Trẻ sơ sinh bị ho: khi nào đi khám ngay và chăm con thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị ho hoặc sốt cần được bác sĩ khám, trong ngày, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan, vì ở tuổi này viêm tiểu phế quản, viêm phổi hay ho gà có thể nặng lên rất nhanh. Trẻ từ 3 đến 12 tháng ho kèm sổ mũi mà vẫn bú tốt, thở bình thường thường là cảm lạnh, chăm ở nhà được, nhưng trẻ dưới 6 tháng nên được khám trong vòng 24 giờ. Gọi 115 hoặc 113 hay đến cấp cứu ngay khi con thở từ 60 lần/phút (dưới 2 tháng), rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái trong hay sau cơn ho, hoặc bỏ bú, li bì.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con có lúc ngừng thở, hoặc môi, lưỡi, mặt tím tái hay xám đi trong hoặc sau cơn ho.
- Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút trở lên khi nằm yên, đếm lại vẫn nhanh.
- Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào, cánh mũi phập phồng, hoặc con thở rên.
- Con bỏ bú, bú không được vì thở mệt, hoặc sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Con li bì, mềm nhũn, khó đánh thức, hoặc co giật.
- Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc người lạnh, nhiệt độ dưới 36°C.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Bất kỳ cơn ho nào ở trẻ dưới 3 tháng tuổi: đưa đi khám trong ngày.
- Trẻ từ 3 đến 6 tháng bị ho: khám trong vòng 24 giờ.
- Con ho thành từng cơn dài, có tiếng rít khi hít vào cuối cơn, hoặc nôn sau ho.
- Con thở khò khè, thở nghe như có tiếng rít, hoặc bú ít hẳn so với bình thường.
- Con ho sau khi tiếp xúc với người bị ho gà, người ho kéo dài, hoặc con chưa tiêm đủ mũi có thành phần ho gà.
- Ho kéo dài quá 2 tuần mà không đỡ dần, hoặc ho kèm sốt từ 39°C ở trẻ trên 3 tháng.
Vì sao ho ở trẻ sơ sinh cần được khám sớm
Trẻ lớn bị ho phần lớn do cảm lạnh và tự khỏi. Trẻ sơ sinh thì khác: đường thở của con rất nhỏ, chỉ cần sưng và có đờm một chút là con đã thở khó; con thở chủ yếu bằng mũi nên nghẹt mũi làm con bú kém. Hệ miễn dịch của con còn non, chưa đủ tuổi tiêm nhiều loại vắc xin.
Vì vậy ho ở trẻ dưới 3 tháng, nhất là trẻ dưới 1 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi, luôn cần bác sĩ khám. Một số bệnh như ho gà có thể không có tiếng ho rõ ở trẻ nhỏ mà chỉ biểu hiện bằng những lần ngừng thở, tím tái.
Các nguyên nhân hay gặp
- Cảm lạnh: sổ mũi, nghẹt mũi, ho nhẹ, có thể sốt nhẹ. Con thường lây từ người lớn hay anh chị trong nhà.
- Viêm tiểu phế quản: hay do virus hợp bào hô hấp (RSV), gặp nhiều ở trẻ dưới 6 tháng. Bắt đầu như cảm lạnh, sau 2–3 ngày con ho nhiều, khò khè, thở nhanh, bú khó.
- Viêm phổi: con ho, thở nhanh, có thể sốt, rút lõm lồng ngực. Ở trẻ nhỏ, thở nhanh có khi là dấu hiệu rõ nhất.
- Ho gà: ho thành từng cơn dài, đỏ mặt, cuối cơn có tiếng rít, nôn sau ho; trẻ dưới 3 tháng có thể chỉ ngừng thở, tím tái mà không có tiếng rít.
- Sặc sữa, trào ngược: con ho, sặc khi đang bú hoặc ngay sau bú, nhưng giữa các cữ thở bình thường. Nếu con hay sặc, bú khó, chậm tăng cân, hãy cho bác sĩ biết.
Cách đếm nhịp thở của con
Đếm khi con nằm yên hoặc đang ngủ, không khóc, không bú. Vén áo để thấy rõ ngực và bụng, đếm số lần bụng phồng lên trong trọn 1 phút. Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút trở lên là thở nhanh; đếm lại lần nữa, nếu vẫn nhanh thì đi cấp cứu.
Cùng lúc, nhìn phần dưới lồng ngực: nếu nó lõm sâu vào mỗi khi con hít vào, đó là rút lõm lồng ngực, dấu hiệu con đang thở rất vất vả. Quay video ngắn nhịp thở của con để cho bác sĩ xem.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ đếm nhịp thở, nghe phổi, đo nhiệt độ, đo nồng độ oxy qua kẹp ngón tay hay ngón chân, xem con bú và mức tỉnh táo. Tùy trường hợp, con có thể được chụp X-quang ngực, lấy dịch mũi họng tìm virus hay vi khuẩn ho gà, xét nghiệm máu.
Trẻ nhỏ bị viêm tiểu phế quản thường được chăm sóc hỗ trợ: làm thông mũi, cho bú đủ, thở oxy khi cần. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ nghĩ có nhiễm khuẩn như viêm phổi hay ho gà, và bác sĩ quyết định loại thuốc, liều dùng. Trẻ dưới 3 tháng có dấu hiệu nặng thường được cho nằm viện để theo dõi.
Phòng ho cho trẻ sơ sinh
- Tiêm chủng đúng lịch: mũi vắc xin phối hợp có thành phần ho gà đầu tiên lúc đủ 2 tháng, rồi 3 và 4 tháng theo Tiêm chủng mở rộng. Mẹ hỏi bác sĩ sản về tiêm phòng ho gà khi mang thai để truyền kháng thể sang con.
- Người lớn, anh chị đang ho, sốt, sổ mũi hạn chế bế con, đeo khẩu trang và rửa tay trước khi chạm vào con. Nhắc khách đến thăm không hôn lên mặt con.
- Bố mẹ, ông bà và người chăm con nên tiêm đủ vắc xin, kể cả cúm và mũi nhắc ho gà cho người lớn khi bác sĩ khuyên.
- Không hút thuốc lá, thuốc lá điện tử trong nhà và gần con; không đốt than, đốt hương trong phòng con ngủ.
- Cho con bú mẹ; sữa mẹ giúp con chống lại nhiều bệnh nhiễm trùng hô hấp.
Chăm sóc con tại nhà
- Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mỗi bên mũi, rồi hút mũi nhẹ nhàng trước khi cho bú và trước khi ngủ, để con dễ thở và dễ bú.
- Cho con bú mẹ hoặc bú bình nhiều cữ hơn, mỗi cữ ít hơn; con mệt thì nghỉ rồi bú tiếp.
- Vẫn đặt con nằm ngửa trên mặt phẳng khi ngủ; không kê gối, không cho con nằm sấp hay nằm nghiêng để đỡ ho.
- Không cho trẻ dưới 1 tuổi uống mật ong, thuốc ho, thuốc long đờm; không dùng thuốc nhỏ hay xịt mũi co mạch cho trẻ dưới 6 tuổi.
- Trẻ dưới 3 tháng bị sốt: không tự cho uống thuốc hạ sốt trước khi bác sĩ khám. Trẻ từ 3 tháng, nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ.
- Đếm nhịp thở và số tã ướt mỗi ngày; ghi lại để báo bác sĩ khi đi khám lại.
Hiểu lầm thường gặp
- Cho trẻ sơ sinh uống quất hấp mật ong, chanh mật ong để đỡ ho.
- Trẻ dưới 1 tuổi không được ăn uống mật ong dưới bất kỳ hình thức nào vì có thể gây ngộ độc thịt (botulism), một bệnh rất nặng ở trẻ nhỏ.
- Xông lá, hơ lửa, đắp lá lên ngực giúp con hết ho.
- Xông hơi nóng và hơ lửa dễ gây bỏng, làm con nóng quá và khó thở hơn; đắp lá không chữa được nguyên nhân gây ho. Những cách này còn làm bố mẹ chậm đưa con đi khám.
- Con ho có đờm là phải uống kháng sinh.
- Phần lớn ho ở trẻ nhỏ do virus, kháng sinh không có tác dụng. Chỉ dùng kháng sinh khi bác sĩ khám và chỉ định.
- Con còn bú được thì ho không sao, cứ để vài hôm xem.
- Với trẻ dưới 3 tháng, bệnh có thể nặng lên trong vài giờ dù lúc đầu con vẫn bú. Hãy đưa con đi khám trong ngày, và đi ngay khi thấy con thở nhanh, rút lõm ngực hay tím tái.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh bị ho có tự khỏi không?
Ho do cảm lạnh ở trẻ lớn hơn thường tự khỏi trong 1–3 tuần. Nhưng trẻ dưới 3 tháng bị ho nên được khám trong ngày để loại trừ viêm tiểu phế quản, viêm phổi hay ho gà.
+Trẻ sơ sinh ho khi bú có sao không?
Con thỉnh thoảng ho, sặc khi sữa ra nhanh thường không đáng lo. Nếu con hay sặc ở mọi cữ, ho cả khi không bú, thở nhanh hoặc chậm tăng cân, hãy đưa con đi khám.
+Trẻ sơ sinh bị ho có nên tắm không?
Có thể tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô và mặc ấm vừa phải ngay sau đó. Nếu con đang sốt cao, mệt, thở nhanh, hãy lau người thay vì tắm và đưa con đi khám.
+Trẻ sơ sinh ho có cần hút mũi không?
Khi nghẹt mũi làm con bú khó, nhỏ nước muối sinh lý rồi hút nhẹ trước khi bú và trước khi ngủ là đủ. Không hút quá nhiều lần trong ngày vì dễ làm niêm mạc mũi sưng thêm.
+Trẻ sơ sinh ho kéo dài bao lâu thì đáng lo?
Với trẻ dưới 3 tháng, đi khám ngay từ khi mới ho. Ở trẻ lớn hơn, ho quá 2 tuần mà không đỡ dần, hoặc ho thành cơn, khò khè, cần được bác sĩ khám.
Nguồn tham khảo
- Cough (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Bronchiolitis — NHS (Anh)
- Whooping cough — NHS (Anh)
- IMCI distance learning course (kèm IMCI Chart Booklet) — Tổ chức Y tế Thế giới
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Ho gà ở trẻ
Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp rất dễ lây. Bệnh bắt đầu như cảm lạnh, sau khoảng một tuần con ho thành từng cơn dài, nặng về đêm, cuối cơn hít vào rít lên như tiếng gà gáy và hay nôn sau ho; tiếng ho có thể kéo dài nhiều tuần. Trẻ dưới 3 tháng có thể không có tiếng rít mà chỉ tím tái hoặc ngừng thở sau cơn ho: gọi 115 hoặc 113 hay đến cấp cứu ngay. Cách phòng tốt nhất là tiêm đủ các mũi có thành phần ho gà lúc 2, 3, 4 tháng và nhắc lại lúc 18 tháng theo Tiêm chủng mở rộng, và mẹ hỏi bác sĩ về tiêm phòng ho gà khi mang thai.
- Viêm tiểu phế quản ở trẻ
Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.
- Trẻ dưới 3 tháng bị sốt
Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan. Ở tuổi này, nhiễm trùng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, nhiễm trùng đường tiểu có thể chỉ biểu hiện bằng sốt. Đừng tự cho con uống thuốc hạ sốt rồi chờ; nới bớt quần áo, đo lại ở nách bằng nhiệt kế điện tử và đưa con đến cơ sở y tế có khám nhi. Nhiệt độ dưới 36°C, bú kém, li bì hay thở nhanh cũng là lý do đi ngay.
- Trẻ thở nhanh, thở gấp
Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên, không khóc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi từ 40 lần/phút; trẻ trên 5 tuổi, từ 30 lần/phút thường được coi là nhanh. Con ho hoặc khó thở mà thở nhanh cần đi khám trong ngày vì có thể là viêm phổi. Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, hoặc trẻ nào thở nhanh kèm rút lõm lồng ngực, tím tái, thở rên, bỏ bú thì đến cấp cứu ngay.
- Virus RSV ở trẻ
Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; phần lớn chỉ sổ mũi, ho, sốt nhẹ và khỏi sau 1–2 tuần. Ở trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim phổi, RSV dễ gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, nặng nhất vào ngày 3–5. Không có thuốc đặc hiệu, kháng sinh không có tác dụng. Đến cấp cứu ngay khi con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Trẻ sơ sinh tím tái
Môi, lưỡi, trong miệng, mặt hoặc thân mình của trẻ sơ sinh chuyển tím hay xám là dấu hiệu thiếu oxy: gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay, kể cả khi màu tím đã đỡ. Chỉ riêng bàn tay, bàn chân hơi tím trong vài giờ đầu sau sinh hoặc khi con bị lạnh, trong lúc môi lưỡi vẫn hồng, con thở êm và bú tốt, thường hết khi được ủ ấm. Nếu con ngừng thở hoặc không phản ứng, gọi cấp cứu và bắt đầu thổi ngạt, ép tim ngay.
Chủ đề khác