Trẻ nhiễm tụ cầu vàng: dấu hiệu, khi nào đi khám và chăm sóc tại nhà
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) là vi khuẩn sống sẵn trên da và trong mũi của nhiều người khỏe mạnh. Nó chỉ gây bệnh khi vào được qua vết xước, vết cắn, da chàm, và hay gây nhọt, áp xe, chốc lở, viêm mô tế bào; ít gặp hơn nhưng nặng là nhiễm khuẩn huyết, viêm xương, viêm phổi. Không tự mua kháng sinh cho con: có loại tụ cầu kháng nhiều thuốc (MRSA), bác sĩ cần khám để chọn thuốc. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt kèm li bì, thở nhanh, da tái hoặc nổi vân, vùng da đỏ lan rất nhanh, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Con li bì, lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức, hoặc co giật.
- Con thở nhanh, thở khó; môi, lưỡi hoặc da tím tái, xám, tái nhợt hay nổi vân.
- Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên.
- Vùng da đỏ, sưng lan ra rất nhanh trong vài giờ, đau dữ dội, da chuyển tím sẫm hoặc phồng nước, kèm sốt.
- Da bé đỏ khắp người, bong từng mảng hoặc phồng rộp như bị bỏng, bé quấy khóc khi chạm vào.
- Con sốt và đau dữ dội ở một xương hay khớp, không chịu cử động tay chân hoặc không chịu đứng, đi.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Vết xước, vết cắn hay vết thương sưng, nóng, đỏ, đau tăng dần, hoặc chảy mủ.
- Con nổi nhọt to, nhiều nhọt cùng lúc, nhọt ở giữa mặt, hoặc nhọt đã 2 tuần chưa đỡ.
- Bé dưới 1 tuổi có mụn mủ, nốt phỏng hoặc vảy vàng như chốc lở; hoặc trẻ ở tuổi nào mà chốc lở lan nhanh.
- Rốn của bé sơ sinh đỏ quanh chân rốn, có mủ hoặc mùi hôi.
- Con bị chàm, đái tháo đường hoặc bệnh làm giảm miễn dịch, và có dấu hiệu nhiễm trùng da.
- Nhọt, chốc lở tái đi tái lại, hoặc đã dùng thuốc bác sĩ kê 2–3 ngày mà không đỡ.
Tụ cầu vàng là gì
Tụ cầu vàng là một loại vi khuẩn rất phổ biến. Nhiều người khỏe mạnh mang nó trên da, trong mũi, ở nách mà không bị gì. Vi khuẩn chỉ gây bệnh khi vào được bên dưới da qua vết xước, vết côn trùng đốt, vết cắn, da bị chàm nứt nẻ, hoặc khi sức đề kháng của con giảm.
Phần lớn nhiễm tụ cầu ở trẻ là nhiễm trùng da và thường khỏi. Một số ít trường hợp vi khuẩn vào máu, xương, khớp hay phổi và trở nên nặng. Vì vậy nghe con nhiễm tụ cầu vàng không có nghĩa là bệnh nặng; điều cần xem là nhiễm ở đâu và con có dấu hiệu toàn thân không.
Những bệnh tụ cầu hay gây ở trẻ
- Nhọt, áp xe: cục sưng đỏ, nóng, đau, dần có mủ ở giữa. Nhiều nhọt chụm lại gọi là hậu bối (nhọt cụm).
- Viêm nang lông: nhiều mụn mủ nhỏ ở chân lông.
- Chốc lở: nốt đỏ hay phỏng nước vỡ nhanh, để lại vảy màu vàng nâu như mật ong, hay ở quanh mũi, miệng và tay. Chốc lở rất dễ lây qua tiếp xúc.
- Viêm mô tế bào: một vùng da sưng, nóng, đỏ, đau lan rộng, có khi kèm sốt.
- Lẹo mắt, viêm kết mạc: mí mắt sưng đỏ, đau.
- Ở trẻ sơ sinh: mụn mủ ở da, nhiễm trùng rốn; hiếm hơn là hội chứng da bong vảy do độc tố tụ cầu, da đỏ và bong như bị bỏng.
- Nhiễm trùng sâu, ít gặp nhưng nặng: nhiễm khuẩn huyết, viêm xương tủy, viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm phổi.
- Ngộ độc thức ăn: độc tố tụ cầu trong thức ăn để lâu ở nhiệt độ phòng gây nôn nhiều, đau bụng vài giờ sau khi ăn.
Tụ cầu kháng thuốc (MRSA) và chuyện kháng sinh
MRSA là những chủng tụ cầu vàng kháng nhiều loại kháng sinh thông dụng. Chúng lây chủ yếu qua tiếp xúc da và đồ dùng chung, hay gặp hơn ở người nằm viện lâu, có vết mổ, vết thương, đặt ống truyền. Nhiễm MRSA vẫn điều trị được, nhưng bác sĩ cần chọn đúng thuốc, có khi phải lấy mủ cấy để làm kháng sinh đồ.
Vì vậy bố mẹ đừng tự mua kháng sinh ở hiệu thuốc cho con, kể cả loại bôi. Kháng sinh dùng sai loại, sai liều, bỏ dở giữa chừng làm vi khuẩn dễ kháng thuốc hơn và có thể che lấp bệnh. Nhiều nhọt nhỏ khỏi mà không cần kháng sinh; nhọt to hoặc áp xe thường cần bác sĩ chích tháo mủ. Khi đã được kê thuốc, cho con dùng đủ ngày dù con đã đỡ.
Phân biệt và khi nào bố mẹ cần lo
Nhọt hay áp xe đơn lẻ ở trẻ đang chơi, ăn uống bình thường thường chỉ cần chăm sóc tại chỗ và theo dõi. Điều đáng lo là khi nhiễm trùng lan rộng hoặc có dấu hiệu toàn thân: sốt, mệt, li bì, thở nhanh, đau xương khớp, hoặc vùng đỏ lan nhanh.
Chốc lở dễ bị nhầm với thủy đậu, herpes quanh miệng hoặc chàm bội nhiễm. Bé dưới 1 tuổi, hay trẻ có bệnh làm giảm miễn dịch, dễ bị nặng hơn nên cần bác sĩ khám sớm. Với trẻ sơ sinh, mọi mụn mủ ở da hay đỏ quanh rốn đều nên cho bác sĩ xem.
Phòng lây trong nhà và ở lớp
- Rửa tay bằng xà phòng cho con và cả nhà thường xuyên, nhất là trước khi ăn và sau khi chạm vào vết thương.
- Giữ vết xước, vết đốt sạch và che kín; cắt ngắn móng tay để con không gãi vỡ da.
- Không dùng chung khăn mặt, khăn tắm, ga gối, bàn chải đánh răng.
- Giặt khăn, ga gối của con ở nhiệt độ cao; rửa đồ chơi bằng nước ấm và chất tẩy rửa khi con bị chốc lở.
- Con bị chốc lở nên nghỉ học cho đến 48 giờ sau khi bắt đầu dùng thuốc bác sĩ kê, hoặc khi các vết đã khô vảy.
- Con bị nhọt chưa khỏi thì tạm không đi bơi ở bể chung.
- Chăm sóc tốt da chàm của con theo hướng dẫn của bác sĩ, vì da chàm dễ bị tụ cầu xâm nhập.
Chăm sóc con tại nhà
- Với nhọt ở trẻ lớn: đắp khăn sạch thấm nước ấm lên nhọt khoảng 10 phút, ngày 4 lần, để nhọt tự vỡ và thoát mủ.
- Không nặn, chích hay lể nhọt ở nhà; làm vậy dễ đẩy vi khuẩn vào sâu hơn.
- Khi nhọt tự vỡ, rửa nhẹ bằng nước sạch và xà phòng, thấm khô, che bằng gạc sạch cho đến khi lành.
- Với chốc lở: rửa nhẹ vùng da bằng nước và xà phòng, thấm khô; không để con gãi, bóc vảy.
- Khi con sốt, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ.
- Tắm cho con hằng ngày, thay quần áo, khăn mặt sạch; giặt riêng đồ của con khi đang bị nhiễm trùng da.
Hiểu lầm thường gặp
- Nhọt phải nặn hết cồi thì mới khỏi.
- Nặn nhọt làm vi khuẩn lan sang da xung quanh, có khi vào máu, nhất là nhọt ở mặt. Đắp ấm để nhọt tự vỡ; nhọt to cần bác sĩ chích tháo mủ trong điều kiện vô khuẩn.
- Con hay nổi nhọt là do nóng trong người, uống nước mát là hết.
- Nhọt do vi khuẩn tụ cầu vào chân lông hoặc vết xước. Giữ da sạch, cắt móng tay, chăm sóc da chàm mới giúp con bớt nhọt; nếu con hay bị lại, hãy đưa đi khám.
- Xét nghiệm thấy tụ cầu vàng trong mũi là con đang bị bệnh, phải uống kháng sinh.
- Nhiều người khỏe mạnh mang tụ cầu trong mũi mà không bị bệnh. Bác sĩ chỉ điều trị khi có nhiễm trùng thật hoặc trong một số trường hợp đặc biệt như nhọt tái đi tái lại.
- Đắp lá, bôi kem đánh răng hay bột thuốc lên mụn mủ giúp mau khô.
- Những thứ này có thể làm da kích ứng, nhiễm bẩn thêm và che mất dấu hiệu nặng lên. Rửa sạch, giữ khô và cho bác sĩ xem khi mụn lan rộng.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị tụ cầu vàng có nguy hiểm không?
Phần lớn là nhiễm trùng da nhẹ và khỏi. Nguy hiểm khi vi khuẩn vào máu, xương, khớp hay phổi, biểu hiện bằng sốt, li bì, thở nhanh, đau xương khớp; khi đó cần đi khám ngay.
+Tụ cầu vàng có lây không?
Có, chủ yếu qua tiếp xúc da và đồ dùng chung như khăn tắm, ga gối. Rửa tay, không dùng chung khăn và che kín vết thương giúp hạn chế lây.
+Con bị chốc lở bao lâu thì đi học lại được?
Thường sau 48 giờ dùng thuốc bác sĩ kê, hoặc khi tất cả các vết đã khô vảy. Nếu không điều trị, chốc lở có thể lây đến 1–3 tuần.
+Con bị nhọt có nên tự bôi thuốc mỡ kháng sinh không?
Không nên tự bôi. Nhọt nhỏ thường tự khỏi khi đắp ấm và giữ sạch; nếu nhọt to, nhiều hoặc con sốt, hãy để bác sĩ khám và quyết định có cần kháng sinh hay chích tháo mủ.
+Con hay bị nhọt tái đi tái lại thì làm sao?
Hãy đưa con đi khám. Bác sĩ có thể lấy mẫu ở mũi, ở da để tìm vi khuẩn, kiểm tra bệnh nền như đái tháo đường, chàm, và hướng dẫn cách làm sạch da cho cả nhà.
Nguồn tham khảo
- Staphylococcal infections — NHS (Anh)
- MRSA — NHS (Anh)
- Impetigo — NHS (Anh)
- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh truyền nhiễm (QĐ 5642/QĐ-BYT), mục Nhiễm trùng da và mô mềm — Bộ Y tế
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Mụn nhọt, đinh râu
Nhọt là nhiễm khuẩn ở chân lông, thường do tụ cầu: một cục sưng đỏ, cứng, đau, sau khoảng một tuần thì mềm ở giữa và hóa mủ. Nhọt nhỏ trên thân mình, tay chân có thể chườm ấm ở nhà và thường tự vỡ, tự lành. Nhọt ở mặt, nhất là quanh mũi và môi trên mà dân gian gọi là đinh râu, cần đưa con đi khám ngay trong ngày, và tuyệt đối không nặn. Đi cấp cứu ngay nếu con sốt cao kèm vùng sưng đỏ lan nhanh, sưng quanh mắt, đau đầu nhiều hoặc lả đi.
- Áp xe da ở trẻ
Áp xe da là một ổ mủ nằm dưới da do nhiễm khuẩn: cục sưng đỏ, nóng, đau, sau vài ngày mềm ở giữa và có thể chảy mủ. Ổ nhỏ đôi khi tự vỡ và lành, nhưng nhiều ổ cần bác sĩ chích tháo mủ; bố mẹ không tự nặn hay chích. Cho con đi khám trong ngày khi cục sưng to lên, đau nhiều, đỏ lan ra xung quanh, ở mặt, hoặc con sốt. Đi cấp cứu ngay nếu con sốt cao kèm li bì, thở nhanh, da tái lạnh, hoặc có vệt đỏ chạy dài từ ổ áp xe.
- Trẻ bị chốc lở
Chốc lở là nhiễm khuẩn ở lớp nông của da, rất hay lây ở trẻ nhỏ: nốt đỏ hoặc mụn nước vỡ nhanh, rỉ dịch rồi đóng vảy vàng nâu như mật ong, hay ở quanh mũi, miệng và tay. Bệnh thường không nặng nhưng cần đi khám để được kê kem kháng sinh hoặc thuốc khác phù hợp; trẻ dưới 1 tuổi, có nhiều nốt, hoặc kèm sốt cần khám sớm. Đi khám ngay nếu con sốt kèm vùng đỏ lan rộng, hoặc nước tiểu chuyển màu hồng, đỏ hay như nước trà. Không tự bôi kem 3 trong 1 có corticoid hay kem trộn.
- Viêm nang lông
Viêm nang lông là tình trạng chân lông bị viêm, thường do vi khuẩn tụ cầu, đôi khi do nấm: những nốt đỏ hoặc mụn mủ nhỏ mọc quanh sợi lông, ngứa hoặc rát, hay gặp ở đùi, mông, nách, cổ, lưng sau khi cạo, tẩy lông, ra nhiều mồ hôi hay mặc đồ bó. Phần lớn đỡ sau vài ngày nếu giữ da sạch, khô, chườm ấm, ngừng cạo vùng đó và không nặn. Không tự bôi kem có corticoid hay kem 3 trong 1. Nên đi khám khi tự chăm 2–3 ngày không đỡ, nốt lan rộng, tái đi tái lại, hoặc thành cục sưng to đau; đi cấp cứu ngay nếu vùng da sưng đỏ, nóng, đau lan nhanh kèm sốt cao.
- Nhiễm trùng máu
Nhiễm trùng máu (nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn huyết) là khi cơ thể phản ứng quá mức với một ổ nhiễm trùng, làm tổn thương các cơ quan; bệnh có thể nặng lên trong vài giờ. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu là thở nhanh hoặc khó thở, da môi tái, xám, tím hoặc nổi vân, sờ người rất nóng hoặc lạnh, khóc yếu hay khóc the thé, li bì khó đánh thức, bỏ bú, nôn liên tục, ít đi tiểu, đôi khi nổi ban không mất màu khi ấn cốc thủy tinh. Con có một trong những dấu hiệu này, hoặc bố mẹ thấy con khác hẳn và rất lo, hãy gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay. Được dùng kháng sinh sớm là điều quyết định.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
Chủ đề khác