Uống vắc xin rota: lịch uống, hạn tuổi và những điều cần theo dõi
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Vắc xin rota là vắc xin uống, phòng tiêu chảy nặng do virus rota ở trẻ nhỏ. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, vắc xin rota có trong chương trình tiêm chủng mở rộng, uống miễn phí 2 lần: lần 1 khi con đủ 2 tháng, lần 2 cách ít nhất 1 tháng, và phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng tuổi. Vắc xin dịch vụ có số lần uống và hạn tuổi riêng tùy loại, nhưng đều phải xong trong những tháng đầu đời. Trong tuần sau khi uống, nếu con đau bụng từng cơn dữ dội, nôn liên tục, phân có máu hoặc nhầy như mứt dâu, đưa con đi cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, nôn liên tục, nhất là trong tuần đầu sau khi uống.
- Phân có máu, hoặc nhầy đỏ sẫm như mứt dâu.
- Bụng con chướng to, cứng, con đau khi chạm vào, hoặc nôn ra dịch xanh.
- Con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay lan nhanh, mềm nhũn, li bì sau khi uống.
- Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Sau 48 giờ đầu đời, con hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc khóc không có nước mắt, môi khô, thóp lõm.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con bỏ bú, đi ngoài lỏng nhiều lần hoặc nôn nhiều sau khi uống.
- Tiêu chảy kéo dài quá 7 ngày.
- Con từ 3 đến 6 tháng tuổi sốt từ 39°C.
- Con đã gần 6 tháng tuổi mà chưa uống đủ 2 lần: liên hệ trạm y tế ngay để kịp uống.
- Con từng bị lồng ruột, có bệnh suy giảm miễn dịch, hoặc mẹ dùng thuốc ức chế miễn dịch khi mang thai hay cho bú: hỏi bác sĩ trước khi cho con uống.
Vì sao nên cho con uống vắc xin rota
Virus rota là nguyên nhân hay gặp nhất gây tiêu chảy nặng, mất nước ở trẻ dưới 5 tuổi. Virus lây rất dễ qua tay, đồ chơi, đồ vật dính phân. Phần lớn trẻ khỏi sau vài ngày, nhưng có trẻ mất nước nhanh và phải nằm viện.
Vắc xin giúp phần lớn trẻ không bị nhiễm rota, và trẻ có bị thì thường nhẹ hơn, ít phải nhập viện. Vắc xin không phòng được tiêu chảy do các nguyên nhân khác như norovirus hay ngộ độc thức ăn.
Lịch uống
- Trong chương trình tiêm chủng mở rộng: uống lần 1 khi con đủ 2 tháng tuổi.
- Lần 2: ít nhất 1 tháng sau lần 1, và trước khi con đủ 6 tháng tuổi.
- Lỡ lịch: uống lần 1 ngay khi có thể khi con từ 2 tháng trở lên; lần 2 vẫn phải xong trước khi con đủ 6 tháng.
- Vắc xin dịch vụ: có loại uống 2 lần, có loại 3 lần, bắt đầu từ khoảng 6 tuần tuổi. Hạn tuổi cho từng lần khác nhau tùy loại; bác sĩ ở điểm tiêm sẽ hẹn.
- Quá hạn tuổi thì không uống tiếp được nữa, nên đừng để lỡ hẹn.
- Uống cùng buổi với các mũi tiêm khác như 5 trong 1, 6 trong 1, phế cầu được.
Khi uống và sau khi uống
Vắc xin là dung dịch được nhỏ hoặc bơm vào miệng con. Nếu con trớ hoặc nhổ ra ngay, hãy báo nhân viên y tế; họ sẽ quyết định có cho con uống lại liều đó hay không tùy loại vắc xin.
Con bú mẹ, bú bình và sinh hoạt bình thường sau khi uống. Trong vài tuần sau, virus đã làm yếu trong vắc xin có thể có trong phân con, nên rửa tay bằng xà phòng sau mỗi lần thay tã.
Phản ứng sau khi uống và lồng ruột
Hay gặp là đi ngoài lỏng nhẹ, quấy khóc; ít hơn là nôn, sốt, nổi ban, bú kém. Các phản ứng này thường nhẹ và tự hết.
Lồng ruột là khi một đoạn ruột lồng vào đoạn bên cạnh, gây tắc ruột. Bệnh có thể gặp ở trẻ nhỏ dù không uống vắc xin; sau khi uống rota, nguy cơ này tăng rất ít, chủ yếu trong tuần đầu. Dấu hiệu là đau bụng từng cơn dữ dội (con khóc thét, co chân rồi lại nằm im), nôn, phân có máu. Lồng ruột cần cấp cứu trong vài giờ đầu, nên thấy những dấu hiệu này thì đưa con đi ngay, không chờ.
Lợi ích phòng tiêu chảy nặng của vắc xin lớn hơn nhiều so với nguy cơ nhỏ này.
Khi nào hoãn hoặc không uống
Hoãn khi con đang sốt cao, đang tiêu chảy hoặc nôn; uống khi con đã khỏe, miễn là còn trong hạn tuổi.
Con không uống vắc xin rota nếu từng dị ứng nặng với liều trước, từng bị lồng ruột hoặc có bệnh ruột làm dễ lồng ruột, bị suy giảm miễn dịch kết hợp nặng, hoặc một số bệnh chuyển hóa đường hiếm gặp. Nếu mẹ dùng thuốc ức chế miễn dịch loại sinh học khi mang thai hoặc cho bú, kể với bác sĩ.
Chăm sóc con tại nhà
- Đặt lịch nhắc cho 2 lần uống và ghi rõ ngày con đủ 6 tháng tuổi để không lỡ hạn.
- Cho con bú bình thường trước và sau khi uống.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã cho con, nhất là trong vài tuần sau khi uống.
- Trong tuần đầu sau khi uống, để ý những cơn khóc thét bất thường, nôn, phân có máu.
- Nếu con đi ngoài lỏng sau uống, tiếp tục cho bú; trẻ đã ăn thêm thì cho uống thêm nước, oresol pha đúng hướng dẫn trên gói.
- Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
Hiểu lầm thường gặp
- Con đã uống rota thì không bao giờ bị tiêu chảy.
- Vắc xin phòng tiêu chảy do rota, chủ yếu là các ca nặng. Con vẫn có thể tiêu chảy do virus hay vi khuẩn khác.
- Lỡ hạn uống thì đợi lớn hơn uống bù cũng được.
- Vắc xin rota có hạn tuổi chặt: trong chương trình, phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng. Quá hạn thì không uống được nữa.
- Phải nhịn bú trước và sau khi uống thì vắc xin mới ngấm.
- Không cần nhịn bú. Con bú và ăn bình thường sau khi uống.
Bố mẹ hay hỏi
+Uống vắc xin rota có mất tiền không?
Vắc xin rota trong chương trình tiêm chủng mở rộng được uống miễn phí tại trạm y tế. Bố mẹ có thể chọn loại dịch vụ ở cơ sở tiêm chủng nếu muốn.
+Con 5 tháng mới uống lần 1 thì có kịp không?
Theo lịch chương trình, lần 2 phải cách ít nhất 1 tháng và xong trước 6 tháng tuổi, nên càng để muộn càng khó kịp. Hãy đưa con đến trạm y tế ngay để được tư vấn.
+Con nôn sau khi uống rota có phải uống lại không?
Báo ngay cho nhân viên y tế nếu con trớ ra ngay khi uống. Họ sẽ quyết định có cho uống lại liều đó hay không tùy loại vắc xin.
+Uống rota xong con đi ngoài lỏng có sao không?
Đi ngoài lỏng nhẹ, quấy khóc vài ngày là phản ứng thường gặp. Nếu con nôn liên tục, phân có máu, khóc thét từng cơn, hoặc có dấu hiệu mất nước, đưa con đi khám ngay.
+Uống rota ở chương trình rồi có cần uống thêm loại dịch vụ không?
Không cần. Uống đủ 2 lần trong chương trình là đủ; không trộn lẫn các loại nếu không có tư vấn của bác sĩ.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng
- Rotavirus vaccine — NHS (Anh)
- Rotavirus vaccines: WHO position paper, July 2021 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tiêu chảy do Rota
Virus Rota là nguyên nhân hay gặp nhất gây tiêu chảy nặng ở trẻ dưới 5 tuổi. Con thường sốt và nôn trước, rồi đi ngoài phân toàn nước nhiều lần, kéo dài khoảng 3–7 ngày; nguy hiểm nhất là mất nước. Bố mẹ cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn ngay từ lần đi ngoài đầu, uống kẽm 10–14 ngày và vẫn cho con bú, ăn bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ bị tiêu chảy
Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Lồng ruột
Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế tiếp, gây tắc ruột; bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Dấu hiệu điển hình là con đang chơi bỗng khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, vài phút sau nín, lả đi, rồi lại khóc tiếp, thường kèm nôn; muộn hơn mới đi ngoài phân nhầy lẫn máu. Khi nghi lồng ruột, đưa con đến cấp cứu ngay, không chờ có máu trong phân, không cho uống thuốc giảm đau hay thuốc xổ.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Vắc xin 6 trong 1
Vắc xin 6 trong 1 phòng cùng lúc 6 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib và viêm gan B. Đây là vắc xin dịch vụ; chương trình tiêm chủng mở rộng miễn phí dùng vắc xin 5 trong 1 kèm vắc xin bại liệt uống và tiêm, bảo vệ cùng các bệnh đó. Lịch thường gặp là 3 mũi khi con khoảng 2, 3 và 4 tháng tuổi, các mũi cách nhau ít nhất 1 tháng, rồi một mũi nhắc trong năm thứ hai theo hẹn của cơ sở tiêm. Sau tiêm con có thể sốt nhẹ, quấy, sưng đau chỗ tiêm; nếu con khó thở, sưng môi mặt, co giật, hoặc con dưới 3 tháng sốt từ 38°C, đưa con đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác