Trẻ sơ sinh

Trẻ hay lắc đầu, dụi đầu: khi nào bình thường, khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Lắc đầu, lăn đầu qua lại hay dụi đầu vào nệm lúc buồn ngủ và trong khi ngủ rất hay gặp ở trẻ nhỏ: đó thường là cách con tự dỗ mình vào giấc, hay bắt đầu từ khoảng 6–9 tháng và bớt dần trong mấy năm đầu. Trẻ sơ sinh lắc đầu qua lại khi tìm vú là phản xạ bú bình thường. Lắc, dụi đầu đơn thuần không phải dấu hiệu thiếu canxi. Nên đưa con đi khám khi con kéo tai kèm sốt, dụi vì ngứa, luôn nghiêng đầu một bên, lắc mạnh đến bầm, hoặc chậm các mốc phát triển; đi khám ngay nếu có những cơn gật đầu, giật người lặp lại thành chuỗi, mắt trợn, hoặc con sốt, li bì.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con có những cơn gật đầu hoặc gập người, giật hai tay lặp lại thành chuỗi, hay gặp lúc mới ngủ dậy: đi khám ngay trong ngày, quay video cơn cho bác sĩ xem.
  • Cử động đầu kèm mắt trợn hoặc nhìn lệch, môi tím, con không đáp khi gọi, không dừng khi bố mẹ giữ nhẹ, hoặc con lả đi sau cơn.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Con quấy, lắc đầu kèm sốt, li bì, khó đánh thức, bỏ bú, nôn nhiều, thóp phồng căng hoặc cổ cứng.
  • Sau khi bị ngã hay va đập đầu, con nôn, li bì, quấy khác thường hoặc đầu sưng một chỗ.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con hay dụi, kéo tai, lắc đầu kèm sốt, quấy đêm, bú kém hoặc chảy nước tai (có thể là viêm tai).
  • Con dụi đầu, dụi mặt vì ngứa: da đỏ, khô, có mảng sần, chảy dịch hoặc trầy xước (có thể là chàm).
  • Con luôn nghiêng đầu về một bên, khó quay sang bên kia, hoặc đầu bẹp rõ một bên.
  • Con lắc, đập đầu mạnh đến bầm, trầy da, hoặc làm cả ban ngày khi đang thức, không chỉ lúc buồn ngủ.
  • Đầu con lắc nhẹ liên tục kèm mắt rung giật qua lại, hoặc con nghiêng đầu, nheo mắt khi nhìn.
  • Con ít nhìn mắt, không quay lại khi được gọi tên, chậm lẫy, chậm ngồi, hoặc mất kỹ năng đã có.

Vì sao con lắc đầu, dụi đầu

  • Tìm vú: trẻ sơ sinh có phản xạ tìm vú, chạm vào má là con quay đầu về phía đó, lắc qua lại vài lần rồi ngậm vú. Lắc đầu khi đói hay khi sắp bú trong những tuần đầu là dấu hiệu đòi ăn.
  • Tự dỗ để ngủ: nhiều bé lăn đầu qua lại, lắc người hay gõ đầu nhịp nhàng vào nệm lúc sắp ngủ hoặc khi thức giấc giữa đêm. Lúc 9 tháng, gần 6 trong 10 trẻ có kiểu cử động này; đến 18 tháng còn khoảng 1 trong 3 trẻ, và đến 5 tuổi chỉ còn khoảng 5 trong 100 trẻ.
  • Buồn ngủ, mệt: con dụi mặt, dụi đầu vào vai mẹ hay vào gối như cách người lớn dụi mắt.
  • Học kỹ năng mới: quanh 12 tháng, con biết lắc đầu để nói "không". Đây là một mốc giao tiếp tốt.
  • Khó chịu: ngứa do chàm hay rôm sảy, đau tai khi viêm tai, nóng vì mặc nhiều, ủ kín.

Lắc đầu khi ngủ thế nào là bình thường

Cử động thường đều nhịp, khoảng 1–2 giây một lần, kéo dài vài phút, phần lớn dưới 15 phút, đôi khi kèm tiếng ư ử. Gọi con thì con có thể ngừng một chút rồi lại tiếp tục. Sáng dậy con vẫn vui vẻ, bú, chơi, lớn đều. Ở một bé như vậy, lắc đầu khi ngủ không ảnh hưởng đến phát triển và thường tự hết.

Bố mẹ không cần cố giữ đầu hay đánh thức con để ngăn lại; làm vậy dễ khiến con khó ngủ hơn. Việc cần làm là giữ chỗ ngủ an toàn: cũi chắc chắn, đặt xa tường, không chèn gối, chăn, đệm quây quanh cũi. Đầu cọ vào nệm nhiều có thể làm rụng một mảng tóc sau gáy; tóc sẽ mọc lại khi con biết ngồi và ít nằm hơn.

Khi nào lắc đầu là dấu hiệu bệnh

Viêm tai giữa hay đi sau cảm cúm: con dụi, kéo tai, quấy, khóc khi nằm, bú kém, có thể sốt hoặc chảy nước tai. Chàm làm con ngứa, dụi đầu, mặt vào chăn gối liên tục, da đỏ, khô, có khi chảy dịch. Vẹo cổ làm con luôn nằm, nhìn về một phía, lâu dần đầu bẹp một bên.

Hiếm hơn nhưng cần đi khám ngay: những cơn gật đầu hay gập người lặp đi lặp lại thành chuỗi ở trẻ vài tháng tuổi có thể là co thắt ở trẻ nhũ nhi, một dạng động kinh cần chữa sớm. Đầu lắc nhẹ liên tục kèm mắt rung giật cũng cần cho bác sĩ khám mắt và thần kinh. Nếu không chắc, hãy quay video lại, vì cơn thường đã hết khi đến phòng khám.

Lắc đầu có phải con thiếu canxi

Lắc đầu, dụi đầu, rụng tóc sau gáy hay ra mồ hôi đầu không đủ để kết luận con thiếu canxi hay còi xương. Còi xương thật sự có những dấu hiệu khác như chậm lớn, chân cong, cổ tay dày to, chậm mọc răng, chậm biết đi, và bác sĩ cần khám, có khi làm xét nghiệm mới biết.

Đừng tự mua canxi cho con uống. Trẻ bú mẹ thường cần bổ sung vitamin D; bố mẹ hỏi bác sĩ khi đi khám định kỳ về loại và liều phù hợp với con.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con lắc đầu lúc nào, bao lâu, có làm con bị thương hay mất ngủ không, xem video bố mẹ quay, rồi khám tai, da, cổ và các mốc phát triển. Phần lớn trẻ chỉ cần theo dõi. Nếu nghi co giật, vẹo cổ, nghe kém hay chậm phát triển, bác sĩ sẽ cho làm thêm xét nghiệm hoặc giới thiệu chuyên khoa. Trẻ chỉ lắc đầu lúc buồn ngủ mà khỏe mạnh thì thường không cần chụp chiếu.

Chăm sóc con tại nhà

  • Quay một đoạn video ngắn khi con lắc, dụi đầu và ghi lại giờ, thời gian kéo dài, để kể với bác sĩ.
  • Giữ nếp ngủ đều: tắm, bú, ru, hát hay đọc truyện cho con theo cùng một trình tự mỗi tối.
  • Luôn đặt con nằm ngửa khi ngủ, trên mặt phẳng riêng; cũi chắc chắn, không gối, chăn hay đệm quây quanh, không ngủ chung giường với bố mẹ.
  • Nếu con ngứa, cắt ngắn móng tay, cho con mặc thoáng, để phòng mát và dưỡng ẩm da theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Khi con thức, cho con nằm sấp chơi có người trông và đổi hướng nằm để con quay đầu về cả hai bên.
  • Không buộc, chèn, đội mũ chặt để giữ đầu con; không tự cho con uống canxi hay thuốc an thần.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ hay lắc đầu, rụng tóc vành khăn là thiếu canxi, phải uống canxi ngay.
Lắc, dụi đầu chủ yếu là cách con tự dỗ ngủ, còn rụng tóc sau gáy do đầu cọ vào nệm. Tự cho uống canxi không giúp gì và có thể làm chậm việc tìm nguyên nhân khác nếu có.
Lắc đầu khi ngủ là con bị bệnh thần kinh hay tự kỷ.
Phần lớn trẻ lắc đầu khi ngủ phát triển hoàn toàn bình thường. Chỉ cần đi khám khi con kèm chậm nói, ít nhìn mắt, mất kỹ năng hay có cơn giật lặp lại.
Phải giữ đầu, kê gối chặn hai bên để con không lắc nữa.
Gối và đồ chặn trong chỗ ngủ làm tăng nguy cơ ngạt và đột tử ở trẻ nhỏ. Để con nằm ngửa trên mặt phẳng trống, cũi chắc chắn là đủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh lắc đầu khi bú có sao không?

Thường không sao. Trong những tuần đầu, con lắc đầu qua lại để tìm vú theo phản xạ. Nếu con lắc đầu, ưỡn người, khóc mỗi lần bú hay bú kém, chậm tăng cân, hãy cho con đi khám.

+Trẻ 5 tháng hay lắc đầu khi ngủ là bị gì?

Phần lớn là cách con tự dỗ mình ngủ và sẽ tự bớt. Đi khám nếu con kèm sốt, kéo tai, ngứa, mất ngủ nhiều, hoặc có cơn gật đầu, giật người thành chuỗi.

+Trẻ hay dụi đầu vào nệm có phải bị ngứa không?

Có thể con buồn ngủ, cũng có thể con ngứa. Xem da đầu, mặt, sau tai có đỏ, khô, sần hay chảy dịch không; nếu có, con có thể bị chàm và nên đi khám.

+Bao giờ trẻ hết lắc đầu khi ngủ?

Phần lớn trẻ bớt dần trong giai đoạn 2–3 tuổi và hết trước khi đi học. Nếu con vẫn lắc nhiều sau khoảng 3–4 tuổi, làm con bị thương hay mất ngủ, hãy gặp bác sĩ.

+Con lắc đầu khi được hỏi có phải con hiểu không?

Quanh 12 tháng, nhiều bé biết lắc đầu để nói "không". Đó là mốc giao tiếp tốt, cho thấy con đang dùng cử chỉ để trò chuyện với bố mẹ.

Nguồn tham khảo

  1. Baby Head Banging at Night: Causes and When to Worry — Sleep Foundation (Hoa Kỳ)
  2. Newborn Reflexes — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Ear infections — NHS (Anh)
  4. Flat head syndrome (plagiocephaly and brachycephaly) — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ sơ sinh rụng tóc vành khăn

    Rụng tóc ở trẻ sơ sinh rất hay gặp và thường là bình thường: tóc máu rụng nhiều nhất quanh 3 tháng tuổi, tóc mới mọc lại trong khoảng 6–12 tháng. Rụng một vòng hay một mảng ở sau gáy (rụng tóc vành khăn) chủ yếu do đầu con cọ vào mặt nệm khi nằm ngửa và quay đầu, hay gặp lúc 3–6 tháng, và tóc mọc lại khi con biết ngồi. Rụng tóc vành khăn không đủ để kết luận con thiếu canxi hay còi xương, nên đừng tự cho con uống canxi. Đưa con đi khám nếu tóc không mọc lại khi con 12 tháng, rụng thành mảng tròn có vảy, đỏ, mủ, hoặc con chậm lớn, chân cong, chậm các mốc phát triển.

  • Trẻ tự đập đầu khi tức giận

    Đập đầu khi tức giận hay trước khi ngủ khá thường gặp ở trẻ nhỏ: có thể bắt đầu từ khoảng 6 tháng, nhiều nhất lúc 18–24 tháng, và phần lớn trẻ tự bỏ trước 5 tuổi mà không đập đủ mạnh để bị thương. Bố mẹ giữ con an toàn, bình tĩnh, không la mắng cũng không chiều theo đòi hỏi, và dạy con cách khác để nói ra cơn giận. Nên đưa con đi khám khi con bị bầm, u, chảy máu, đập đầu sau 3–4 tuổi, đập nhiều lần trong ngày, hoặc kèm chậm nói, ít nhìn mắt, mất kỹ năng đã có. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau khi đập đầu con ngất, co giật, nôn nhiều lần hay li bì.

  • Bẹp đầu, méo đầu

    Bẹp đầu (dẹt một bên hoặc dẹt phía sau) rất hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng, thường do con nằm lâu một tư thế. Tình trạng này không ảnh hưởng đến não hay trí tuệ, và phần lớn tròn dần khi con lớn và ít nằm hơn. Vẫn luôn đặt con nằm ngửa khi ngủ; đổi hướng đầu, cho con nằm sấp chơi có người trông khi thức, bế con nhiều hơn. Không dùng gối chống bẹp đầu. Đưa con đi khám nếu đầu con có hình dạng lạ (dài hẹp, trán nhọn), con luôn nghiêng hoặc khó quay đầu về một bên, hoặc đầu méo nặng lên dù đã đổi tư thế.

  • Vẹo cổ bẩm sinh

    Vẹo cổ bẩm sinh hay gặp nhất là do một cơ ở bên cổ (cơ ức đòn chũm) bị co ngắn, làm bé luôn nghiêng đầu về một bên, cằm quay về phía vai bên kia và khó quay đầu sang phía còn lại; thường được phát hiện trong 6–8 tuần đầu. Phần lớn trẻ cải thiện với bài kéo giãn cổ do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu hướng dẫn, tập càng sớm càng tốt, lý tưởng là trước 3 tháng tuổi. Khi thấy con luôn nghiêng đầu một bên, đưa con đi khám để bác sĩ loại trừ nguyên nhân khác và kiểm tra khớp háng. Cổ nghiêng xuất hiện đột ngột sau ngã, va đập, hoặc kèm sốt, khó thở, nôn, li bì thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị viêm tai giữa

    Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.

  • Các mốc phát triển của trẻ

    Mỗi trẻ phát triển theo nhịp riêng, nhưng phần lớn trẻ biết cười đáp lại lúc khoảng 2 tháng, giữ đầu vững lúc 4 tháng, ngồi không cần đỡ lúc 9 tháng, đứng vịn và vẫy tay lúc 12 tháng, tự đi lúc 18 tháng, nói cụm 2 từ lúc 2 tuổi. Nên đưa con đi khám sớm nếu con mất một kỹ năng đã từng làm được, ở bất kỳ tuổi nào, hoặc 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay, 16 tháng chưa nói được từ nào, 18 tháng chưa tự đi, 2 tuổi chưa nói cụm 2 từ. Phát hiện và can thiệp sớm giúp con tiến bộ tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

Chủ đề khác