã nằm hẳn ngoài ổ khớp.

Bệnh có thể ở một hoặc cả hai bên háng, thường có từ lúc sinh nhưng cũng có thể xuất hiện sau đó. Bệnh không đau, nên nhiều bé không có dấu hiệu gì bên ngoài. Nếu nhẹ và không được phát hiện, bệnh có khi chỉ lộ ra ở tuổi lớn với đau háng, đau bẹn.

Bé nào dễ bị

  • Bé gái.
  • Bé có bố mẹ, anh chị em từng bị loạn sản khớp háng.
  • Bé nằm ngôi mông trong bụng mẹ, kể cả khi đã được xoay thai trước sinh.
  • Mẹ ít nước ối khi mang thai.
  • Bé bị quấn chặt với hai chân duỗi thẳng, khép lại trong thời gian dài sau sinh.

Phát hiện thế nào

Bác sĩ khám háng cho bé ngay sau sinh và ở các lần khám định kỳ sau đó: nhẹ nhàng gập, dạng hai chân, cảm nhận tiếng lục cục và xem khớp có trượt ra vào ổ không. Bố mẹ nên nhắc bác sĩ khám háng nếu bé có yếu tố nguy cơ.

Ở trẻ nhỏ, siêu âm là cách chẩn đoán chính và được khuyên làm cho bé có nguy cơ cao dù không có dấu hiệu gì, nhất là bé sinh ngôi mông. Trẻ lớn hơn, khi xương đã cứng, được chụp X-quang khớp háng.

Điều trị

Một số trường hợp nhẹ tự ổn định, nhưng phần lớn cần điều trị. Với trẻ nhỏ, cách phổ biến nhất là đai Pavlik: một bộ đai vải mềm giữ hai háng ở tư thế gập, dạng, đưa chỏm xương đùi vào đúng ổ. Bé thường phải đeo khoảng 6 đến 12 tuần, có khi lâu hơn, đeo cả ngày lẫn đêm, kể cả khi thay tã và tắm, trừ khi bác sĩ dặn khác. Bé có thể quấy trong 2–3 ngày đầu rồi quen dần; bác sĩ siêu âm lại nhiều lần và chỉnh đai khi bé lớn.

Nếu đai không hiệu quả hoặc bé đã lớn hơn, con có thể cần nẹp cứng, nắn khớp dưới gây mê rồi bó bột, hoặc phẫu thuật. Sau 2 tuổi, con thường phải phẫu thuật. Phát hiện và điều trị sớm thì phần lớn trẻ có khớp háng bình thường; không điều trị, bệnh có thể gây chân dài ngắn, đau và thoái hóa khớp háng từ tuổi trẻ.

Quấn và bế con thế nào cho háng khỏe

Nếu muốn quấn chũn, chỉ quấn phần thân, để hai chân con tự do co lên và dạng ra như tư thế chân ếch; không quấn chặt hai chân duỗi thẳng, khép lại. Quấn ngực vẫn phải vừa đủ để luồn 2–3 ngón tay, và ngừng quấn khi con có dấu hiệu tập lật.

Khi bế hay địu, chọn cách để hai chân con dạng ra hai bên người bố mẹ theo tư thế chân ếch, thay vì để hai chân buông thẳng, khép sát vào nhau.

Chăm sóc con tại nhà

  • Quấn con đúng cách: chỉ quấn phần thân, để háng và chân con co, dạng tự do; không bó chân duỗi thẳng với ý định cho chân thẳng.
  • Mang con đi khám định kỳ đầy đủ và nhắc bác sĩ khám háng, nhất là khi con có yếu tố nguy cơ.
  • Nếu con đeo đai: không tự tháo hay chỉnh đai; hỏi kỹ cách thay tã, tắm, mặc quần áo khi đeo đai và đi tái khám đúng hẹn.
  • Kiểm tra da dưới các dây đai mỗi ngày; giữ da khô, sạch; báo bác sĩ khi da đỏ, trầy hoặc con không cử động chân như trước.
  • Khi thay tã, để ý xem hai chân con cử động có đều không, háng có kêu không, nếp da đùi hai bên có cân không.

Hiểu lầm thường gặp

Quấn thẳng chân cho con thì sau này chân sẽ thẳng, không bị vòng kiềng.
Quấn duỗi thẳng chân không làm chân thẳng hơn mà làm tăng nguy cơ loạn sản khớp háng. Chân hơi vòng kiềng ở trẻ dưới 2 tuổi là bình thường và tự hết.
Con không đau, không khóc thì háng không có vấn đề.
Loạn sản khớp háng ở trẻ nhỏ thường hoàn toàn không đau. Đó là lý do bác sĩ khám háng ở mỗi lần khám định kỳ.
Háng kêu lục cục sẽ tự hết, không cần đi khám.
Có những tiếng kêu vô hại, nhưng đây cũng là một dấu hiệu của loạn sản khớp háng. Hãy để bác sĩ khám và siêu âm nếu cần, vì điều trị sớm đơn giản hơn nhiều.
Đeo đai làm con chậm biết đi.
Trẻ phải bó bột có thể biết đi muộn hơn một chút, nhưng sau khi tháo bột, con phát triển vận động bình thường. Không điều trị mới là điều ảnh hưởng lâu dài đến dáng đi.

Bố mẹ hay hỏi

+Làm sao biết con bị loạn sản khớp háng?

Bố mẹ có thể để ý háng kêu lục cục, hai chân dài ngắn khác nhau, nếp da đùi không đều, một chân cử động kém hơn. Nhưng nhiều bé không có dấu hiệu gì, nên quan trọng nhất là khám háng định kỳ và siêu âm khi có nguy cơ.

+Bé sinh ngôi mông có cần siêu âm khớp háng không?

Có. Bé sinh ngôi mông có nguy cơ cao hơn, nên được siêu âm háng dù khám bình thường. Hãy hỏi bác sĩ thời điểm siêu âm phù hợp.

+Loạn sản khớp háng có chữa khỏi được không?

Phát hiện sớm và điều trị bằng đai thường cho kết quả rất tốt, phần lớn trẻ có khớp háng bình thường. Phát hiện càng muộn thì điều trị càng phức tạp và kết quả khó đoán hơn.

+Bé đeo đai Pavlik có được tắm không?

Thường bé phải đeo đai liên tục, kể cả khi tắm và thay tã, và bố mẹ sẽ được hướng dẫn cách lau người cho con. Chỉ tháo đai khi bác sĩ cho phép.

+Quấn chũn có gây loạn sản khớp háng không?

Quấn chặt hai chân duỗi thẳng thì có thể. Quấn đúng cách, chỉ quấn phần thân và để chân con co, dạng tự do, thì không ảnh hưởng đến háng.

Nguồn tham khảo

  1. Developmental dysplasia of the hip — NHS (Anh)
  2. Developmental Dysplasia of the Hip (DDH) — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Quấn chũn cho trẻ sơ sinh

    Quấn chũn (quấn khăn hay dùng túi quấn) có thể giúp trẻ sơ sinh dịu và dễ ngủ hơn, nhưng không làm giảm nguy cơ đột tử khi ngủ. Nếu quấn, luôn đặt con nằm ngửa trên mặt phẳng, chắc; quấn vừa phải để hông và chân con co lên, dạng ra được, ngực còn luồn vừa 2–3 ngón tay; không dùng đồ quấn có vật nặng và không để con nóng quá. Ngừng quấn ngay khi con có dấu hiệu tập lật, thường quanh 3–4 tháng, có bé từ 2 tháng. Nếu con ngừng thở, tím tái hoặc mềm nhũn, gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Lịch khám trẻ sơ sinh

    Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ đột ngột đi khập khiễng

    Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.

  • Chân vòng kiềng, chân chữ X

    Phần lớn trẻ dưới 2 tuổi có chân hơi vòng kiềng (chữ O), rồi chuyển sang chân chữ X từ khoảng 2 đến 6 tuổi, và chân thẳng dần, có khi đến 9–10 tuổi; đây là quá trình lớn bình thường và không cần nẹp, giày chỉnh hình hay bài tập. Nên đưa con đi khám khi chân cong rất nhiều, chỉ cong một bên, chân vòng kiềng nặng lên sau 2 tuổi hoặc còn rõ sau 3 tuổi, chân chữ X còn rõ sau 7 tuổi, hoặc con thấp hơn hẳn các bạn. Bác sĩ sẽ xem có còi xương hay bệnh ở sụn tăng trưởng không.

  • Trẻ đi nhón gót, kiễng chân

    Đi nhón gót lúc mới tập đi là bình thường; phần lớn trẻ đặt cả bàn chân xuống đất khi được khoảng 2 tuổi và đi kiểu gót chạm trước, mũi chân sau khi khoảng 3 tuổi. Trẻ khỏe mạnh, phát triển đúng tuổi, nhón cả hai chân nhưng vẫn đứng được cả bàn chân khi được nhắc, thường chỉ cần theo dõi và chơi những trò giúp hạ gót. Nên đưa con đi khám nếu con vẫn đi nhón phần lớn thời gian sau 2 tuổi, chỉ nhón một chân, không hạ được gót xuống, đang đi bình thường lại chuyển sang nhón, hoặc kèm chậm nói, chậm vận động, hay ngã.

  • Chân dài chân ngắn ở trẻ

    Hơn một nửa số người có hai chân chênh nhau một chút mà không gây vấn đề gì. Chênh dưới 2 cm thường chỉ cần theo dõi hoặc lót giày; chênh nhiều hơn có thể làm con đi khập khiễng, nhón chân bên ngắn, lệch hông, và cần bác sĩ chấn thương chỉnh hình nhi theo dõi trong suốt thời gian con lớn. Bố mẹ nên cho con khám khi thấy con đi khập khiễng, hai nếp mông, nếp đùi lệch nhau ở em bé, hoặc chân chênh rõ sau gãy xương, nhiễm trùng xương. Con đột ngột đi khập khiễng hay không chịu đi, nhất là khi kèm sốt, cần khám ngay trong ngày.

Chủ đề khác