Mẹ bị ốm có cho con bú được không: cảm cúm, sốt và dùng thuốc
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Với phần lớn bệnh thường gặp như cảm lạnh, cúm, sốt, viêm họng, tiêu chảy hay COVID-19, mẹ vẫn nên tiếp tục cho con bú: sữa mẹ mang kháng thể giúp con chống lại bệnh, còn ngừng bú đột ngột dễ làm mất sữa và tắc tia sữa. Mẹ rửa tay trước khi bế con và đeo khẩu trang khi ho, sổ mũi. Khi cần dùng thuốc, luôn báo bác sĩ hoặc dược sĩ là mình đang cho con bú; paracetamol thường dùng được, còn aspirin, codein và thuốc thông mũi dạng uống nên tránh. Chỉ một số ít bệnh hoặc thuốc khiến mẹ phải tạm ngừng hay không cho bú, và việc đó do bác sĩ quyết định.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc người lạnh dưới 36°C.
- Con bỏ bú, li bì, khó đánh thức, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, môi hoặc lưỡi tím tái.
- Con hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Mẹ khó thở, đau ngực, lơ mơ, lú lẫn, hoặc sốt cao rét run kèm mệt lả đến mức không tự chăm được bản thân và con: gọi 115 hoặc 113 hay nhờ người đưa đi cấp cứu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Một bên vú sưng, nóng, đỏ, đau, kèm sốt hoặc mệt như cúm, không đỡ sau 12–24 giờ dù vẫn cho bú, hoặc nặng lên.
- Mẹ có mụn nước ở vú hoặc núm vú, hay vừa được chẩn đoán thủy đậu, lao, viêm gan, HIV: hỏi bác sĩ cách cho con bú an toàn.
- Mẹ cần dùng thuốc kê đơn, thuốc chống động kinh, thuốc an thần, thuốc giảm đau gây nghiện, thuốc điều trị ung thư hoặc chất phóng xạ.
- Mẹ sốt kéo dài, ho nhiều, tiêu chảy nhiều không đỡ.
- Con bắt đầu ho, sổ mũi, bú ít hơn thường ngày.
Vì sao vẫn nên cho con bú khi mẹ ốm
Khi mẹ mắc bệnh, cơ thể mẹ tạo kháng thể chống lại chính tác nhân đó và kháng thể này đi vào sữa. Tiếp tục cho bú giúp con được bảo vệ, đồng thời giữ được nguồn sữa.
Ngừng cho bú đột ngột làm vú căng tức, dễ tắc tia sữa và viêm vú, rồi sữa giảm nhanh. Theo WHO, phần lớn các bệnh của mẹ không phải là lý do để ngừng bú; chỉ một số ít trường hợp cần tạm ngừng hoặc không cho bú.
Cho bú an toàn khi mẹ cảm cúm, sốt, COVID-19
- Rửa tay bằng xà phòng và nước trước và sau khi chạm vào con, hoặc dùng dung dịch rửa tay có cồn.
- Đeo khẩu trang khi cho bú và khi bế con nếu mẹ đang ho, hắt hơi, sổ mũi.
- Không cần rửa vú trước mỗi cữ bú; chỉ rửa khi mẹ vừa ho hay hắt hơi vào ngực.
- Lau sạch những bề mặt mẹ hay chạm vào. Rửa máy vắt sữa, bình và dụng cụ sau mỗi lần dùng như thường lệ.
- Uống đủ nước, ăn uống được gì thì ăn, nghỉ ngơi và nhờ người thân đỡ việc chăm con.
- Nếu mẹ quá mệt không bế con bú được: vắt sữa và nhờ người khỏe cho con uống bằng cốc nhỏ hoặc thìa sạch. Vắt đều đặn giúp giữ sữa để cho bú lại khi mẹ khỏe.
Dùng thuốc khi đang cho con bú
- Luôn nói với bác sĩ, dược sĩ, nha sĩ rằng mình đang cho con bú. Nói thêm nếu con sinh non hoặc từng vàng da, vì điều này ảnh hưởng đến việc chọn thuốc.
- Thường dùng được: paracetamol để hạ sốt, giảm đau (hỏi lại nếu là loại phối hợp nhiều thuốc); ibuprofen khi cần thuốc chống viêm; phần lớn kháng sinh do bác sĩ kê; thuốc xịt hen.
- Nên tránh: aspirin để giảm đau, codein, thuốc thông mũi dạng viên, dạng siro, dạng bột uống. Thuốc thông mũi dạng xịt, nhỏ mũi và thuốc chống dị ứng thì hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
- Thuốc nam, thuốc bắc, trà thảo dược, sản phẩm lợi sữa: chưa đủ dữ liệu để biết là an toàn khi cho con bú. Hỏi bác sĩ trước khi dùng.
- Tiêm vắc xin thông thường, kể cả vắc xin cúm và COVID-19, khi đang cho con bú là an toàn. Chữa răng, gây tê tại chỗ và phần lớn các phẫu thuật cũng vẫn cho bú được.
- Không tự ngừng thuốc đang được kê cho bệnh mạn tính. Hỏi bác sĩ nếu lo thuốc ảnh hưởng đến con.
Khi nào phải tạm ngừng hoặc không cho bú
- Mẹ bệnh rất nặng, ví dụ nhiễm trùng huyết, không tự chăm con được.
- Mụn nước do virus herpes ở vú: không cho con bú hoặc chạm miệng vào chỗ tổn thương cho đến khi lành; bên vú lành vẫn có thể cho bú nếu bác sĩ đồng ý.
- Mẹ đang hóa trị ung thư, dùng iod phóng xạ, hoặc một số thuốc an thần, chống động kinh, giảm đau gây nghiện mà bác sĩ chưa đổi được sang thuốc an toàn hơn.
- Mẹ nhiễm HIV: cho bú hay không, và cho bú thế nào, do bác sĩ điều trị quyết định theo hướng dẫn hiện hành.
- Mẹ dùng ma túy hoặc uống nhiều rượu: các chất này hại cho con qua sữa; mẹ cần được bác sĩ tư vấn và hỗ trợ, có lúc phải tạm ngừng cho bú.
- Vẫn cho bú được: viêm gan B (con được tiêm vắc xin viêm gan B ngay sau sinh), viêm gan C, viêm vú, áp xe vú (bú bên lành, bên kia bú lại khi đã điều trị). Mẹ mắc lao thì bác sĩ hướng dẫn cách cho bú theo chương trình chống lao.
Khi con cũng ốm
Tiếp tục cho con bú, và cho bú nhiều lần hơn nếu con bú ít mỗi cữ. Sữa mẹ giúp con đủ nước và có kháng thể chống bệnh.
Trẻ càng nhỏ càng dễ nặng nhanh. Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc con bỏ bú, thở nhanh, li bì thì đưa đi khám ngay, không tự theo dõi ở nhà.
Chăm sóc con tại nhà
- Tiếp tục cho bú theo nhu cầu, rửa tay trước mỗi lần bế con, đeo khẩu trang khi ho, sổ mũi.
- Hạ sốt cho mẹ bằng paracetamol theo đúng liều ghi trên hộp, uống nhiều nước, nghỉ ngơi.
- Mẹ bị tiêu chảy: uống oresol pha đúng hướng dẫn, rửa tay thật kỹ sau khi đi vệ sinh và trước khi chạm vào con.
- Vú căng cứng, có cục đau: tiếp tục cho bú như bình thường, không cố bú hay vắt quá nhiều ở bên đau, không day nắn mạnh; chườm mát giúp đỡ đau; không ngừng bú đột ngột.
- Nhờ người thân bế con, thay tã, giặt giũ để mẹ được ngủ.
- Theo dõi con: nhiệt độ, nhịp thở, số tã ướt, con bú có tốt không.
Hiểu lầm thường gặp
- Mẹ sốt thì sữa bị nóng, con bú vào sẽ sốt theo.
- Sốt của mẹ không truyền qua sữa. Sữa mẹ lúc này còn có kháng thể giúp con chống bệnh.
- Mẹ ốm phải vắt bỏ sữa vì sữa đã nhiễm bệnh.
- Với cảm cúm, sốt, tiêu chảy hay COVID-19, sữa mẹ vẫn an toàn cho con. Vắt bỏ sữa làm con mất nguồn bảo vệ và làm giảm sữa.
- Uống kháng sinh thì phải cai sữa.
- Phần lớn kháng sinh dùng được khi cho con bú. Hãy báo bác sĩ là mình đang cho con bú để được kê thuốc phù hợp.
- Thuốc nam lành hơn thuốc tây khi đang cho con bú.
- Nhiều loại thảo dược chưa được nghiên cứu khi cho con bú nên không thể nói là an toàn. Hỏi bác sĩ trước khi dùng bất cứ loại nào.
Bố mẹ hay hỏi
+Mẹ bị sốt có nên cho con bú không?
Có. Phần lớn trường hợp mẹ sốt do cảm cúm, nhiễm virus, mẹ vẫn cho bú bình thường, rửa tay và đeo khẩu trang. Mẹ có thể uống paracetamol để hạ sốt; sốt cao kéo dài hoặc sốt kèm vú sưng đỏ đau thì đi khám.
+Mẹ bị cúm A có cho con bú được không?
Được, kèm rửa tay, đeo khẩu trang và tránh ho vào con. Nếu bác sĩ kê thuốc kháng virus, hãy nói mình đang cho con bú; mẹ quá mệt thì vắt sữa cho người khỏe cho con uống.
+Mẹ bị tiêu chảy có cho con bú được không?
Được. Mẹ uống đủ nước hoặc oresol, rửa tay thật kỹ bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh và trước khi bế con.
+Mẹ uống paracetamol có ảnh hưởng đến con không?
Paracetamol là thuốc giảm đau, hạ sốt thường dùng được khi cho con bú nếu uống đúng liều. Hỏi lại dược sĩ nếu thuốc có phối hợp thêm hoạt chất khác, như thuốc cảm nhiều thành phần.
+Mẹ bị viêm tắc tia sữa có nên cho con bú?
Nên tiếp tục cho bú, bắt đầu bằng bên vú đau và vắt bớt nếu quá đau. Nếu không đỡ sau 12–24 giờ, hoặc sốt, mệt hơn, hãy đi khám vì có thể cần kháng sinh.
+Mẹ bị COVID-19 có cho con bú được không?
Được. Chưa ghi nhận lây COVID-19 qua sữa mẹ; mẹ đeo khẩu trang, rửa tay trước và sau khi chạm con, lau các bề mặt hay chạm.
Nguồn tham khảo
- Breastfeeding when sick — UNICEF
- Breastfeeding and medicines — NHS (Anh)
- Acceptable medical reasons for use of breast-milk substitutes — WHO và UNICEF
- Mastitis — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Bú mẹ hoàn toàn 6 tháng
WHO và UNICEF khuyến nghị cho con bú mẹ ngay trong 1 giờ đầu sau sinh, chỉ cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu (không nước, không sữa khác, không thức ăn), rồi ăn dặm và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Hầu hết các mẹ đều đủ sữa nếu con được bú sớm, bú thường xuyên cả ngày lẫn đêm và ngậm vú đúng. Chỉ một số ít trường hợp có lý do y tế cần dùng sữa thay thế; khi đó bác sĩ hướng dẫn cách cho ăn an toàn. Con bỏ bú, li bì, hơn 6 giờ không có tã ướt thì đưa đi khám ngay.
- Trẻ bỏ bú, lười bú
Trẻ sơ sinh bú ít hẳn đi, ngủ li bì không dậy bú hay bỏ hẳn cữ bú là dấu hiệu cần coi trọng, vì ở tuổi này bú kém có thể là biểu hiện đầu tiên của nhiễm trùng nặng. Trong những tuần đầu, con cần bú ít nhất 8 lần mỗi 24 giờ và từ ngày thứ 5 có khoảng 6 tã ướt nặng mỗi ngày. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con bỏ bú kèm li bì, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, thở nhanh, tím tái, vàng da lan xuống chân, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Cúm ở trẻ
Cúm (cúm A, cúm B) thường đến đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, ho, đau họng, mệt nhiều hơn hẳn cảm lạnh. Phần lớn trẻ khỏi sau 5–7 ngày với nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạ sốt đúng cách. Trẻ dưới 5 tuổi, nhất là dưới 2 tuổi, và trẻ có bệnh hen hay bệnh mạn tính nên đi khám sớm để bác sĩ cân nhắc thuốc kháng virus. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con thở nhanh, khó thở, tím tái, li bì, co giật hoặc không uống được.
- Tủ thuốc gia đình có con nhỏ
Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
Chủ đề khác