Vắc xin tay chân miệng EV71: phòng được gì, ai nên tiêm
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Từ tháng 3/2026, Việt Nam đã cấp phép vắc xin phòng tay chân miệng do virus EV71, loại virus hay gây biến chứng não, tim, phổi nặng nhất. Vắc xin chỉ phòng EV71, không phòng các virus khác cũng gây tay chân miệng, nên con đã tiêm vẫn có thể bị bệnh và vẫn cần rửa tay, vệ sinh đồ chơi. Theo thông tin cấp phép đã công bố, vắc xin dùng cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, tiêm dịch vụ, ngoài chương trình tiêm chủng mở rộng. Dù con đã tiêm, thấy con giật mình chới với, sốt cao khó hạ, nôn nhiều hay li bì thì đưa con đi viện ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con bị tay chân miệng mà giật mình chới với, dù chỉ một lần, hoặc ngủ gà, li bì, khó đánh thức.
- Sốt từ 39°C khó hạ hoặc sốt kéo dài hơn 48 giờ, kèm nôn nhiều, quấy khóc liên tục.
- Đi loạng choạng, run tay chân, yếu tay chân, mắt nhìn ngược hoặc lác, nuốt sặc, nói khác giọng.
- Thở nhanh, khó thở, vã mồ hôi, da nổi vân tím, tay chân lạnh, hoặc co giật.
- Trong hoặc sau khi tiêm, con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi, nổi mề đay lan nhanh, da tái lạnh.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con có nốt phỏng ở lòng bàn tay, bàn chân, mông, loét miệng kèm sốt: đưa con đi khám để được phân độ, dù con đã tiêm vắc xin.
- Con bỏ bú, ăn bú rất ít vì đau miệng.
- Sau tiêm, con sốt từ 39°C, sốt kéo dài quá 48 giờ, hoặc chỗ tiêm sưng đỏ lan rộng.
- Con lỡ hẹn mũi tiếp theo: liên hệ cơ sở đã tiêm để được hẹn lại.
- Con có bệnh mạn tính, suy giảm miễn dịch, đang dùng thuốc dài ngày, hoặc từng phản ứng nặng với vắc xin: cần bác sĩ tư vấn trước khi tiêm.
EV71 là gì và vì sao đáng lo
Tay chân miệng do nhiều loại virus đường ruột gây ra, hay gặp nhất là các chủng Coxsackie và Enterovirus 71 (EV71). Phần lớn trẻ bị nhẹ và tự khỏi sau khoảng 7–10 ngày. EV71 là chủng có độc lực cao, có thể gây biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp diễn tiến rất nhanh, và là nguyên nhân chính của các ca nặng, ca tử vong.
Bệnh gặp nhiều nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, lây qua nước bọt, dịch nốt phỏng và phân, nên rất dễ lan trong nhà trẻ, mẫu giáo. Những đợt bệnh tăng có lưu hành EV71 thường kéo theo nhiều ca nặng hơn.
Vắc xin phòng được gì, không phòng được gì
Tháng 3/2026, Cục Quản lý Dược cấp phép lưu hành vắc xin EV71 bất hoạt, vắc xin tay chân miệng đầu tiên ở Việt Nam. Vắc xin giúp cơ thể con tạo kháng thể chống EV71, nhờ đó giảm nguy cơ mắc bệnh do EV71 và các biến chứng nặng đi kèm.
Vắc xin không phòng được tay chân miệng do Coxsackie và các virus đường ruột khác. Vì vậy con đã tiêm vẫn có thể bị tay chân miệng, thường do các chủng này. Bố mẹ vẫn cần rửa tay cho con, lau đồ chơi, cho con nghỉ học khi bệnh, và vẫn theo dõi dấu hiệu nặng như với mọi trẻ khác.
Vắc xin này chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng; gia đình tiêm dịch vụ tại các cơ sở tiêm chủng được cấp phép.
Ai tiêm và tiêm mấy mũi
Theo thông tin cấp phép đã công bố, vắc xin dùng cho trẻ từ đủ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, gồm 2 hoặc 3 mũi tùy tuổi bắt đầu tiêm. Khoảng cách giữa các mũi do cơ sở tiêm hướng dẫn theo tờ thông tin sản phẩm. Tiêm sớm trước tuổi đi nhà trẻ, mẫu giáo giúp con có kháng thể trước khi tiếp xúc nhiều với các bạn.
Con đã từng bị tay chân miệng vẫn có thể được tư vấn tiêm, vì bố mẹ thường không biết lần bệnh trước do virus nào. Khi con đang sốt, đang bị tay chân miệng hay ốm vừa, ốm nặng, bác sĩ khám sàng lọc sẽ hẹn tiêm sau khi con khỏi.
Vắc xin mới nên dữ liệu khi tiêm cùng buổi với các vắc xin khác còn ít. Hãy mang sổ tiêm chủng và hỏi bác sĩ cách xếp lịch để không làm chậm các mũi trong chương trình tiêm chủng mở rộng của con.
Sau khi tiêm
Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút để được theo dõi. Phản ứng hay gặp với vắc xin bất hoạt là đau, sưng đỏ chỗ tiêm, sốt nhẹ, quấy khóc, thường hết trong một hai ngày. Phản ứng dị ứng nặng rất hiếm và thường xảy ra trong vài phút đầu.
Về nhà, cho con bú, uống nhiều hơn, mặc thoáng. Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol theo cân nặng; không cho con uống thuốc hạ sốt trước khi tiêm để phòng sốt.
Vẫn phòng bệnh như trước
- Rửa tay cho con và cho người chăm trẻ bằng xà phòng, nhất là sau khi thay tã, đi vệ sinh và trước khi cho ăn.
- Lau rửa đồ chơi, tay nắm cửa, sàn nhà thường xuyên bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.
- Không cho trẻ mút tay, ngậm đồ chơi chung, dùng chung khăn, cốc, thìa.
- Con bị bệnh thì cho nghỉ nhà trẻ, mẫu giáo khoảng 7–10 ngày đầu và báo cho cô giáo.
- Tiếp tục tiêm đủ, đúng lịch các vắc xin khác của chương trình tiêm chủng mở rộng.
Chăm sóc con tại nhà
- Mang sổ tiêm chủng khi đi tiêm và ghi lại ngày hẹn các mũi tiếp theo.
- Cho con ăn no, mặc áo quần dễ vén khi đi tiêm.
- Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút sau tiêm; về nhà để ý con trong 24–48 giờ.
- Khi con sốt và khó chịu sau tiêm, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
- Dù con đã tiêm, nếu con bị tay chân miệng, đưa con đi khám và tái khám đúng hẹn, theo dõi kỹ dấu hiệu giật mình, sốt cao, nôn, li bì.
Hiểu lầm thường gặp
- Tiêm vắc xin rồi thì con không bao giờ bị tay chân miệng nữa.
- Vắc xin chỉ phòng EV71. Con vẫn có thể bị tay chân miệng do Coxsackie và các virus khác, nên vẫn cần vệ sinh và theo dõi dấu hiệu nặng.
- Con bị tay chân miệng rồi thì không cần tiêm nữa.
- Lần bệnh trước có thể do virus khác. Bác sĩ sẽ tư vấn con có nên tiêm không.
- Con bị tay chân miệng nhẹ, đã tiêm vắc xin nên không cần đi khám.
- Vẫn cần đi khám để được phân độ và hẹn tái khám, vì dấu hiệu nặng có thể đến nhanh trong vài ngày đầu.
Bố mẹ hay hỏi
+Vắc xin tay chân miệng tiêm cho trẻ mấy tháng tuổi?
Theo thông tin cấp phép đã công bố, từ đủ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Bác sĩ ở cơ sở tiêm sẽ xác nhận lịch cụ thể cho con.
+Vắc xin tay chân miệng có trong tiêm chủng mở rộng không?
Chưa. Đây là vắc xin dịch vụ, gia đình tự chi trả.
+Tiêm vắc xin EV71 có phòng được hết tay chân miệng không?
Không. Vắc xin chỉ phòng bệnh do EV71, chủng hay gây biến chứng nặng nhất. Tay chân miệng do Coxsackie và virus khác vẫn có thể xảy ra.
+Con đang bị tay chân miệng có tiêm được không?
Hoãn đến khi con khỏi bệnh. Bác sĩ khám sàng lọc sẽ hẹn ngày tiêm.
+Tiêm vắc xin tay chân miệng có sốt không?
Có thể sốt nhẹ, đau sưng chỗ tiêm, thường hết trong một hai ngày. Sốt từ 39°C hoặc quá 48 giờ thì đưa con đi khám.
Nguồn tham khảo
- Quyết định 145/QĐ-QLD năm 2026 về danh mục vắc xin được cấp giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam — Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế
- Cập nhật chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng (tài liệu tập huấn năm 2026) — Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế
- Hand, foot and mouth disease — NHS (Anh)
- Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng và phạm vi phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tay chân miệng
Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Sốt sau tiêm
Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.
- Chăm sóc sau tiêm
Sau tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút, rồi về nhà để ý con thêm 24–48 giờ. Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm và sốt nhẹ là phản ứng thường gặp, hay bắt đầu trong ngày đầu và tự hết sau vài ngày; chỉ cần chườm mát, cho con bú, uống nhiều hơn và dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, li bì hoặc co giật. Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C thì vẫn đưa đi khám ngay, kể cả khi vừa tiêm.
- Tiêm nhiều mũi cùng lúc
Tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi là an toàn, đã được nghiên cứu kỹ, và không làm hệ miễn dịch của con bị quá tải hay yếu đi. Mỗi ngày trẻ đã tiếp xúc với rất nhiều mầm bệnh khi ăn, bú, chơi; vài loại vắc xin cùng lúc chỉ là một phần nhỏ so với số đó. Tiêm cùng buổi giúp con được bảo vệ sớm, bớt số lần đi tiêm và không bị trễ lịch. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu sau tiêm con khó thở, sưng môi, mặt, lưỡi, nổi mề đay lan nhanh hoặc co giật.
Chủ đề khác