Tiêm chủng

Chăm sóc trẻ sau tiêm: sưng đau chỗ tiêm, sốt, khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Sau tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút, rồi về nhà để ý con thêm 24–48 giờ. Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm và sốt nhẹ là phản ứng thường gặp, hay bắt đầu trong ngày đầu và tự hết sau vài ngày; chỉ cần chườm mát, cho con bú, uống nhiều hơn và dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, li bì hoặc co giật. Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C thì vẫn đưa đi khám ngay, kể cả khi vừa tiêm.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở rít, khò khè, hoặc sưng môi, mặt, mí mắt, lưỡi.
  • Nổi mề đay, mẩn đỏ lan nhanh khắp người, kèm nôn hoặc quấy khóc dữ dội ngay sau tiêm.
  • Da tái, tím, tay chân lạnh, con mềm nhũn hoặc li bì, khó đánh thức.
  • Con co giật.
  • Con khóc thét liên tục trên 3 giờ, dỗ thế nào cũng không nín.
  • Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, kể cả khi vừa tiêm: đưa đi khám ngay.
  • Sau khi uống vắc xin rota, con nôn nhiều, khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, hoặc đi ngoài ra máu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Sốt từ 39°C, hoặc sốt kéo dài quá 48 giờ sau tiêm.
  • Sốt bắt đầu sau 48 giờ kể từ khi tiêm, trừ sốt nhẹ muộn sau tiêm sởi hay thủy đậu, vì có thể do bệnh khác.
  • Chỗ tiêm sưng đỏ to dần sau 2–3 ngày, vùng đỏ rộng hơn khoảng 5 cm, nóng, đau nhiều, hoặc có mủ.
  • Sưng đỏ hoặc đau chỗ tiêm kéo dài quá 7 ngày.
  • Chỗ tiêm lao (BCG) thành cục to đỏ, hoặc nổi hạch to ở nách bên tiêm.
  • Con bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều hoặc tiêu chảy sau tiêm, hoặc bố mẹ thấy con khác thường.

30 phút đầu ở điểm tiêm

Phản ứng dị ứng nặng (sốc phản vệ) rất hiếm nhưng thường xảy ra nhanh, phần lớn trong vài phút đến 30 phút sau tiêm. Vì vậy sau mỗi lần tiêm, bố mẹ bế con ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút để nhân viên y tế theo dõi và xử trí kịp nếu cần, kể cả khi con đã tiêm nhiều lần không sao.

Trong lúc chờ, cho con bú hoặc ôm ấp con. Để ý xem con có khó thở, sưng môi mặt, nổi mẩn, nôn, tái hay lả đi không; thấy bất thường thì báo ngay nhân viên y tế. Trẻ lớn có thể choáng, ngất sau tiêm, nên cho con ngồi hoặc nằm nghỉ.

Phản ứng thường gặp ở nhà

  • Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm: thường bắt đầu trong 24 giờ đầu, kéo dài 3–5 ngày; với vắc xin có thành phần bạch hầu-ho gà-uốn ván có thể đến 7 ngày.
  • Sốt nhẹ đến vừa, quấy khóc, ngủ nhiều hoặc khó ngủ, bú kém: thường trong 1–2 ngày đầu.
  • Cục cứng nhỏ chỗ tiêm: có thể còn vài tuần rồi tự tan.
  • Sau tiêm sởi hoặc sởi-rubella: sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm, tự hết sau 2–3 ngày.
  • Sau tiêm thủy đậu: vài nốt giống thủy đậu ở chỗ tiêm hoặc trên người, từ vài ngày đến vài tuần sau tiêm.
  • Sau tiêm lao (BCG) ở cánh tay trái: sau khoảng 2 tuần nổi một nốt đỏ, có thể có mủ, rồi lành sau vài tuần để lại sẹo nhỏ. Đây là diễn biến bình thường.

Chăm sóc chỗ tiêm

Chỗ tiêm sưng đau thì chườm mát bằng khăn sạch thấm nước mát trong vài phút, có thể lặp lại nhiều lần trong ngày. Không chườm đá trực tiếp, không đắp chanh, khoai tây, lá hay bôi dầu, thuốc lên chỗ tiêm.

Không nặn, chích hay băng kín nốt tiêm lao; để tự khô và lành. Vẫn tắm cho con bình thường bằng nước ấm, nhẹ tay ở chỗ tiêm rồi lau khô.

Mặc cho con quần áo rộng, mềm để không cọ vào chỗ tiêm. Khi bế, tránh đè lên bên tay hoặc đùi vừa tiêm.

Khi con sốt sau tiêm

Cho con bú mẹ hoặc uống sữa, uống nước nhiều hơn; con dưới 6 tháng chỉ cần bú mẹ hoặc sữa công thức. Mặc thoáng, không ủ chăn. Khi con sốt từ 38,5°C hoặc quấy, khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.

Không cần cho uống thuốc trước để phòng sốt, trừ khi bác sĩ nơi tiêm dặn riêng với một vắc xin cụ thể. Đo nhiệt độ vài lần trong ngày và ghi lại để báo bác sĩ nếu cần. Không dùng aspirin cho trẻ.

Lần tiêm sau

Sưng đau hay sốt nhẹ lần này không phải lý do để bỏ mũi tiếp theo. Khi đi tiêm lần sau, kể với bác sĩ khám sàng lọc về phản ứng lần trước: nhiệt độ cao nhất, kéo dài bao lâu, chỗ tiêm sưng to cỡ nào.

Nếu con từng có phản ứng nặng như sốc phản vệ, co giật, khóc thét kéo dài, bác sĩ sẽ cân nhắc tiêm tiếp hay đổi loại. Bố mẹ không tự quyết định bỏ mũi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút; về nhà để ý con kỹ trong 24–48 giờ, cả ban đêm.
  • Cho con bú, uống sữa, uống nước nhiều hơn bình thường; ôm ấp, dỗ dành con.
  • Chỗ tiêm sưng đau: chườm mát bằng khăn sạch vài phút, lặp lại khi cần; không đắp lá hay bôi gì lên.
  • Khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
  • Mặc quần áo mỏng, rộng; vẫn tắm bình thường bằng nước ấm.
  • Đo nhiệt độ vài lần trong ngày, ghi lại cùng tên vắc xin đã tiêm để báo bác sĩ khi cần.
  • Ghi ngày hẹn mũi tiếp theo vào điện thoại.

Hiểu lầm thường gặp

Đắp khoai tây, chanh hay lá lên chỗ tiêm cho bớt sưng.
Không có tác dụng và có thể làm chỗ tiêm nhiễm trùng. Chỉ cần chườm mát bằng khăn sạch.
Sau tiêm phải kiêng tắm, kiêng gió vài ngày.
Con vẫn tắm được ngay trong ngày tiêm. Tắm nhanh bằng nước ấm, lau khô, không chà xát chỗ tiêm.
Con không sốt sau tiêm nghĩa là vắc xin không có tác dụng.
Phần lớn trẻ không sốt mà vẫn được bảo vệ. Sốt hay không không cho biết vắc xin có hiệu quả hay không.
Nốt tiêm lao có mủ là bị nhiễm trùng, phải nặn ra.
Nốt đỏ có mủ rồi thành sẹo nhỏ là diễn biến bình thường. Không nặn hay bôi thuốc; chỉ đi khám khi nốt thành cục to đỏ hoặc nổi hạch to ở nách.
Vừa tiêm xong thì sốt chắc chắn là do vắc xin, không cần đi khám.
Sốt trong 1–2 ngày đầu thường do vắc xin, nhưng con dưới 3 tháng sốt từ 38°C, sốt cao, sốt kéo dài hay con li bì thì vẫn phải đi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Sau tiêm bao lâu thì được về?

Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút để được theo dõi phản ứng dị ứng, sau đó tiếp tục để ý con ở nhà trong 24–48 giờ.

+Chỗ tiêm sưng đỏ bao lâu thì hết?

Thường hết sau 3–5 ngày, có khi đến 7 ngày với vắc xin có thành phần bạch hầu-ho gà-uốn ván. Sưng đỏ to dần sau 2–3 ngày, có mủ hoặc kéo dài quá 7 ngày thì cho con đi khám.

+Chườm nóng hay chườm lạnh chỗ tiêm?

Chườm mát bằng khăn sạch thấm nước mát là đủ. Không chườm đá trực tiếp lên da con.

+Có cần uống hạ sốt trước khi tiêm không?

Không cần, trừ khi bác sĩ nơi tiêm dặn riêng. Chỉ dùng paracetamol khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu.

+Sau tiêm có được tắm cho con không?

Được. Tắm nhanh bằng nước ấm, nhẹ tay ở chỗ tiêm và lau khô.

+Chỗ tiêm nổi cục cứng có sao không?

Cục cứng nhỏ có thể còn vài tuần rồi tự tan. Nếu cục to dần, đỏ, nóng, đau hoặc có mủ thì đưa con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Immunization Reactions — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Immunization in practice: a guide for health workers — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  3. Vaccine safety and false contraindications to vaccination: training manual — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  4. MMR (measles, mumps and rubella) vaccine — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Sốt sau tiêm

    Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Trẻ dưới 3 tháng bị sốt

    Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan. Ở tuổi này, nhiễm trùng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, nhiễm trùng đường tiểu có thể chỉ biểu hiện bằng sốt. Đừng tự cho con uống thuốc hạ sốt rồi chờ; nới bớt quần áo, đo lại ở nách bằng nhiệt kế điện tử và đưa con đến cơ sở y tế có khám nhi. Nhiệt độ dưới 36°C, bú kém, li bì hay thở nhanh cũng là lý do đi ngay.

  • Khi nào hoãn tiêm

    Con chỉ cần hoãn tiêm khi đang sốt, ốm vừa hoặc ốm nặng, và khi khỏi thì đi tiêm ngay, không cần tiêm lại từ đầu. Ho nhẹ, sổ mũi, đi ngoài nhẹ, đang uống kháng sinh, mới ốm dậy hay sinh non thường không phải lý do để hoãn. Không tiêm tiếp một vắc xin nếu lần trước con bị phản ứng dị ứng nặng với chính vắc xin đó; trẻ suy giảm miễn dịch cần bác sĩ quyết định với các vắc xin sống. Bác sĩ khám sàng lọc trước mỗi lần tiêm là người quyết định cuối cùng.

Chủ đề khác