Trẻ sơ sinh

Nứt đầu ti khi cho con bú: vì sao bị, cách chăm và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Nứt đầu ti thường do con ngậm bắt vú chưa đúng: núm vú bị kẹp ở phần trước miệng con thay vì nằm sâu trong miệng. Cách chữa chính là chỉnh tư thế và khớp ngậm, tiếp tục cho bú (bắt đầu bằng bên ít đau), sau mỗi cữ bôi vài giọt sữa mẹ lên đầu ti và để khô tự nhiên, không rửa bằng xà phòng. Hơi đau núm vú trong vài ngày đầu khá hay gặp, nhưng đau ở mọi cữ bú, nứt hay chảy máu là lúc cần nhờ nhân viên y tế xem cữ bú sớm. Mẹ sốt, vú sưng đỏ nóng, hoặc vết nứt có mủ thì đi khám trong ngày.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Mẹ sốt cao, rét run, mệt lả, lơ mơ, thở nhanh, hoặc vùng đỏ trên vú lan rộng rất nhanh: gọi 115 hoặc 113 hay nhờ người đưa đi cấp cứu.
  • Sau 48 giờ đầu, con hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc con li bì, bú rất yếu, bỏ bú.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Núm vú nứt, chảy máu, hoặc đau ở mọi cữ bú: nhờ nhân viên y tế hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ xem cữ bú trong vòng vài ngày, càng sớm càng tốt.
  • Vết nứt sưng đỏ, rỉ dịch vàng, có mủ, hoặc mẹ sốt, vú có vùng sưng, nóng, đỏ, đau: đi khám trong ngày.
  • Đã được chỉnh khớp ngậm mà vẫn đau nhiều, hoặc đau rát như kim châm kéo dài cả sau cữ bú, núm vú hồng bóng, ngứa; con có mảng trắng trong miệng: có thể nhiễm nấm, bác sĩ cần khám cho cả mẹ và con.
  • Núm vú trắng bệch, tím tái rồi đỏ lại sau cữ bú, đau nhói, nhất là khi gặp lạnh.
  • Con khó ngậm vú, bú rất lâu mà vẫn đói, hay tuột vú, có tiếng tặc tặc khi bú, lưỡi khó thè ra: hỏi bác sĩ về dính thắng lưỡi.
  • Con tăng cân chậm, đến 2 tuần tuổi chưa lấy lại cân nặng lúc sinh, hoặc từ ngày thứ 5 có dưới 6 tã ướt mỗi ngày.

Vì sao bị nứt đầu ti

Khi con ngậm bắt vú đúng, núm vú nằm sâu trong miệng, tựa vào phần vòm họng mềm, và mẹ không thấy đau. Khi con ngậm nông, núm vú nằm ở phía trước, bị ép vào vòm cứng và lợi của con ở mỗi lần mút, nên bị trầy, nứt, có khi chảy máu.

Những nguyên nhân khác ít gặp hơn: con bị dính thắng lưỡi, mẹ dùng máy hút sữa với phễu không vừa cỡ hoặc lực hút quá mạnh, kéo núm vú ra khỏi miệng con khi con chưa nhả, nhiễm nấm hoặc nhiễm khuẩn ở núm vú, da núm vú khô do rửa xà phòng nhiều.

Nhận biết con ngậm bắt vú chưa đúng

  • Mẹ đau núm vú suốt cữ bú, không chỉ vài giây đầu.
  • Sau cữ bú, núm vú bị dẹt, méo như vát, có vệt hằn, hoặc trắng bệch.
  • Miệng con chỉ ngậm đầu ti, không ngậm được nhiều quầng vú; môi con chúm lại thay vì trề ra.
  • Con bú rất lâu mà vẫn đói, quấy sau bú, hay tuột vú, có tiếng tặc tặc.
  • Khi ngậm đúng: miệng con mở rộng, ngậm nhiều quầng vú phía dưới hơn phía trên, cằm chạm vú, môi dưới trề ra, mũi không bị đè, nghe tiếng nuốt đều.

Chăm sóc núm vú bị nứt

  • Tiếp tục cho con bú. Ngừng hẳn dễ làm vú căng, tắc tia và giảm sữa.
  • Bắt đầu cữ bú bằng bên ít đau hơn; khi sữa đã xuống, chuyển sang bên đau.
  • Khi muốn cho con nhả, đưa ngón tay sạch vào khóe miệng con để làm hở ra rồi mới rút vú.
  • Sau mỗi cữ, bôi vài giọt sữa mẹ lên núm vú và để khô tự nhiên trước khi mặc áo.
  • Tắm rửa bình thường bằng nước sạch; không dùng xà phòng, cồn hay dung dịch sát khuẩn lên núm vú.
  • Thay miếng lót thấm sữa sau mỗi cữ, chọn loại không có lớp nhựa; mặc áo ngực cotton mềm, không gọng.
  • Nếu quá đau không cho bú được, vắt sữa bằng tay vài cữ và cho con uống bằng cốc nhỏ hoặc thìa, rồi cho bú lại khi đỡ.

Núm vú giả bằng silicon và kem bôi

Miếng trợ ti (núm che bằng silicon đặt lên đầu ti khi cho bú) và vỏ che núm vú thường không giúp con ngậm đúng hơn, có khi làm con bú kém đi. Chỉ nên dùng khi nhân viên y tế hướng dẫn cho một trường hợp cụ thể.

Không tự bôi thuốc mỡ có kháng sinh, kem có corticoid hay thuốc chống nấm lên núm vú. Nếu vết nứt nghi nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm, bác sĩ sẽ khám và quyết định thuốc, nhiều khi phải chữa cùng lúc cho cả mẹ và con.

Bác sĩ sẽ làm gì

Nhân viên y tế sẽ xem trực tiếp một cữ bú để chỉnh tư thế bế và khớp ngậm; đây là bước quan trọng nhất, vì mẹo chăm sóc nào cũng không hiệu quả nếu con vẫn ngậm sai. Bác sĩ cũng khám miệng con để xem có dính thắng lưỡi, nấm miệng hay không.

Nếu vết nứt có dấu hiệu nhiễm khuẩn, hoặc mẹ có viêm vú, bác sĩ có thể kê thuốc dùng được khi đang cho con bú. Với đau núm vú kéo dài không rõ lý do, bác sĩ sẽ tìm thêm nguyên nhân khác như co mạch núm vú hoặc bệnh da.

Chăm sóc con tại nhà

  • Mỗi cữ bú, kiểm tra lại khớp ngậm: miệng con mở rộng, môi dưới trề ra, cằm chạm vú.
  • Đổi tư thế bế giữa các cữ, ví dụ bế ngang, bế kẹp nách, nằm nghiêng cho bú.
  • Bôi vài giọt sữa mẹ lên đầu ti sau cữ bú, để khô rồi mới mặc áo.
  • Không rửa núm vú bằng xà phòng; thay miếng lót thấm sữa thường xuyên.
  • Nếu dùng máy hút sữa, chọn phễu vừa cỡ và lực hút vừa phải, không gây đau.
  • Theo dõi số tã ướt và cân nặng của con trong những tuần đầu.

Hiểu lầm thường gặp

Đau rát, nứt đầu ti là chuyện mẹ nào cũng phải chịu khi mới cho con bú.
Hơi đau trong vài ngày đầu khá hay gặp, nhưng đau ở mọi cữ bú, nứt hay chảy máu thường là dấu hiệu con ngậm chưa đúng. Sửa được khớp ngậm thì cho bú hết đau.
Bôi mật ong, nghệ hay dầu dừa lên đầu ti cho nhanh lành.
Những thứ này chưa có bằng chứng giúp lành nhanh, và con có thể nuốt phải khi bú. Trẻ dưới 1 tuổi không được ăn mật ong vì nguy cơ ngộ độc. Sữa mẹ bôi sau cữ bú và để khô là đủ.
Đầu ti bị nứt thì phải ngừng cho bú bên đó cho đến khi lành.
Ngừng bú dễ làm vú căng, tắc tia và giảm sữa. Hãy cho bú bên ít đau trước và chỉnh khớp ngậm; nếu quá đau, vắt sữa tạm thời cho con uống bằng cốc.
Phải rửa núm vú bằng xà phòng hay cồn trước mỗi cữ bú cho sạch.
Xà phòng, cồn làm da núm vú khô và dễ nứt hơn. Tắm rửa bình thường bằng nước sạch là đủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Đầu ti bị nứt chảy máu có cho con bú được không?

Được. Một ít máu con nuốt vào không hại con. Hãy nhờ nhân viên y tế chỉnh khớp ngậm sớm để vết nứt lành.

+Nứt đầu ti bao lâu thì lành?

Khi khớp ngậm đã được chỉnh đúng, nhiều mẹ thấy đỡ đau rõ trong vài ngày. Nếu vẫn đau nhiều, vết nứt không lành hay có mủ, hãy đi khám.

+Có nên dùng miếng trợ ti khi bị nứt đầu ti không?

Thường không nên tự dùng, vì miếng trợ ti không sửa được khớp ngậm và có thể làm con bú kém. Chỉ dùng khi nhân viên y tế hướng dẫn.

+Bôi gì khi bị nứt đầu ti?

Bôi vài giọt sữa mẹ sau mỗi cữ bú và để khô tự nhiên. Các loại thuốc mỡ, kem có thuốc thì chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.

+Nứt đầu ti có gây viêm vú không?

Vết nứt làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn ở núm vú và vú. Nếu mẹ sốt, vú có vùng sưng, nóng, đỏ, đau, hãy đi khám trong ngày.

Nguồn tham khảo

  1. Sore or cracked nipples when breastfeeding — NHS (Anh)
  2. Sore nipples — NHS Best Start in Life (Anh)
  3. Warning Signs of Breastfeeding Problems — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Mastitis — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tắc tia sữa

    Tắc tia sữa là khi sữa ứ lại ở một vùng vú, gây một cục cứng, đau, có khi hơi đỏ. Việc quan trọng nhất là tiếp tục cho con bú theo nhu cầu, chỉnh cho con ngậm bắt vú đúng, chườm mát giữa các cữ bú, mặc áo rộng và dùng paracetamol hoặc ibuprofen đúng liều nếu đau; không xoa bóp mạnh, không day nặn, không vắt quá nhiều sữa. Nếu mẹ sốt, người ớn lạnh, đau mỏi như cúm, kèm một vùng vú đỏ, nóng, đau, đó có thể là viêm vú: đi khám trong ngày. Sốt cao rét run, lơ mơ, thở nhanh hay vùng đỏ lan nhanh thì gọi 115 hoặc 113.

  • Viêm tuyến vú, áp xe vú khi cho con bú

    Viêm tuyến vú (viêm vú) là khi một vùng vú sưng, nóng, đỏ, đau, thường kèm sốt, ớn lạnh, đau mỏi như cúm; mẹ có dấu hiệu này nên đi khám trong ngày, và vẫn tiếp tục cho con bú vì sữa không hại con. Ở nhà: cho bú theo nhu cầu, chỉnh khớp ngậm, chườm mát giữa các cữ bú, dùng paracetamol hoặc ibuprofen đúng liều; không xoa bóp mạnh, không vắt quá nhiều, không ngừng bú đột ngột. Áp xe vú là một khối sưng đau có mủ, thường sau viêm vú không đỡ, cần đi khám ngay để siêu âm và tháo mủ. Sốt cao rét run, lơ mơ, thở nhanh hay vùng đỏ lan nhanh thì gọi 115 hoặc 113.

  • Dính thắng lưỡi

    Dính thắng lưỡi (dính phanh lưỡi) là khi dải da nối mặt dưới lưỡi với sàn miệng ngắn hoặc chặt hơn bình thường; khi con thè hay nâng lưỡi, đầu lưỡi có thể hình trái tim. Nhiều trẻ không gặp vấn đề gì và không cần cắt. Chỉ cần xử trí khi nó thật sự gây khó khăn, hay gặp nhất là khó bú: con khó ngậm bắt vú, bú rất lâu mà vẫn đói, chậm tăng cân, mẹ đau núm vú. Khi đó, bác sĩ khám, nhân viên y tế hỗ trợ cách cho bú, và nếu vẫn khó khăn thì làm một thủ thuật nhỏ để cắt dải da này.

  • Nhiễm nấm Candida ở trẻ

    Nấm Candida sống sẵn trên da, trong miệng và ruột của mọi người; ở trẻ nhỏ nó hay mọc quá mức thành tưa miệng (mảng trắng bám chặt trong miệng) và hăm tã do nấm (vùng tã đỏ rực, viền rõ, có chấm đỏ nhỏ lan ra ngoài). Hai bệnh này thường nhẹ và khỏi với thuốc chống nấm bác sĩ kê; trẻ dưới 4 tháng không tự mua thuốc. Không bôi kem có corticoid hay kem trộn lên vùng nấm. Đưa con đi khám ngay nếu con bỏ bú, li bì, sốt (trẻ dưới 3 tháng từ 38°C), hoặc sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt.

  • Dấu hiệu bé bú đủ sữa

    Bé bú đủ khi từ ngày thứ 5 có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt; phân chuyển sang vàng, mềm từ khoảng ngày thứ 4–5, ít nhất 2 lần mỗi ngày trong những tuần đầu; con lấy lại cân nặng lúc sinh trước 2 tuần tuổi rồi tăng đều. Trong cữ bú, bố mẹ nghe và thấy con nuốt, sau bú con thả lỏng, thỏa mãn. Đưa con đi khám ngay nếu con li bì, bú yếu, sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc vàng da lan rộng.

  • Bú mẹ hoàn toàn 6 tháng

    WHO và UNICEF khuyến nghị cho con bú mẹ ngay trong 1 giờ đầu sau sinh, chỉ cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu (không nước, không sữa khác, không thức ăn), rồi ăn dặm và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Hầu hết các mẹ đều đủ sữa nếu con được bú sớm, bú thường xuyên cả ngày lẫn đêm và ngậm vú đúng. Chỉ một số ít trường hợp có lý do y tế cần dùng sữa thay thế; khi đó bác sĩ hướng dẫn cách cho ăn an toàn. Con bỏ bú, li bì, hơn 6 giờ không có tã ướt thì đưa đi khám ngay.

Chủ đề khác