Sơ cứu và an toàn

Trẻ bị nhiễm lạnh, hạ thân nhiệt: dấu hiệu và cách làm ấm an toàn

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Hạ thân nhiệt là khi thân nhiệt tụt xuống dưới 35°C, và đây là cấp cứu. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ mất nhiệt nhanh hơn người lớn: bé bị lạnh có thể da tái lạnh, môi tím, li bì, bỏ bú, ít khóc hơn mọi khi. Với trẻ dưới 3 tháng, nhiệt độ dưới 36°C dù đã ủ ấm, hoặc bất kỳ trẻ nào lạnh kèm li bì, lơ mơ, thở chậm, cần gọi 115 hoặc 113 hay đến cấp cứu ngay. Trong lúc chờ, đưa con vào chỗ kín gió, thay đồ ướt, quấn chăn khô cả đầu, cho bé áp da vào ngực mẹ hoặc bố; không ngâm nước nóng, không chườm túi chườm nóng, không chà xát tay chân.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trẻ dưới 3 tháng có nhiệt độ dưới 36°C dù đã được ủ ấm.
  • Con li bì, khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc bé nằm im bất thường, không khóc, bỏ bú.
  • Con nói líu nhíu, lẫn lộn, vụng về hẳn đi, hoặc đã run nhiều rồi tự dưng hết run mà vẫn lạnh.
  • Thở chậm, thở yếu, môi hoặc da tím tái, tái xám.
  • Con bị ngâm nước lạnh, đuối nước, hoặc ở ngoài trời rét lâu trong quần áo ướt.
  • Trẻ trong phòng kín có đốt than, bếp than sưởi ấm mà đau đầu, buồn nôn, lơ mơ, khó thở: đưa ra chỗ thoáng ngay và gọi 115 hoặc 113.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bé dưới 3 tháng sờ bụng, lưng thấy lạnh và bú kém hơn, dù chưa đến mức li bì.
  • Con ấm lại rồi nhưng vẫn mệt, bú hoặc ăn kém, quấy khóc khác mọi khi.
  • Đầu ngón tay, ngón chân, tai, má đỏ tím, sưng, đau hoặc tê kéo dài sau khi đã được sưởi ấm, hoặc nổi bọng nước.
  • Con sinh non, nhẹ cân, hay bị lạnh dù đã mặc đủ ấm.
  • Con ho, sốt, khò khè, thở nhanh trong những ngày rét.

Vì sao trẻ nhỏ dễ bị lạnh

Cơ thể trẻ nhỏ có diện tích da lớn so với cân nặng, lớp mỡ mỏng, nên mất nhiệt nhanh hơn người lớn. Trẻ sơ sinh, nhất là trẻ sinh non, nhẹ cân, chưa tự giữ ấm tốt và không biết đòi mặc thêm áo. Trẻ đang chơi vui cũng thường không chịu vào nhà khi đã lạnh.

Ở miền Bắc và vùng núi, những đợt rét đậm, rét hại có thể làm nhiệt độ trong nhà xuống thấp, nhất là ban đêm. Trẻ còn dễ bị lạnh khi bị ướt mưa, tắm lâu trong phòng nhiều gió, ngâm nước lạnh, hoặc được bế đi đường xa trên xe máy trong gió rét.

Nhận biết con đang bị lạnh

  • Muốn biết con lạnh hay nóng, sờ vào bụng, lưng hoặc gáy con. Tay chân trẻ nhỏ thường mát hơn người, đó không phải dấu hiệu chính xác.
  • Trẻ lớn hơn: run, da tái và lạnh, môi tím, tay chân cứng đờ.
  • Trẻ sơ sinh: da lạnh khi sờ bụng, lưng; bé im lặng, buồn ngủ bất thường và không chịu bú. Đừng chờ thấy bé run mới lo.
  • Khi lạnh nặng hơn: con chậm chạp, vụng về, nói líu nhíu, lơ mơ, thở chậm. Hết run mà người vẫn lạnh là dấu hiệu đáng lo, không phải đã đỡ.
  • Đo nhiệt độ ở nách bằng nhiệt kế điện tử nếu có. Dưới 35°C là hạ thân nhiệt; với trẻ dưới 3 tháng, dưới 36°C dù đã ủ ấm cũng cần đi cấp cứu.

Làm ấm con đúng cách trong lúc chờ cấp cứu

  • Đưa con vào trong nhà hoặc chỗ kín gió càng nhanh càng tốt; nếu đang ở ngoài, lót chăn, áo dưới người con để con không nằm trực tiếp trên nền lạnh.
  • Cởi bỏ ngay quần áo ướt, lau khô người, mặc đồ khô và quấn chăn, khăn khô. Nhớ che đầu con bằng mũ hoặc khăn.
  • Với trẻ nhỏ, bế con áp da vào da ngực mẹ hoặc bố rồi đắp chăn lên cả hai người.
  • Trẻ còn bú: cho bú mẹ. Trẻ lớn đã tỉnh hẳn: cho uống nước ấm, sữa ấm, ăn chút đồ ngọt.
  • Nói chuyện với con, ở bên con liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến.
  • Không ngâm con vào nước nóng, không áp túi chườm nóng, chai nước nóng hay đèn sưởi sát người con, không chà xát mạnh tay chân, không xoa rượu.
  • Nếu con ngừng thở hoặc chỉ thở ngáp: thổi ngạt 5 lần rồi ép tim 30 lần, thổi ngạt 2 lần, lặp lại liên tục.

Giữ ấm cho bé mà không làm bé quá nóng

Một cách dễ nhớ: mặc cho bé nhiều hơn người lớn một lớp áo mỏng. Nhiều lớp mỏng giữ ấm tốt hơn một áo thật dày. Đội mũ, đi tất cho bé khi ra ngoài trời lạnh, nhưng tháo mũ và bớt áo khi vào nhà hoặc lên ô tô có sưởi.

Bé ngủ thoải mái và an toàn trong phòng khoảng 16–20°C, với chăn mỏng hoặc túi ngủ vừa người. Ủ quá nhiều làm bé quá nóng, tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh. Nếu bé ra mồ hôi hoặc sờ bụng thấy nóng, bớt chăn áo. Không đắp chăn lên mặt bé, không cho bé ngủ chung giường với người lớn để giữ ấm.

Sưởi ấm an toàn trong những ngày rét

Không đốt than củi, than tổ ong hay bếp than trong phòng kín để sưởi. Than cháy sinh ra khí CO không màu, không mùi, có thể làm cả nhà ngộ độc khi đang ngủ, và trẻ nhỏ bị nặng nhất. Dấu hiệu là đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, mệt lả, lơ mơ, đỡ hơn khi ra ngoài.

Dùng máy sưởi, điều hòa hai chiều, đặt cách xa giường và rèm, không để sát người bé, rút điện khi không dùng. Không để bé nằm sát quạt sưởi hay đèn sưởi. Tắm cho bé nhanh bằng nước ấm, trong phòng kín gió, lau khô và mặc đồ ngay; ngày quá rét có thể lau người thay cho tắm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Mặc nhiều lớp áo mỏng, đội mũ, đeo găng, đi tất cho con khi ra ngoài trời rét; thay ngay khi đồ bị ướt.
  • Giữ phòng ngủ của bé ấm vừa phải, khoảng 16–20°C, kín gió lùa nhưng vẫn thông thoáng.
  • Kiểm tra con lạnh hay không bằng cách sờ bụng, lưng, gáy, không dựa vào bàn tay, bàn chân.
  • Hạn chế bế bé ra ngoài vào sáng sớm và đêm khuya những ngày rét đậm; khi đi xe máy, che chắn gió cho bé.
  • Cho bé bú mẹ thường xuyên; cho trẻ lớn ăn đủ bữa, uống nước ấm.
  • Tuyệt đối không đốt than sưởi trong phòng kín.

Hiểu lầm thường gặp

Ủ thật nhiều lớp chăn cho bé thì bé không bao giờ bị lạnh.
Ủ quá nhiều làm bé quá nóng, ra mồ hôi rồi lại lạnh, và tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh. Mặc vừa đủ, nhiều lớp mỏng là tốt nhất.
Đốt than trong phòng cho ấm, chỉ cần hé cửa là an toàn.
Khí CO vẫn tích tụ và có thể gây ngộ độc chết người. Không đốt than để sưởi trong nhà, kể cả khi hé cửa.
Xoa rượu, dầu nóng, chà mạnh tay chân giúp bé mau ấm.
Chà xát không giúp làm ấm và có thể làm tổn thương da. Rượu xoa lên da trẻ nhỏ có thể ngấm vào người gây hại. Hãy làm ấm bằng chăn khô và hơi ấm của bố mẹ.
Tay chân con lạnh là con đang bị lạnh, phải mặc thêm.
Tay chân trẻ nhỏ thường mát hơn người. Sờ bụng, lưng hoặc gáy mới biết con có đủ ấm không.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh bao nhiêu độ là hạ thân nhiệt?

Hạ thân nhiệt là dưới 35°C. Với trẻ dưới 3 tháng, nhiệt độ đo ở nách dưới 36°C dù đã được ủ ấm, hoặc bé lạnh kèm li bì, bỏ bú, cần đưa đi cấp cứu ngay.

+Làm sao biết bé có bị lạnh không?

Sờ bụng, lưng hoặc gáy bé. Nếu những chỗ này mát lạnh, mặc thêm một lớp áo; nếu ấm và khô là vừa. Bé ra mồ hôi là đang quá nóng.

+Bé bị lạnh có nên tắm nước nóng cho ấm lên không?

Không. Với trẻ có dấu hiệu hạ thân nhiệt, ngâm nước nóng có thể nguy hiểm. Hãy lau khô, quấn chăn khô, cho bé áp da bố mẹ và gọi 115 hoặc 113.

+Phòng ngủ của bé nên để bao nhiêu độ?

Khoảng 16–20°C là thoải mái và an toàn, với chăn mỏng hoặc túi ngủ vừa người. Không cần sưởi suốt đêm đến mức phòng nóng.

+Trời rét có nên cho bé nghỉ tắm không?

Có thể tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió rồi lau khô, mặc đồ ngay. Những ngày quá rét, lau người bằng khăn ấm cũng được.

Nguồn tham khảo

  1. Hypothermia — NHS (Anh)
  2. How to dress a newborn — NHS Start for Life (Anh)
  3. Playing Outside in Winter: Tips to Keep Kids Warm & Safe — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Carbon monoxide poisoning — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Nhiệt độ phòng và quần áo cho bé

    Phòng của bé nên mát vừa phải: người lớn mặc áo mỏng thấy dễ chịu là được. Hướng dẫn của Anh lấy mốc 16–20°C; ở Việt Nam mùa nóng, nếu dùng điều hòa thì để mát nhẹ và không cho hơi lạnh thổi thẳng vào bé. Mặc cho bé nhiều hơn người lớn khoảng một lớp, sờ gáy hoặc ngực thấy ấm và khô là vừa, tay chân hơi mát là bình thường. Bé quá nóng làm tăng nguy cơ đột tử khi ngủ; bé dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C, hoặc người lạnh, li bì, bỏ bú thì đưa đi khám ngay.

  • Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà

    Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khám mắt và nghe. Phát triển của con được tính theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con có lúc ngừng thở, tím tái, li bì, bỏ bú, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.

  • Đuối nước

    Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình thường, thổi ngạt 5 lần rồi ép tim thổi ngạt liên tục cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên y tế đến. Không dốc ngược, không vác chạy vòng, không ấn bụng để tống nước ra, vì làm vậy mất thời gian vàng và dễ khiến con hít sặc. Mọi trẻ đã bị chìm và phải cứu lên đều cần được đưa đến cơ sở y tế, kể cả khi trông đã tỉnh.

  • Viêm phổi ở trẻ em

    Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.

  • Ép tim thổi ngạt cho trẻ

    Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.

  • Ngộ độc khí CO

    Khí CO không màu, không mùi, sinh ra khi đốt than, củi, gas, xăng dầu trong chỗ kín: bếp than tổ ong, lò than sưởi, nướng lẩu than trong phòng đóng cửa, máy phát điện hay xe nổ máy trong nhà. Khi nhiều người trong nhà cùng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt và đỡ hơn khi ra ngoài, hãy nghĩ đến CO: mở toang cửa, tắt nguồn đốt nếu an toàn, đưa mọi người ra chỗ thoáng và đi khám ngay. Gọi 115 hoặc 113 nếu có người khó thở, lú lẫn, lơ mơ, yếu, đau ngực hoặc bất tỉnh. Cách phòng chắc chắn nhất: không bao giờ đốt than sưởi, nấu nướng bằng than hay chạy máy phát điện trong nhà kín.

Chủ đề khác