Ho, sổ mũi, viêm họng

Trẻ ho nhiều đến nôn: có nguy hiểm không và khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ nhỏ ho mạnh rồi nôn ra đờm lẫn thức ăn là chuyện hay gặp khi bị cảm lạnh, viêm phế quản, nhất là lúc bụng đang no; nếu sau đó con vẫn uống được, chơi được, đi tiểu bình thường thì thường không nguy hiểm. Cho con ăn, bú bữa nhỏ nhiều lần và uống nước từng ngụm. Đưa con đi khám khi con nôn vì ho từ 3 lần trở lên, ho thành từng cơn dài có tiếng rít hoặc nôn sau mỗi cơn (cần nghĩ tới ho gà), hoặc trẻ dưới 3 tháng bị ho; đến cấp cứu ngay nếu con tím tái, có lúc ngừng thở, thở rút lõm lồng ngực, li bì hoặc nôn hết mọi thứ, hơn 6 giờ không đi tiểu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Môi, lưỡi, mặt hoặc da con tím tái hay xám đi trong hoặc sau cơn ho.
  • Con có lúc ngừng thở, hoặc lả đi sau cơn ho, nhất là trẻ dưới 3 tháng, kể cả khi không có tiếng rít.
  • Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào, con thở rên, thở rất nhanh hoặc mệt lả sau cơn ho.
  • Con li bì, khó đánh thức, mềm nhũn hoặc co giật.
  • Con nôn tất cả mọi thứ, không giữ được ngụm nước nào, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con nôn ra dịch xanh lá, nôn ra máu, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang ngậm đồ chơi rồi thở khó.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con nôn vì ho từ 3 lần trở lên.
  • Con ho thành từng tràng dài liền nhau, cuối cơn hít vào rít lên, hoặc nôn sau hầu hết các cơn ho.
  • Một cơn ho kéo dài trên 5 phút liền không dứt.
  • Con dưới 3 tháng tuổi bị ho, hoặc con dưới 6 tháng ho thành cơn.
  • Con thở nhanh khi nằm yên: từ 60 lần/phút ở trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
  • Ho quá 2 tuần mà không đỡ dần, ho kèm sốt quá 3 ngày, hoặc con sụt cân, biếng ăn vì nôn sau ho.

Vì sao trẻ ho nhiều lại nôn

Khi ho mạnh, cơ bụng co thắt mạnh và ép vào dạ dày. Trẻ nhỏ chưa biết khạc nên nuốt đờm xuống; một cơn ho dài có thể đẩy cả đờm lẫn sữa, thức ăn ra ngoài. Việc này hay xảy ra ngay sau bữa ăn, bữa bú, hoặc lúc nửa đêm, sáng sớm khi dịch mũi chảy xuống họng làm con ho.

Nôn sau ho khác với nôn do bệnh dạ dày ruột: con chỉ nôn ngay sau cơn ho, giữa các cơn vẫn ăn uống, chơi được và không đau bụng, không tiêu chảy. Nếu con nôn cả khi không ho, kèm tiêu chảy hay đau bụng, hãy nghĩ tới nguyên nhân khác.

Những bệnh hay làm trẻ ho đến nôn

  • Cảm lạnh, viêm họng, viêm phế quản do virus: ho có đờm, sổ mũi; tiếng ho thường kéo dài 2–3 tuần rồi đỡ dần.
  • Viêm tiểu phế quản ở trẻ dưới 2 tuổi: ho nhiều, thở nhanh, khò khè, bú kém.
  • Ho gà: ho thành từng tràng dài liền nhau, cuối cơn hít vào rít lên và hay nôn; trẻ dưới 3 tháng có thể không rít mà chỉ tím tái, ngừng thở. Tiếng ho có thể kéo dài nhiều tuần.
  • Hen: ho, khò khè lặp lại, nặng về đêm hoặc khi chạy nhảy, gặp lạnh, khói bụi.
  • Dị vật đường thở: ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi đồ nhỏ, trước đó con hoàn toàn khỏe.

Cho con ăn uống thế nào khi hay nôn vì ho

  • Chia bữa nhỏ, nhiều lần; bụng càng no thì ho càng dễ nôn.
  • Trẻ còn bú: cho bú ít một, nhiều cữ hơn; nhỏ nước muối sinh lý 0,9% và hút nhẹ ở lỗ mũi trước khi bú để bé bú dễ hơn.
  • Sau khi con nôn, để con nghỉ, súc miệng hoặc lau miệng, rồi cho uống nước từng ngụm nhỏ. Khi con đã dịu, cho ăn lại bữa nhỏ, không cần đợi đến bữa sau.
  • Nếu con nôn nhiều lần, cho uống oresol pha đúng hướng dẫn trên gói, từng thìa nhỏ.
  • Trẻ từ 1 tuổi: nửa đến một thìa cà phê mật ong (2–5 ml) khi cần để dịu ho; uống nước ấm từng ngụm. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
  • Không ép con ăn bù ngay sau khi nôn; ghi lại số lần nôn và lượng con ăn, uống được.

Thuốc ho và thuốc chống nôn

Không tự cho trẻ dưới 6 tuổi dùng thuốc ho, siro ho bán sẵn; trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi. Thuốc ho có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi.

Không tự cho con uống thuốc chống nôn. Nôn sau ho sẽ đỡ khi cơn ho đỡ; nếu con nôn nhiều đến mức không uống được, cần đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về kiểu ho, thời gian ho, tiêm chủng, người trong nhà có ho kéo dài không, rồi đếm nhịp thở, nghe phổi, đo oxy và xem con có mất nước không. Video quay lại một cơn ho giúp bác sĩ rất nhiều, nhất là khi nghi ho gà.

Nếu nghi ho gà, bác sĩ có thể cho xét nghiệm và kháng sinh; trẻ dưới 6 tháng bị ho gà thường cần nằm viện. Kháng sinh, thuốc khí dung hay thuốc khác do bác sĩ quyết định.

Chăm sóc con tại nhà

  • Mỗi ngày vài lần, khi con ngủ hoặc nằm yên, đếm nhịp thở trọn 1 phút.
  • Ghi lại số lần nôn, con ăn uống được bao nhiêu và lần đi tiểu gần nhất.
  • Quay video một cơn ho để cho bác sĩ xem.
  • Khi con thức, bế hoặc cho con ngồi thẳng sau bữa bú, bữa ăn một lúc; khi ngủ, trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối.
  • Không ai hút thuốc trong nhà và gần con.
  • Kiểm tra sổ tiêm chủng: các mũi có thành phần ho gà lúc 2, 3, 4 tháng và nhắc lại lúc 18 tháng.

Hiểu lầm thường gặp

Con nôn hết thức ăn sau ho là phải cho uống thuốc chống nôn.
Nôn sau ho là do cơn ho, không phải do dạ dày bệnh. Chia bữa nhỏ và chăm cơn ho là đủ; không tự dùng thuốc chống nôn cho trẻ.
Nôn ra được đờm là tốt, càng nôn nhiều càng mau khỏi.
Nôn không làm con khỏi nhanh hơn, còn làm con mất nước và đói. Nếu con nôn vì ho nhiều lần, hãy đưa con đi khám.
Con ho có đờm phải kiêng sữa, kiêng tôm cá.
Sữa không làm đờm nhiều thêm. Con cần ăn đủ để có sức; chỉ kiêng món con bị dị ứng.
Trẻ đã tiêm rồi thì không bị ho gà.
Trẻ chưa tiêm đủ mũi, nhất là dưới 6 tháng, vẫn có thể mắc và bị nặng; trẻ lớn đã tiêm lâu cũng có thể mắc nhẹ. Ho thành cơn dài, nôn sau ho cần được khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ ho nhiều đến nôn có nguy hiểm không?

Thường không nguy hiểm nếu con vẫn uống được, chơi được, đi tiểu bình thường. Cần đi khám khi con nôn vì ho từ 3 lần, ho thành cơn có tiếng rít, hoặc con dưới 3 tháng tuổi.

+Bé ho rồi trớ hết sữa có cần cho bú lại không?

Có thể cho bú lại khi bé đã dịu, nhưng cho bú ít hơn và chia nhiều cữ. Nếu bé trớ sau mọi cữ bú, bú kém hay ít tã ướt, hãy cho bé đi khám.

+Con ho về đêm đến nôn phải làm sao?

Ho về đêm thường do dịch mũi chảy xuống họng; nhỏ nước muối trước khi ngủ, không cho con ăn quá no sát giờ ngủ. Ho về đêm kéo dài, khò khè hoặc lặp lại nhiều tuần thì đi khám để bác sĩ xem có hen không.

+Làm sao phân biệt ho gà với ho thường?

Ho gà thường ho thành từng tràng dài liền nhau, cuối cơn hít vào rít lên, mặt đỏ hoặc tím, rồi nôn; giữa các cơn con có thể trông khá bình thường. Trẻ nhỏ có thể chỉ tím tái, ngừng thở mà không rít.

+Con ho đến nôn có cần uống kháng sinh không?

Phần lớn ho do virus, kháng sinh không giúp. Bác sĩ chỉ cho kháng sinh khi khám thấy nhiễm khuẩn như ho gà, viêm phổi do vi khuẩn.

Nguồn tham khảo

  1. Cough (Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Whooping cough — NHS (Anh)
  3. Bronchiolitis — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ ho có đờm

    Ho có đờm ở trẻ thường do cảm lạnh, viêm phế quản do virus; đờm trắng, vàng hay xanh đều có thể gặp khi nhiễm virus và không có nghĩa con cần kháng sinh. Cách giúp con long đờm là uống đủ nước, bú nhiều hơn, nhỏ nước muối sinh lý; không tự cho trẻ dưới 6 tuổi dùng thuốc ho, và thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi. Đi khám khi con thở nhanh, sốt quá 3 ngày, hoặc ho quá 2 tuần không đỡ dần (tiếng ho sau cảm lạnh có thể kéo dài tới 3 tuần); đến cấp cứu ngay nếu con rút lõm lồng ngực, tím tái hoặc có lúc ngừng thở.

  • Ho gà ở trẻ

    Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp rất dễ lây. Bệnh bắt đầu như cảm lạnh, sau khoảng một tuần con ho thành từng cơn dài, nặng về đêm, cuối cơn hít vào rít lên như tiếng gà gáy và hay nôn sau ho; tiếng ho có thể kéo dài nhiều tuần. Trẻ dưới 3 tháng có thể không có tiếng rít mà chỉ tím tái hoặc ngừng thở sau cơn ho: gọi 115 hoặc 113 hay đến cấp cứu ngay. Cách phòng tốt nhất là tiêm đủ các mũi có thành phần ho gà lúc 2, 3, 4 tháng và nhắc lại lúc 18 tháng theo Tiêm chủng mở rộng, và mẹ hỏi bác sĩ về tiêm phòng ho gà khi mang thai.

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ ho về đêm

    Trẻ hay ho nhiều hơn về đêm vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng và không khí phòng ngủ thường khô, lạnh. Nếu con chỉ ho vài đêm trong đợt cảm lạnh, ban ngày vẫn chơi khỏe, có thể chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý, đủ nước và mật ong cho trẻ từ 1 tuổi. Ho đêm kéo dài quá 2 tuần, đêm nào cũng ho kèm khò khè, hoặc ho tái đi tái lại cần đi khám để tìm hen hay dị ứng. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, môi tím thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị nôn

    Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.

  • Ho gà hay ho thường

    Tuần đầu, ho gà giống hệt cảm lạnh. Khác biệt lộ ra sau khoảng 1–2 tuần: con ho thành từng tràng dài liên tiếp, mặt đỏ tía, cuối cơn hít vào rít lên, hay nôn sau ho, giữa các cơn lại trông khá bình thường; ho thường do cảm lạnh thì lẻ tẻ và nhẹ dần. Trẻ dưới 3 tháng bị ho gà có thể không rít mà chỉ tím tái hoặc ngừng thở sau cơn ho, nên trẻ dưới 6 tháng nghi ho gà cần đi khám ngay trong ngày. Con tím tái, ngừng thở, co giật hay thở khó thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác