Con ngủ li bì, khó đánh thức: dấu hiệu cấp cứu và việc cần làm ngay
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Con ngủ li bì là khi con ngủ nhiều bất thường, gọi to, chạm hay lay nhẹ mà khó tỉnh, hoặc tỉnh dậy vẫn lơ mơ, không nhìn bố mẹ, không chơi, rồi lại thiếp đi. Đây là dấu hiệu cấp cứu: gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đến cấp cứu ngay, không chờ đến sáng, vì nguyên nhân có thể là nhiễm trùng nặng, mất nước, sốt xuất huyết, chấn thương đầu hay ngộ độc. Con chỉ ngủ nhiều sau khi ốm hay mệt nhưng gọi là tỉnh, tỉnh táo, bú hoặc ăn uống được thì thường không nguy hiểm.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Gọi, chạm hay lay nhẹ mà con không tỉnh, hoặc tỉnh rồi lại thiếp đi ngay, không nhìn theo, không phản ứng như mọi khi: gọi 115 hoặc 113.
- Con không thở hoặc thở không bình thường: gọi 115 hoặc 113 và bắt đầu ép tim thổi ngạt theo hướng dẫn của tổng đài.
- Con li bì kèm sốt, co giật, cổ cứng, nổi chấm hoặc mảng đỏ tím không mất khi ấn cốc lên.
- Con li bì kèm thở nhanh, thở rên, môi hoặc da tím tái, xám, nổi vân, tay chân lạnh.
- Con li bì sau khi ngã, va đập đầu, hoặc có thể đã uống nhầm thuốc, hóa chất.
- Con li bì kèm nôn nhiều, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu (với trẻ sơ sinh, sau 48 giờ đầu hơn 6 giờ không có tã ướt).
- Trẻ sơ sinh ngủ li bì, khó đánh thức để bú, bú vài miếng lại ngủ, bỏ bú nhiều cữ.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con ngủ nhiều hơn hẳn mọi khi trong vài ngày dù gọi vẫn tỉnh, kèm mệt, kém ăn.
- Con sốt, đã dùng thuốc hạ sốt mà vẫn mệt lả, không chơi được lúc hạ sốt.
- Con khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, mệt mỏi, buồn ngủ.
- Con mệt, xanh xao, ngủ nhiều kéo dài nhiều tuần.
- Bố mẹ thấy con khác hẳn bình thường dù không nói được vì sao.
Phân biệt ngủ nhiều với li bì
Trẻ ốm, sau cơn sốt, sau tiêm chủng hay sau một ngày chơi mệt thường ngủ nhiều hơn. Điều quan trọng là khi được gọi dậy, con tỉnh hẳn: mở mắt, nhìn bố mẹ, khóc hoặc nói chuyện, bú hay uống nước được, và lúc hạ sốt con chơi lại.
Li bì là khi con khó đánh thức, hoặc thức nhưng mắt lờ đờ, không tập trung, không đáp lại như mọi khi, mềm nhũn, rồi lại ngủ thiếp. Với trẻ sơ sinh, dấu hiệu dễ thấy nhất là khó gọi dậy bú, bú yếu, bỏ cữ, khóc yếu hoặc rên rỉ.
Kiểm tra nhanh khi thấy con ngủ khác thường
- Gọi tên con to rõ, chạm vào người, lay nhẹ vai. Với trẻ nhỏ, có thể thay tã hoặc cởi bớt áo để xem con có cựa quậy, mở mắt không.
- Nhìn nhịp thở: con thở đều hay thở nhanh, thở rên, có lúc ngừng; nhìn môi, lưỡi, da có tím, xám, tái không.
- Sờ người con: nóng sốt hay lạnh, tay chân lạnh ẩm; xem trên da có nốt đỏ tím không.
- Nghĩ lại vài giờ qua: con có ngã, va đầu, có thể đã uống thuốc của người lớn, có nôn, tiêu chảy, bao lâu chưa đi tiểu.
- Nếu con khó tỉnh hoặc tỉnh mà lơ mơ, đừng tiếp tục theo dõi ở nhà: gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay.
Trong lúc chờ cấp cứu
- Nếu con không thở hoặc thở không bình thường: bắt đầu ép tim thổi ngạt và làm theo hướng dẫn của tổng đài viên.
- Nếu con vẫn thở nhưng không tỉnh: đặt con nằm nghiêng an toàn để giữ đường thở thông và chất nôn chảy ra ngoài, ở bên con, theo dõi nhịp thở liên tục.
- Không cho con ăn uống gì, không đổ nước, thuốc hay nước gừng vào miệng khi con chưa tỉnh hẳn; không cố gây nôn.
- Mang theo vỏ thuốc, chai lọ con có thể đã uống, và ghi chép giờ sốt, giờ dùng thuốc nếu có.
Những nguyên nhân thường gặp
Nhiễm trùng nặng như viêm màng não hay nhiễm trùng huyết có thể khiến con li bì, kèm sốt hoặc ngược lại người lạnh, nổi ban, thở nhanh. Ở nước ta, sốt xuất huyết cần để ý nhất: giai đoạn nguy hiểm thường từ ngày 3 đến ngày 7, đúng lúc con hạ sốt, và li bì hoặc vật vã là dấu hiệu cảnh báo.
Mất nước do tiêu chảy, nôn; chấn thương đầu, kể cả cú ngã tưởng nhẹ ở trẻ nhỏ; uống nhầm thuốc của người lớn, siro ho, thuốc an thần; ngộ độc khí than, khí CO khi sưởi than hay chạy máy nổ trong phòng kín; và tiểu đường chưa được phát hiện (khát nhiều, tiểu nhiều, thở có mùi như trái cây) đều có thể làm con li bì.
Ở trẻ nhỏ, khóc thét từng cơn xen giữa những lúc lả đi, nằm im li bì có thể là lồng ruột. Sau một cơn co giật, con thường ngủ mệt một lúc; nếu con chưa tỉnh lại bình thường, hoặc đây là lần co giật đầu tiên, cần đi cấp cứu.
Ở bệnh viện, bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ đánh giá ngay mức tỉnh táo, nhịp thở, mạch, huyết áp, nhiệt độ và đường huyết, rồi hỏi kỹ diễn biến. Tùy nghi ngờ, con có thể được xét nghiệm máu, nước tiểu, chọc dịch não tủy, chụp phim đầu. Điều trị theo nguyên nhân, và bác sĩ quyết định thuốc nào cần dùng.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi con ốm, đánh thức con định kỳ để cho uống nước hoặc bú, kể cả ban đêm, và xem con có tỉnh táo không.
- Ghi lại nhiệt độ, giờ dùng thuốc, lần đi tiểu cuối cùng để báo bác sĩ.
- Cất mọi loại thuốc, kể cả thuốc của ông bà, vitamin, thực phẩm chức năng, lên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ.
- Không sưởi bằng than, không chạy máy nổ trong phòng kín hay nhà đóng cửa.
- Sau khi con ngã đập đầu, con có thể ngủ nếu trước đó con tỉnh táo bình thường; khi con ngủ, để ý con thở đều, sắc mặt hồng và phản ứng khi được chạm vào.
Hiểu lầm thường gặp
- Con mệt thì cứ để ngủ cho lại sức, sáng mai đi khám.
- Ngủ mệt mà gọi vẫn tỉnh thì được nghỉ. Nhưng khó đánh thức là dấu hiệu cấp cứu, chờ đến sáng có thể quá muộn.
- Con li bì do trúng gió, cạo gió, đánh cảm là tỉnh.
- Cạo gió không chữa được nguyên nhân gây li bì và làm mất thời gian vàng để cấp cứu. Đưa con đến bệnh viện ngay.
- Hết sốt rồi mà con ngủ li bì là đang hồi phục.
- Với sốt xuất huyết, lúc hạ sốt lại là giai đoạn nguy hiểm. Con li bì, mệt lả, tay chân lạnh sau khi hạ sốt cần đi khám ngay.
- Con không tỉnh thì đổ nước đường, nước gừng vào miệng cho tỉnh.
- Trẻ chưa tỉnh hẳn dễ sặc vào phổi. Không cho con ăn uống gì, đặt con nằm nghiêng nếu con còn thở và gọi cấp cứu.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh ngủ nhiều, không đòi bú có sao không?
Trẻ sơ sinh ngủ nhiều là bình thường nếu gọi dậy được, bú tốt và đủ tã ướt. Những tuần đầu, con ngủ quá 4 giờ thì đánh thức bú; nếu con khó đánh thức, bú yếu hay bỏ cữ, đưa con đi khám ngay.
+Con sốt, uống thuốc hạ sốt xong ngủ li bì có sao không?
Sau hạ sốt, con hay ngủ một giấc. Gọi con dậy: nếu con tỉnh táo, nhận ra bố mẹ, uống nước được thì theo dõi tiếp; nếu khó tỉnh hoặc lơ mơ, đưa con đi cấp cứu ngay.
+Ngã đập đầu có được cho con ngủ không?
Được, nếu trước khi ngủ con tỉnh táo, nói chuyện và chơi như mọi khi. Nếu con ngủ li bì, khó đánh thức, nôn nhiều hay lẫn lộn sau ngã, gọi 115 hoặc 113.
+Làm sao biết con li bì hay chỉ ngủ say?
Con ngủ say vẫn cựa mình, mở mắt, khóc hay đáp lời khi được gọi to, chạm hoặc thay tã, rồi tỉnh hẳn. Con li bì thì khó tỉnh, tỉnh rồi vẫn lờ đờ, mềm nhũn và lại thiếp đi.
+Sau tiêm vắc xin con ngủ nhiều có bình thường không?
Con hơi mệt, ngủ nhiều hơn trong 1–2 ngày sau tiêm là thường gặp. Nếu con li bì khó đánh thức, khóc thét kéo dài, tím tái hay khó thở, đưa con đi cấp cứu ngay.
Nguồn tham khảo
- When to get urgent medical help for babies and children under 5 — NHS (Anh)
- Sepsis — NHS (Anh)
- Poisoning — NHS (Anh)
- Head injury and concussion — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt. Giai đoạn nguy hiểm nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, thường đúng lúc con bắt đầu hạ sốt, nên hết sốt chưa có nghĩa là đã khỏi. Chỉ dùng paracetamol để hạ sốt, không dùng ibuprofen hay aspirin. Đưa con đến bệnh viện ngay nếu con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh, hoặc đi tiểu ít.
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.
- Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Viêm màng não
Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng lớp màng bọc não và tủy sống, do virus hoặc vi khuẩn. Dấu hiệu hay gặp là sốt, đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, sợ ánh sáng, li bì khó đánh thức; trẻ nhỏ thường chỉ bỏ bú, quấy khóc thét, thóp phồng hoặc mềm nhũn. Nếu con có những dấu hiệu này, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh lên, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay, không chờ đủ mọi triệu chứng. Viêm màng não do vi khuẩn có thể nặng lên trong vài giờ.
Chủ đề khác