Trẻ sơ sinh

Viêm tuyến vú, áp xe vú khi cho con bú: dấu hiệu, xử lý và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Viêm tuyến vú (viêm vú) là khi một vùng vú sưng, nóng, đỏ, đau, thường kèm sốt, ớn lạnh, đau mỏi như cúm; mẹ có dấu hiệu này nên đi khám trong ngày, và vẫn tiếp tục cho con bú vì sữa không hại con. Ở nhà: cho bú theo nhu cầu, chỉnh khớp ngậm, chườm mát giữa các cữ bú, dùng paracetamol hoặc ibuprofen đúng liều; không xoa bóp mạnh, không vắt quá nhiều, không ngừng bú đột ngột. Áp xe vú là một khối sưng đau có mủ, thường sau viêm vú không đỡ, cần đi khám ngay để siêu âm và tháo mủ. Sốt cao rét run, lơ mơ, thở nhanh hay vùng đỏ lan nhanh thì gọi 115 hoặc 113.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Mẹ sốt cao, rét run, mệt lả, lơ mơ, lú lẫn, thở nhanh, tim đập nhanh, hoặc vùng đỏ trên vú lan rộng rất nhanh: gọi 115 hoặc 113 hay nhờ người đưa đi cấp cứu.
  • Mẹ khó thở, đau ngực, hoặc quá mệt đến mức không tự chăm được bản thân và con.
  • Sau 48 giờ đầu, con hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc con li bì, bú rất yếu, bỏ bú.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mẹ sốt từ 38°C, ớn lạnh hoặc đau mỏi người như cúm, kèm một vùng vú sưng, nóng, đỏ, đau: đi khám trong ngày.
  • Có một khối sưng đau, căng, hoặc lùng nhùng như có mủ ở vú: đi khám ngay trong ngày, vì có thể là áp xe.
  • Đã cho bú, chườm mát, nghỉ ngơi 12–24 giờ mà không đỡ, hoặc nặng lên nhanh.
  • Đã uống kháng sinh 48 giờ mà không đỡ, hoặc đỡ rồi lại sốt, sưng đau trở lại.
  • Núm vú nứt, chảy mủ, hoặc sữa có lẫn mủ; viêm vú tái đi tái lại nhiều lần.
  • Cục cứng ở vú vẫn còn sau khoảng 1 tuần dù đã hết đau, hoặc to dần.

Viêm tuyến vú là gì, vì sao bị

Viêm vú là tình trạng mô vú bị sưng viêm, hay gặp nhất ở mẹ đang cho con bú, thường trong 3 tháng đầu sau sinh. Thường bắt đầu khi sữa ở một vùng không được lấy ra đủ, mô vú quanh đó sưng lên; nếu không xử lý tốt, vi khuẩn có thể phát triển và gây nhiễm khuẩn.

Hay gặp khi con ngậm bắt vú chưa đúng, cữ bú thưa hoặc bỏ cữ, con bú một bên nhiều hơn bên kia, mẹ mặc áo ngực chật, vắt sữa quá nhiều khiến sữa tiết nhiều hơn con cần, hoặc núm vú bị nứt tạo đường cho vi khuẩn vào.

Dấu hiệu của viêm vú và áp xe vú

  • Viêm vú: thường ở một bên, một vùng vú sưng, nóng, đau khi chạm, có thể đỏ; trên da nâu, da đen vùng đỏ khó thấy hơn. Có thể có cục cứng, đau rát lúc bú hoặc cả lúc không bú, núm vú tiết dịch trắng hoặc lẫn ít máu.
  • Toàn thân: sốt, ớn lạnh, rét run, đau mỏi người, mệt như bị cúm. Triệu chứng thường đến nhanh, trong vài giờ.
  • Áp xe vú: một khối sưng đau, ấm, đỏ, đôi khi sờ lùng nhùng vì có mủ bên trong, kèm sốt và mệt. Hay gặp sau một đợt viêm vú chưa được điều trị kịp, hoặc ở mẹ từng bị áp xe trước đó.
  • Tắc tia sữa đơn thuần: một cục cứng, đau ở một vùng, người mẹ vẫn khỏe, không sốt. Xem cách xử lý trong bài về tắc tia sữa.

Xử lý tại nhà trong lúc chờ đi khám

  • Tiếp tục cho con bú theo nhu cầu, cả hai bên. Sữa bên vú viêm vẫn an toàn cho con, kể cả khi có nhiễm khuẩn; có thể hơi mặn hơn một chút.
  • Nhờ nhân viên y tế hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ xem một cữ bú để chỉnh tư thế và khớp ngậm.
  • Nếu bên đau quá đau hoặc con không chịu bú bên đó, cho bú bên kia trước, hoặc vắt tay vừa đủ cho dễ chịu và để con uống; không vắt cho cạn vú.
  • Chườm mát bằng khăn nhúng nước mát hoặc túi đá bọc khăn khoảng 10 phút, có thể làm mỗi giờ, giữa các cữ bú.
  • Dùng paracetamol hoặc ibuprofen theo đúng liều ghi trên hộp để giảm đau, hạ sốt; không dùng aspirin.
  • Mặc áo ngực vừa vặn, mềm, nâng đỡ; nghỉ ngơi, uống đủ nước, nhờ người nhà đỡ việc.

Những điều không nên làm

  • Không xoa bóp mạnh, day nắn, lăn, ấn sâu vào vùng đau, không dùng lược chải hay máy rung: ấn mạnh làm mô vú sưng viêm nặng hơn và có thể gây áp xe.
  • Không chườm nóng nhiều hay lâu, không lăn trứng nóng, đắp lá nóng.
  • Không ngừng cho bú đột ngột: vú sẽ căng hơn và dễ thành áp xe.
  • Không bôi dầu, cao, thuốc đắp hay ngâm nước muối lên vú.
  • Không tự chích, nặn mủ; không tự mua kháng sinh uống.
  • Không bỏ dở kháng sinh khi thấy đỡ, nếu bác sĩ đã kê.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám vú, hỏi về sốt và cách cho bú. Nếu nghĩ có nhiễm khuẩn hoặc triệu chứng không đỡ sau chăm sóc đúng, bác sĩ sẽ kê kháng sinh dùng được khi đang cho con bú; loại thuốc và số ngày do bác sĩ quyết định, mẹ cần uống đủ đợt. Một lượng rất nhỏ thuốc có thể vào sữa, đôi khi làm con hơi quấy, nhưng không phải lý do ngừng bú.

Nếu nghi áp xe, mẹ sẽ được siêu âm vú. Mủ được tháo bằng kim chọc hút, có khi phải làm vài lần, hoặc bằng một đường rạch nhỏ, sau khi gây tê tại chỗ; thường mẹ về nhà trong ngày. Trong lúc điều trị, mẹ vẫn nên cho con bú cả hai bên nếu được; nếu bên có áp xe quá đau hoặc vết tháo mủ ở gần núm vú, vắt sữa bên đó bằng tay hoặc máy và tiếp tục cho bú bên lành.

Phòng viêm vú tái lại

  • Cho bú theo nhu cầu, không để cữ bú cách quá lâu; cho con bú khi vú bắt đầu căng.
  • Để con bú đến khi tự nhả, đổi tư thế bế để sữa ở các vùng đều được lấy ra.
  • Chỉ vắt khi cần và vắt vừa đủ, tránh vắt nhiều hơn con bú.
  • Mặc áo rộng, không chật, không đè ép vú khi ngủ.
  • Chữa sớm núm vú nứt, đau; khi cai sữa, giảm cữ dần dần thay vì dừng đột ngột.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con bú theo nhu cầu, cả hai bên, không bỏ cữ.
  • Chườm mát khoảng 10 phút giữa các cữ bú.
  • Uống paracetamol hoặc ibuprofen đúng liều ghi trên hộp nếu đau hoặc sốt.
  • Đo nhiệt độ vài lần trong ngày; sốt từ 38°C kèm vùng vú đỏ, nóng thì đi khám trong ngày.
  • Nếu được kê kháng sinh, uống đủ đợt và quay lại khám nếu sau 48 giờ không đỡ.
  • Nghỉ ngơi, uống đủ nước, nhờ người nhà lo việc nhà và trông con giữa các cữ bú.

Hiểu lầm thường gặp

Bị viêm vú thì sữa có mủ, có độc, phải ngừng cho con bú.
Sữa bên vú viêm vẫn an toàn cho con. Tiếp tục cho bú giúp vú bớt căng và mau khỏi; ngừng bú đột ngột còn dễ dẫn tới áp xe.
Uống kháng sinh thì phải cai sữa cho con.
Bác sĩ sẽ chọn kháng sinh dùng được khi đang cho con bú. Mẹ không cần ngừng bú, chỉ cần uống đủ đợt và báo bác sĩ nếu con quấy hay đi ngoài khác thường.
Viêm vú phải nhờ người day, bóp thật mạnh cho tan cục.
Xoa bóp mạnh làm mô vú tổn thương và viêm nặng hơn, có thể gây áp xe. Cách hiệu quả là cho con bú đều, chỉnh khớp ngậm, chườm mát, giảm đau và đi khám khi có sốt.
Áp xe vú phải mổ lớn và không bao giờ cho bú bên đó được nữa.
Phần lớn áp xe được tháo mủ bằng kim hoặc một đường rạch nhỏ, gây tê tại chỗ. Nhiều mẹ vẫn tiếp tục cho bú, kể cả bên đã khỏi.

Bố mẹ hay hỏi

+Viêm tuyến vú có tự khỏi không?

Viêm nhẹ có thể đỡ trong 1–2 ngày khi cho bú đều, chườm mát và nghỉ ngơi. Nhưng khi mẹ đã sốt kèm vùng vú đỏ, nóng, đau, hãy đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định có cần kháng sinh không.

+Viêm vú có nên cho con bú bên đó không?

Nên. Con bú là cách tốt nhất để lấy sữa ra, và sữa bên đó vẫn an toàn. Nếu quá đau, cho bú bên kia trước rồi chuyển sang, hoặc vắt tay vừa đủ cho con uống.

+Làm sao biết viêm vú đã thành áp xe?

Khi có một khối sưng đau, căng hoặc lùng nhùng, vẫn sốt hay không đỡ dù đã dùng kháng sinh, có thể đã thành áp xe. Siêu âm giúp bác sĩ xác định; đi khám ngay trong ngày.

+Sau khi chích áp xe vú có cho con bú được không?

Thường vẫn được, cả hai bên nếu không quá đau. Nếu vết tháo mủ ở gần núm vú hoặc bên đó quá đau, vắt sữa bên đó và cho bú bên lành cho đến khi bác sĩ bảo bú lại được.

+Viêm vú uống kháng sinh bao lâu thì đỡ?

Thường thấy đỡ trong 1–2 ngày đầu. Nếu sau 48 giờ dùng kháng sinh mà không đỡ, hoặc nặng lên, hãy quay lại khám.

Nguồn tham khảo

  1. Mastitis — NHS (Anh)
  2. Breast abscess — NHS (Anh)
  3. Mastitis — NHS Best Start in Life (Anh)
  4. Mastitis — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tắc tia sữa

    Tắc tia sữa là khi sữa ứ lại ở một vùng vú, gây một cục cứng, đau, có khi hơi đỏ. Việc quan trọng nhất là tiếp tục cho con bú theo nhu cầu, chỉnh cho con ngậm bắt vú đúng, chườm mát giữa các cữ bú, mặc áo rộng và dùng paracetamol hoặc ibuprofen đúng liều nếu đau; không xoa bóp mạnh, không day nặn, không vắt quá nhiều sữa. Nếu mẹ sốt, người ớn lạnh, đau mỏi như cúm, kèm một vùng vú đỏ, nóng, đau, đó có thể là viêm vú: đi khám trong ngày. Sốt cao rét run, lơ mơ, thở nhanh hay vùng đỏ lan nhanh thì gọi 115 hoặc 113.

  • Nứt đầu ti khi cho con bú

    Nứt đầu ti thường do con ngậm bắt vú chưa đúng: núm vú bị kẹp ở phần trước miệng con thay vì nằm sâu trong miệng. Cách chữa chính là chỉnh tư thế và khớp ngậm, tiếp tục cho bú (bắt đầu bằng bên ít đau), sau mỗi cữ bôi vài giọt sữa mẹ lên đầu ti và để khô tự nhiên, không rửa bằng xà phòng. Hơi đau núm vú trong vài ngày đầu khá hay gặp, nhưng đau ở mọi cữ bú, nứt hay chảy máu là lúc cần nhờ nhân viên y tế xem cữ bú sớm. Mẹ sốt, vú sưng đỏ nóng, hoặc vết nứt có mủ thì đi khám trong ngày.

  • Cho con bú khi mẹ ốm

    Với phần lớn bệnh thường gặp như cảm lạnh, cúm, sốt, viêm họng, tiêu chảy hay COVID-19, mẹ vẫn nên tiếp tục cho con bú: sữa mẹ mang kháng thể giúp con chống lại bệnh, còn ngừng bú đột ngột dễ làm mất sữa và tắc tia sữa. Mẹ rửa tay trước khi bế con và đeo khẩu trang khi ho, sổ mũi. Khi cần dùng thuốc, luôn báo bác sĩ hoặc dược sĩ là mình đang cho con bú; paracetamol thường dùng được, còn aspirin, codein và thuốc thông mũi dạng uống nên tránh. Chỉ một số ít bệnh hoặc thuốc khiến mẹ phải tạm ngừng hay không cho bú, và việc đó do bác sĩ quyết định.

  • Mẹ cho con bú uống thuốc

    Phần lớn thuốc thông thường mẹ vẫn dùng được khi cho con bú, và mẹ hiếm khi phải ngừng cho bú vì uống thuốc. Paracetamol và ibuprofen để hạ sốt, giảm đau thường dùng được nếu uống đúng liều ghi trên hộp; nên tránh aspirin để giảm đau, codein và thuốc thông mũi dạng uống. Với mọi thuốc khác, kể cả thuốc nam, thuốc bắc và sản phẩm lợi sữa, hãy nói với bác sĩ, dược sĩ là mình đang cho con bú trước khi dùng. Nếu sau khi mẹ uống thuốc con li bì, bú kém hẳn hay khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Mẹ ít sữa

    Rất nhiều mẹ lo mình ít sữa, nhưng phần lớn bé vẫn đang nhận đủ. Hai dấu hiệu đáng tin nhất là con tăng cân đều và đi tiểu đủ: từ ngày thứ 5, ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt. Sữa mẹ tiết theo nhu cầu: cho bú sớm, bú thường xuyên 8–12 lần mỗi ngày kể cả ban đêm, ngậm bắt vú đúng và bú cả hai bên là cách gọi sữa hiệu quả nhất; cho thêm sữa ngoài hay núm vú giả quá sớm làm sữa ít đi. Đưa con đi khám ngay nếu con li bì, bú yếu, sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc vàng da lan rộng.

  • Cai sữa mẹ

    Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế khuyên cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, rồi vừa ăn dặm vừa bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn; cai lúc nào là quyết định của mẹ và bé. Cách tốt nhất là cai từ từ, bớt từng cữ bú một, mỗi lần cách vài ngày đến một tuần, kéo dài vài tuần đến vài tháng. Bé dưới 1 tuổi cần sữa công thức thay cho cữ bú đã bỏ, không dùng sữa bò tươi. Đưa bé đi khám ngay nếu bé không chịu uống gì, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu; mẹ sốt cao, vú sưng đỏ đau cũng cần đi khám.

Chủ đề khác