Trẻ bỏ bú, lười bú: nguyên nhân và khi nào cần đi khám ngay
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Trẻ sơ sinh bú ít hẳn đi, ngủ li bì không dậy bú hay bỏ hẳn cữ bú là dấu hiệu cần coi trọng, vì ở tuổi này bú kém có thể là biểu hiện đầu tiên của nhiễm trùng nặng. Trong những tuần đầu, con cần bú ít nhất 8 lần mỗi 24 giờ và từ ngày thứ 5 có khoảng 6 tã ướt nặng mỗi ngày. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con bỏ bú kèm li bì, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, thở nhanh, tím tái, vàng da lan xuống chân, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con bỏ hẳn bú, hoặc mút yếu đến mức không bú được, nhất là khi con dưới 2 tháng tuổi.
- Con li bì, đánh thức mãi không dậy bú, mềm nhũn, khóc yếu hoặc khóc thét the thé.
- Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.
- Con thở nhanh từ 60 lần mỗi phút trở lên khi nằm yên, thở rên, rút lõm lồng ngực, môi hoặc lưỡi tím tái.
- Con co giật, hoặc thóp phồng căng khi con nằm yên không khóc.
- Hơn 6 giờ không có tã ướt, nôn ra dịch màu xanh lá, hoặc bụng chướng căng.
- Con bỏ bú kèm vàng da lan xuống chân, lòng bàn tay, lòng bàn chân.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Trong những tuần đầu, con bú ít hơn 8 lần mỗi 24 giờ, hoặc thường ngủ quá 4 giờ liền mà không dậy đòi bú.
- Từ ngày thứ 5, con có ít hơn 6 tã ướt nặng mỗi ngày, nước tiểu vàng sẫm, hoặc trẻ bú mẹ đi ngoài ít hơn 2 lần mỗi ngày trong những tuần đầu.
- Con sụt quá 10% cân nặng lúc sinh, hoặc đến 2 tuần tuổi vẫn chưa lấy lại cân nặng lúc sinh.
- Lưỡi, mặt trong má có mảng trắng như váng sữa lau không sạch, con bú vài cái lại nhả ra khóc.
- Con ngậm vú khó, bú rất lâu mà vẫn đói, chảy nhiều sữa ra mép, có tiếng tặc tặc khi bú, hoặc mẹ đau rát núm vú.
- Con nghẹt mũi đến mức bú vài ngụm lại phải nhả ra để thở, hoặc vừa sổ mũi, ho vừa bú kém.
Thế nào là bỏ bú, lười bú
Những ngày đầu, trẻ sơ sinh bú rất dày, có khi 1–3 giờ một lần. Trong vài tuần đầu, con thường bú ít nhất 8 lần, nhiều bé 10–12 lần mỗi 24 giờ, cả ngày lẫn đêm.
Lười bú là khi con bú ít cữ hơn hẳn, ngậm vú một lát đã ngủ, bú vài phút là nhả, hoặc không còn tự đòi bú. Bỏ bú là khi con từ chối bú hẳn. Một cữ bú ngắn chưa đáng lo nếu con vẫn tỉnh táo, cữ sau bú tốt và đủ tã ướt. Điều đáng lo là con bú kém kéo dài, hoặc bú kém đi cùng thay đổi khác như li bì, sốt, thở khác thường.
Những nguyên nhân hay gặp
- Con đang ốm: nhiễm trùng máu, viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, viêm màng não. Ở trẻ sơ sinh, bú kém có khi là dấu hiệu duy nhất lúc đầu, nên WHO xếp bú kém vào nhóm dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám.
- Vàng da: con buồn ngủ hơn, bú ít hơn, mà bú ít lại làm vàng da nặng thêm.
- Ngậm vú chưa đúng hoặc tư thế bú chưa thuận: con mút nhiều mà sữa ra ít, mệt rồi ngủ. Đây là nguyên nhân hay gặp nhất khiến con sụt cân nhiều những ngày đầu.
- Nghẹt mũi: trẻ nhỏ chủ yếu thở bằng mũi, mũi tắc thì không vừa bú vừa thở được.
- Nấm miệng (tưa lưỡi): mảng trắng trên lưỡi và má trong làm con đau, bú vài cái lại nhả.
- Dính phanh lưỡi: con bú lâu, bú rất dày, chảy sữa ra mép, có tiếng tặc lưỡi, mỗi cữ chỉ được ít sữa.
- Trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh tim: con mau mệt khi bú, cần được theo dõi sát hơn.
Cách biết con vẫn bú đủ
- Lúc đầu cữ con mút vài cái nhanh, sau đó mút sâu, chậm, đều, có những quãng nghỉ ngắn; bố mẹ nghe và thấy con nuốt.
- Má con tròn khi mút, không hóp vào. Con tự nhả vú khi xong và trông thỏa mãn sau phần lớn các cữ.
- Vú mẹ mềm hơn sau cữ bú, núm vú không dẹt, không trắng bệch.
- Từ ngày thứ 5, ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ. Trong 48 giờ đầu chỉ cần khoảng 2–3 tã ướt.
- Trẻ bú mẹ, từ ngày thứ 4, đi ngoài ít nhất 2 lần mỗi ngày, phân vàng, mềm trong những tuần đầu.
- Sau 3–4 ngày đầu con tăng cân đều, và phần lớn trẻ lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 2 tuần, có bé đến 3 tuần.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ cân con, khám toàn thân, xem miệng, lưỡi, mũi, màu da, đếm nhịp thở, đo nhiệt độ và thường xem con bú một cữ để chỉnh tư thế, cách ngậm vú. Nếu nghi nhiễm trùng ở trẻ nhỏ, con có thể cần xét nghiệm máu, nước tiểu và nằm viện theo dõi.
Khi con cần bú thêm, sữa mẹ vắt ra là lựa chọn đầu tiên, cho con uống bằng cốc nhỏ hoặc thìa. Việc có cần bổ sung sữa khác hay không, bao nhiêu và trong bao lâu, do bác sĩ quyết định sau khi khám.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con bú theo nhu cầu, ít nhất 8 lần mỗi 24 giờ, cả ban đêm. Để ý dấu hiệu đói sớm: con chép miệng, thè lưỡi, quay đầu tìm vú, mút tay. Khóc là dấu hiệu đói muộn, lúc đó con khó bú hơn.
- Những tuần đầu, nếu con ngủ quá 4 giờ, hoặc con vàng da và buồn ngủ, hãy đánh thức con dậy bú: cởi bớt chăn, thay tã, bế áp da kề da.
- Bế con áp da kề da trên ngực mẹ nhiều lần trong ngày; cách này giúp con tỉnh và tự tìm vú.
- Mỗi cữ cho bú cả hai bên, lần sau đổi bên bắt đầu. Nhờ nữ hộ sinh hoặc nhân viên tư vấn bú mẹ xem con ngậm vú đã đúng chưa.
- Nếu con nghẹt mũi, nhỏ nước muối sinh lý trước cữ bú. Không dùng thuốc thông mũi cho trẻ nhỏ.
- Nếu con chưa bú trực tiếp được, mẹ vắt sữa và cho con uống bằng cốc nhỏ hoặc thìa để con đủ sữa và mẹ giữ được nguồn sữa.
- Ghi lại giờ bú, số tã ướt và số lần đi ngoài mỗi ngày để kể với bác sĩ.
Hiểu lầm thường gặp
- Con lười bú thì cho uống nước lọc, nước đường cho đỡ khát, có sức.
- Trẻ dưới 6 tháng không cần nước. Nước, nước đường làm con no bụng mà không có chất, bú sữa ít đi và dễ bị nhiễm khuẩn từ nước, bình.
- Trẻ sơ sinh ngủ nhiều là ngoan, không cần đánh thức dậy bú.
- Trong những tuần đầu, ngủ li bì bỏ cữ có thể do vàng da, bú không đủ hay nhiễm trùng. Con ngủ quá 4 giờ thì đánh thức dậy bú; đánh thức mãi không dậy thì đưa đi khám ngay.
- Con bỏ bú là do lạ hơi, bị vía, cứ để vài hôm sẽ tự bú lại.
- Bỏ bú ở trẻ sơ sinh cần được bác sĩ khám tìm nguyên nhân. Chờ đợi có thể làm con mất nước, vàng da nặng thêm hoặc bỏ lỡ nhiễm trùng.
- Rơ lưỡi bằng mật ong cho hết tưa để con chịu bú.
- Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong dưới bất kỳ hình thức nào vì có thể gây ngộ độc botulinum rất nặng. Mảng trắng trong miệng con cần được bác sĩ khám và kê thuốc phù hợp tuổi.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh bao lâu không bú thì nguy hiểm?
Không có một con số chung, nhưng trong những tuần đầu con nên bú ít nhất 8 lần mỗi 24 giờ và không ngủ quá 4 giờ liền mà bỏ cữ. Con bỏ bú kèm li bì, sốt, thở nhanh hay hơn 6 giờ không có tã ướt thì đi cấp cứu ngay.
+Trẻ sơ sinh ngủ nhiều không chịu bú phải làm sao?
Cởi bớt chăn, thay tã, bế áp da kề da rồi đưa con vào vú. Nếu đánh thức mãi con vẫn không tỉnh, mềm người hoặc vàng da đậm, đưa con đi khám ngay.
+Trẻ 3 tháng bú ít hơn trước có sao không?
Lớn hơn một chút, con bú nhanh hơn và hay bị xao nhãng bởi tiếng động, ánh sáng nên cữ bú ban ngày có thể ngắn lại. Nếu con vẫn tỉnh táo, đủ tã ướt và tăng cân đều thì thường không đáng lo; con bú ít kèm sốt, ho, nôn hay ít tã ướt thì đi khám.
+Mẹ ít sữa có làm con lười bú không?
Con mút mà ít sữa ra có thể mau mệt và ngủ. Bú thường xuyên, ngậm vú đúng và vắt thêm sữa sau cữ bú giúp tăng sữa; nhờ nhân viên y tế xem một cữ bú nếu mẹ lo con không đủ sữa.
+Con chịu bú bình nhưng không chịu bú mẹ thì sao?
Sữa từ bình chảy nhanh hơn nên có bé quen và không muốn ngậm vú. Mẹ nên tiếp tục vắt sữa để giữ nguồn sữa và nhờ nhân viên tư vấn bú mẹ hướng dẫn cho con bú lại, chọn lúc con tỉnh và chưa quá đói.
Nguồn tham khảo
- Breastfeeding: is my baby getting enough milk? — NHS (Anh)
- When to get urgent medical help for babies and children under 5 — NHS (Anh)
- WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience (2022) — WHO
- How Often and How Much Should Your Baby Eat? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Lịch khám trẻ sơ sinh
Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.
- Vàng da sơ sinh
Rất nhiều trẻ sơ sinh bị vàng da trong tuần đầu. Vàng da sinh lý thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, rõ nhất vào ngày 3–5, chủ yếu ở mặt và ngực, con vẫn bú tốt, và hết trong khoảng 2 tuần. Đưa con đi khám ngay khi vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng lan xuống bụng, chân hay lòng bàn tay bàn chân, con bú kém, li bì, hoặc phân bạc màu như phấn, như đất sét. Không phơi nắng để chữa vàng da.
- Trẻ sơ sinh bú bao nhiêu ml
Ngày đầu sau sinh, mỗi cữ con chỉ cần khoảng một thìa cà phê sữa non. Với trẻ bú bình, tuần đầu thường khoảng 30–60 ml mỗi cữ, đến cuối tháng đầu khoảng 90–120 ml mỗi cữ, cách nhau 3–4 giờ; tính theo cân nặng, trung bình mỗi ngày khoảng 165 ml cho mỗi kg và thường không quá khoảng 960 ml. Trẻ bú mẹ thì không cần đếm ml: cho bú theo nhu cầu, ít nhất 8 lần mỗi ngày, và nhìn tã ướt, cân nặng để biết con bú đủ. Con bỏ bú, li bì hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt thì đi khám ngay.
- Trẻ sơ sinh tăng cân
Trẻ sơ sinh thường sụt cân trong 3–4 ngày đầu, không quá 10% cân nặng lúc sinh, và phần lớn lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 2 tuần, có bé đến 3 tuần. Theo chuẩn tăng trưởng của WHO, mức tăng trung bình là khoảng 0,9–1 kg trong tháng đầu, 1–1,2 kg trong tháng thứ hai, 0,7–0,8 kg trong tháng thứ ba, rồi chậm dần còn khoảng 0,4–0,5 kg mỗi tháng lúc 5–6 tháng và 0,25–0,35 kg mỗi tháng ở nửa sau năm đầu. Điều quan trọng hơn con số của một tháng là đường cân nặng của con đi đều trên biểu đồ; con sụt quá 10%, chưa lấy lại cân nặng lúc sinh sau 2 tuần, hoặc đường cân tụt qua 2 vạch thì đưa con đi khám.
- Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
Chủ đề khác