Tiêm chủng

Trẻ sinh non tiêm chủng thế nào: tính theo tuổi nào, mũi nào cần lưu ý

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Trẻ sinh non được tiêm chủng theo tuổi thật tính từ ngày sinh, cùng lịch và cùng liều như trẻ đủ tháng, không chờ đến tuổi hiệu chỉnh và không chia nhỏ liều. Trẻ sinh non dễ mắc nặng ho gà, viêm phổi, tiêu chảy do rota hơn, nên càng cần tiêm đúng hẹn. Một vài mũi cần bác sĩ cân nhắc riêng: viêm gan B mũi sơ sinh ở trẻ dưới 2.000 g, vắc xin lao (BCG) ở trẻ rất non tháng, và rota khi con còn nằm viện lâu. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu sau tiêm con ngừng thở, tím tái, khó thở hoặc li bì.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Sau tiêm, con có cơn ngừng thở, tím tái, da tái xám, hoặc thở rất chậm, rất yếu.
  • Con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, nổi mề đay lan nhanh khắp người.
  • Con co giật, mềm nhũn, li bì khó đánh thức.
  • Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con sắp xuất viện mà bố mẹ chưa rõ con đã tiêm những mũi nào trong viện: hỏi bác sĩ và xin giấy ghi các mũi đã tiêm.
  • Con đã đủ 2 tháng tuổi tính từ ngày sinh mà chưa được hẹn tiêm: liên hệ trạm y tế hoặc bác sĩ theo dõi con.
  • Con sắp đủ 6 tháng tuổi mà chưa uống xong vắc xin rota.
  • Sau tiêm, con bú kém hẳn, sốt từ 39°C hoặc sốt kéo dài quá 48 giờ.
  • Con có bệnh phổi mạn, bệnh tim, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc mẹ nhiễm HIV: cần bác sĩ lập lịch riêng.

Tính lịch tiêm theo tuổi thật

Bác sĩ thường dùng tuổi hiệu chỉnh (tuổi tính như thể con sinh đủ tháng) để theo dõi cân nặng, vận động. Tiêm chủng thì khác: con được tiêm theo tuổi thật, tính từ ngày sinh. Ví dụ con sinh lúc 32 tuần, đến khi tròn 2 tháng tuổi là đến lịch các mũi 2 tháng, dù tính theo tuổi hiệu chỉnh con mới khoảng 2 tuần.

Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều khuyến cáo trẻ sinh non, bất kể cân nặng lúc sinh, được tiêm cùng tuổi, cùng lịch, cùng liều như trẻ đủ tháng khi con đã ổn định. Không chia nhỏ liều hay giảm liều vì con nhỏ người. Trẻ sinh non có thể đáp ứng kém hơn một chút với vài vắc xin, nhưng vẫn đủ để bảo vệ.

Vì sao trẻ sinh non càng cần tiêm đúng hẹn

Kháng thể truyền từ mẹ qua nhau thai chủ yếu vào những tuần cuối thai kỳ. Con sinh càng sớm thì nhận được càng ít, nên dễ mắc bệnh và dễ mắc nặng hơn trẻ đủ tháng, nhất là ho gà, viêm phổi, viêm màng não và tiêu chảy do rota.

Trẻ sinh non lại hay bị lỡ hẹn: nằm viện lâu, bố mẹ sợ con yếu nên hoãn, hoặc đợi tuổi hiệu chỉnh. Trễ một mũi thường kéo theo trễ cả loạt mũi sau. Hỏi bác sĩ trước khi hoãn bất kỳ mũi nào.

Những mũi cần lưu ý riêng

  • Viêm gan B mũi sơ sinh: chương trình tiêm chủng mở rộng tiêm cho mọi trẻ trong 24 giờ đầu. Trẻ dưới 2.000 g có thể đáp ứng với mũi này kém hơn, nhưng từ 1 tháng tuổi trở đi đáp ứng tốt với các mũi sau, nên con vẫn cần đủ 3 mũi 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 từ 2 tháng tuổi. Mẹ mang virus viêm gan B thì con cần cả vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B trong 24 giờ đầu, dù con nhẹ cân đến đâu.
  • Vắc xin lao (BCG): trẻ sinh non khỏe mạnh từ khoảng 32–34 tuần tiêm được sớm sau sinh. Với trẻ rất non tháng hoặc rất nhẹ cân, bác sĩ thường đợi con lớn hơn; trong chương trình, mũi này tiêm bù được trước khi con đủ 12 tháng.
  • Rota: trẻ ổn định uống theo lịch như trẻ đủ tháng, lần 1 từ 2 tháng tuổi và xong trước khi đủ 6 tháng. Nếu con vẫn nằm viện lúc đến lịch, bác sĩ có thể cho uống khi con ra viện để tránh lây virus vắc xin cho trẻ khác trong phòng.
  • 5 trong 1 hoặc 6 trong 1, bại liệt, phế cầu: bắt đầu khi con đủ 2 tháng tuổi, như trẻ đủ tháng. Trẻ sinh rất non hoặc có bệnh phổi mạn có thể được bác sĩ tư vấn thêm mũi phế cầu.
  • Cúm: từ 6 tháng tuổi, con tiêm cúm mỗi năm. Trước đó, cả nhà nên tiêm cúm để bảo vệ con.

Tiêm khi con còn nằm viện và sau tiêm

Nhiều trẻ sinh non được tiêm những mũi đầu ngay trong viện. Trẻ sinh rất non có thể có cơn ngừng thở ngắn hoặc nhịp tim chậm trong khoảng 48 giờ sau tiêm, vì vậy bác sĩ thường theo dõi con kỹ hơn sau buổi tiêm đầu. Phần lớn những cơn này ngắn và được xử trí ngay; lợi ích của vắc xin vẫn lớn hơn nhiều.

Khi đã ra viện, con tiêm ở trạm y tế hoặc cơ sở tiêm chủng như các bé khác. Kể cho bác sĩ khám sàng lọc rằng con sinh non, sinh lúc bao nhiêu tuần, nặng bao nhiêu, đã tiêm gì trong viện, có từng ngừng thở sau tiêm không. Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút sau tiêm.

Bảo vệ con bằng cách tiêm cho cả nhà

Bố mẹ, ông bà, anh chị và người chăm con nên tiêm cúm mỗi năm và kiểm tra đã tiêm đủ sởi, ho gà chưa. Mẹ tiêm vắc xin có thành phần ho gà khi mang thai là cách bảo vệ trẻ sơ sinh tốt nhất trong những tuần đầu; với lần mang thai sau, mẹ hãy hỏi bác sĩ sản khoa.

Rửa tay trước khi bế con, hạn chế khách đến thăm khi con còn nhỏ, không để người đang ho, sốt bế con.

Chăm sóc con tại nhà

  • Xin giấy ra viện có ghi rõ các mũi con đã tiêm trong viện và mang theo khi đi tiêm lần sau.
  • Đặt nhắc lịch theo tuổi thật của con: các mũi 2 tháng là 2 tháng sau ngày sinh.
  • Cho con bú mẹ ngay trước hoặc trong lúc tiêm để con đỡ đau.
  • Sau tiêm, để ý nhịp thở và màu da của con, nhất là trong 48 giờ đầu với trẻ sinh rất non.
  • Khi con sốt và khó chịu sau tiêm, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ; hỏi bác sĩ trước nếu con dưới 3 tháng tuổi.
  • Sau 48 giờ đầu đời, nếu hơn 6 giờ con không có tã ướt thì đưa con đi khám ngay.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ sinh non phải đợi đến tuổi hiệu chỉnh mới được tiêm.
Trẻ sinh non tiêm theo tuổi thật tính từ ngày sinh, cùng lịch như trẻ đủ tháng khi đã ổn định.
Con nhẹ cân nên tiêm nửa liều cho an toàn.
Không chia nhỏ hay giảm liều. Liều chia nhỏ có thể không đủ bảo vệ con.
Trẻ sinh non yếu nên hoãn tiêm cho đến khi cứng cáp.
Trẻ sinh non dễ mắc nặng hơn nên càng cần được bảo vệ đúng hẹn. Chỉ hoãn khi bác sĩ khám thấy con đang ốm hay chưa ổn định.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sinh non tiêm chủng tính theo tuổi thật hay tuổi hiệu chỉnh?

Theo tuổi thật, tính từ ngày sinh. Tuổi hiệu chỉnh dùng để theo dõi phát triển, không dùng để xếp lịch tiêm.

+Trẻ sinh non dưới 2 kg có tiêm viêm gan B sơ sinh không?

Có, chương trình tiêm chủng mở rộng tiêm mũi sơ sinh trong 24 giờ đầu. Trẻ dưới 2.000 g có thể đáp ứng kém hơn với mũi này nên vẫn cần đủ các mũi sau từ 2 tháng tuổi; bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể.

+Trẻ sinh non có được uống vắc xin rota không?

Có, nếu con ổn định, theo lịch như trẻ đủ tháng và phải xong trước khi đủ 6 tháng tuổi. Nếu con còn nằm viện, bác sĩ có thể cho uống khi ra viện.

+Trẻ sinh non tiêm lao khi nào?

Trẻ sinh non khỏe mạnh từ khoảng 32–34 tuần có thể tiêm sớm sau sinh. Trẻ non tháng hơn hoặc rất nhẹ cân thì bác sĩ sẽ hẹn khi con lớn hơn, trước 12 tháng tuổi.

+Tiêm cho trẻ sinh non có nhiều phản ứng hơn không?

Phản ứng thường giống trẻ đủ tháng. Riêng trẻ sinh rất non có thể có cơn ngừng thở ngắn trong 48 giờ sau tiêm, nên được theo dõi kỹ hơn ở buổi tiêm đầu.

Nguồn tham khảo

  1. Immunizations For Preterm Babies — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Vaccine safety and false contraindications to vaccination: training manual (mục tiêm chủng cho trẻ sinh non) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  3. Hepatitis B vaccines: WHO position paper, July 2017 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng và phạm vi phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà

    Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khám mắt và nghe. Phát triển của con được tính theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con có lúc ngừng thở, tím tái, li bì, bỏ bú, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Tiêm viêm gan B sơ sinh

    Mọi trẻ sơ sinh ở Việt Nam được tiêm miễn phí một mũi vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trong 28 ngày đầu. Tiêm sớm là để chặn virus lây từ mẹ sang con lúc sinh, vì trẻ nhiễm lúc này có khoảng 8–9 trên 10 khả năng mang bệnh mạn tính suốt đời. Sau mũi sơ sinh, con cần thêm 3 mũi có thành phần viêm gan B khi đủ 2, 3 và 4 tháng tuổi. Nếu mẹ mang virus viêm gan B, con cần cả vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B ngay sau sinh, trong 24 giờ đầu.

  • Tiêm lao BCG

    Vắc xin lao (BCG) được tiêm miễn phí một lần cho trẻ trong vòng 1 tháng sau sinh, theo lịch tiêm chủng mở rộng; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trước khi con đủ 12 tháng. Vắc xin bảo vệ tốt nhất trước các thể lao nặng ở trẻ nhỏ như lao màng não. Sau tiêm vài tuần, chỗ tiêm thường nổi một nốt đỏ, có thể thành mụn mủ nhỏ, loét nhẹ rồi đóng vảy và lành sau 2 đến 5 tháng, để lại sẹo nhỏ; đó là diễn tiến bình thường, cứ để khô thoáng, không nặn, không bôi đắp gì. Không có sẹo không có nghĩa là vắc xin không có tác dụng, và không cần tiêm lại.

  • Vắc xin rota

    Vắc xin rota là vắc xin uống, phòng tiêu chảy nặng do virus rota ở trẻ nhỏ. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, vắc xin rota có trong chương trình tiêm chủng mở rộng, uống miễn phí 2 lần: lần 1 khi con đủ 2 tháng, lần 2 cách ít nhất 1 tháng, và phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng tuổi. Vắc xin dịch vụ có số lần uống và hạn tuổi riêng tùy loại, nhưng đều phải xong trong những tháng đầu đời. Trong tuần sau khi uống, nếu con đau bụng từng cơn dữ dội, nôn liên tục, phân có máu hoặc nhầy như mứt dâu, đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Tiêm nhiều mũi cùng lúc

    Tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi là an toàn, đã được nghiên cứu kỹ, và không làm hệ miễn dịch của con bị quá tải hay yếu đi. Mỗi ngày trẻ đã tiếp xúc với rất nhiều mầm bệnh khi ăn, bú, chơi; vài loại vắc xin cùng lúc chỉ là một phần nhỏ so với số đó. Tiêm cùng buổi giúp con được bảo vệ sớm, bớt số lần đi tiêm và không bị trễ lịch. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu sau tiêm con khó thở, sưng môi, mặt, lưỡi, nổi mề đay lan nhanh hoặc co giật.

Chủ đề khác