Dinh dưỡng và chiều cao

Nước hầm xương có bổ cho trẻ không: canxi, đạm và cách dùng đúng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Nước hầm xương ngọt, dễ ăn nhưng không bổ như nhiều người nghĩ: canxi trong xương gần như không tan vào nước, lượng đạm rất ít, lại có nhiều mỡ và thường bị nêm mặn. Dùng nước hầm để nấu cháo, nấu bột thì được, nhưng con phải ăn cả phần cái như thịt, cá, trứng, tôm, rau nghiền hoặc băm nhỏ mới đủ chất. Trẻ dưới 6 tháng chỉ bú sữa, không cần nước hầm; trẻ dưới 1 tuổi không nêm muối, hạt nêm. Đi khám nếu con chậm tăng cân, đứng cân 2 tháng liền; gọi 115 hoặc 113 nếu con phù hai chân, li bì hoặc co giật.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con phù hai mu bàn chân hoặc hai cẳng chân, ấn vào để lại vết lõm.
  • Con gầy rộc, li bì, gọi khó tỉnh, không chịu ăn uống gì.
  • Con co giật, hoặc co cứng các ngón tay, bàn chân từng cơn.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con chậm tăng cân hoặc đứng cân 2 tháng liền, hoặc thấp hơn hẳn bạn cùng tuổi.
  • Con xanh xao, mệt, biếng ăn kéo dài: có thể thiếu máu, thiếu sắt.
  • Chân con cong rõ, cổ tay dày, chậm biết đi, kêu đau xương.
  • Con chỉ chịu ăn cháo xay với nước hầm, gần 1 tuổi vẫn không nhận miếng lợn cợn.
  • Con hay đầy bụng, tiêu chảy, phân sống sau khi ăn món nhiều mỡ.

Trong nước hầm xương có gì

Khi ninh xương, nước có vị ngọt nhờ một ít chất đạm tan ra và mỡ trong tủy xương. Nhưng phần lớn đạm vẫn nằm trong thịt, và canxi trong xương gần như không tan vào nước dù ninh rất lâu. Vì vậy một bát nước hầm có ít đạm, rất ít canxi, nhiều mỡ, và thường mặn vì nêm muối, hạt nêm.

Các chuyên gia dinh dưỡng trong nước vẫn nhắc một sai lầm hay gặp khi cho trẻ ăn dặm: cho con ăn nước thịt, nước xương hầm thay cho thịt. Nước thịt có rất ít đạm, nước xương có nhiều chất béo no, có khi làm trẻ đầy bụng, rối loạn tiêu hóa. Thịt nạc xay hoặc băm nhỏ mới có đủ cả đạm lẫn chất béo con cần.

Nước hầm xương và canxi

Nhiều nhà ninh xương cho con với hy vọng con cao, xương chắc, không còi xương. Thực tế nước hầm không phải nguồn canxi đáng kể. Trẻ 1–3 tuổi cần khoảng 500 mg canxi mỗi ngày, trẻ 10–19 tuổi cần 1.000 mg; lượng này đến chủ yếu từ sữa và chế phẩm từ sữa, tôm, cua, tép, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, vừng và rau xanh đậm.

Một cốc sữa 200 ml có khoảng 240 mg canxi, gấp nhiều lần một bát nước hầm. Trẻ dưới 1 tuổi nhận đủ canxi từ sữa mẹ hoặc sữa công thức. Còi xương chủ yếu do thiếu vitamin D và ăn thiếu canxi kéo dài; chỉ uống nước hầm không phòng được.

Dùng nước hầm thế nào cho có ích

  • Dùng làm nước nấu cháo, nấu bột, nấu canh để món ăn ngon miệng hơn; luôn kèm phần cái: thịt, cá, trứng, tôm, gan hoặc đậu phụ, cùng rau nghiền hoặc băm nhỏ.
  • Hớt bớt lớp mỡ nổi trên mặt sau khi ninh, nhất là khi con hay đầy bụng.
  • Không nêm muối, nước mắm, hạt nêm, bột ngọt vào phần của trẻ dưới 1 tuổi; từ 1 tuổi vẫn nêm thật nhạt. Múc phần của con ra trước khi nêm cho người lớn.
  • Không dùng viên súp, hạt nêm làm nước dùng cho trẻ dưới 1 tuổi, vì rất mặn.
  • Chọn xương tươi, rửa sạch, chần qua, ninh chín kỹ; để nguội, cất tủ lạnh, dùng trong vài ngày.
  • Trẻ dưới 6 tháng chỉ bú sữa mẹ hoặc sữa công thức, không cho uống nước hầm xương.

Cho con ăn gì để đủ đạm, canxi

Mỗi bữa của con nên có tinh bột (gạo, khoai), đạm (thịt, cá, tôm, trứng, đậu phụ), rau củ và một chút dầu mỡ. Thịt, cá, trứng hoặc gan nên có mỗi ngày vì là nguồn sắt tốt nhất. Để có canxi, cho con uống sữa hoặc ăn sữa chua, phô mai theo tuổi, nấu canh cua, rang tép, cá kho nhừ xương, đậu phụ, vừng, rau ngót, mồng tơi.

Đừng tự mua canxi hay thuốc bổ cho con chỉ vì lo con ăn thiếu. Nếu con chậm lớn, chân cong, chậm đi, bác sĩ sẽ khám, hỏi về bữa ăn và quyết định có cần xét nghiệm hay bổ sung không.

Chăm sóc con tại nhà

  • Nấu cháo bằng nước hầm nếu muốn, nhưng luôn có thịt, cá, trứng hoặc đậu phụ băm nhỏ trong bát.
  • Hớt bớt mỡ trên mặt nồi nước hầm.
  • Múc phần của con trước khi nêm; trẻ dưới 1 tuổi không nêm muối, hạt nêm.
  • Cho con ăn món giàu canxi mỗi ngày: sữa, sữa chua, tôm, cua, cá nhỏ, đậu phụ, rau xanh đậm.
  • Tăng độ thô của thức ăn theo tuổi để con ăn được cả phần cái.
  • Theo dõi cân nặng, chiều cao của con theo biểu đồ tăng trưởng.

Hiểu lầm thường gặp

Nước hầm xương ninh càng lâu càng nhiều canxi, giúp con cao.
Canxi trong xương gần như không tan vào nước dù ninh lâu. Sữa, tôm cua, cá nhỏ ăn cả xương mới là nguồn canxi tốt.
Chất bổ tan hết vào nước, chỉ cần cho con ăn nước, bỏ xác.
Phần lớn đạm, sắt nằm trong thịt, cá. Khôn ăn cái, dại ăn nước: con cần ăn cả phần cái được nghiền, băm nhỏ.
Trẻ còi xương là do chưa được ăn đủ nước hầm xương.
Còi xương chủ yếu do thiếu vitamin D và ăn thiếu canxi kéo dài. Nước hầm không phòng được còi xương.
Nước hầm xương lành, cho bé 4–5 tháng uống thêm cho cứng cáp.
Trẻ dưới 6 tháng chỉ cần sữa mẹ hoặc sữa công thức. Cho uống thêm nước hầm làm bé bú ít đi và dễ rối loạn tiêu hóa.

Bố mẹ hay hỏi

+Nấu cháo cho bé bằng nước hầm xương có tốt không?

Được, miễn là trong cháo có cả thịt, cá, trứng hoặc đậu phụ và rau, và không nêm muối, hạt nêm cho bé dưới 1 tuổi. Hớt bớt mỡ trước khi nấu.

+Nước hầm xương có nhiều canxi không?

Không. Canxi trong xương gần như không tan vào nước. Một cốc sữa 200 ml có khoảng 240 mg canxi, nhiều hơn hẳn nước hầm.

+Bé ăn dặm nên hầm xương gì?

Loại xương nào cũng chỉ cho nước ngọt và ít chất. Quan trọng hơn là cho bé ăn thịt nạc, cá, trứng, gan nghiền hoặc băm nhỏ trong mỗi bữa.

+Trẻ dưới 6 tháng uống nước hầm xương được không?

Không nên. Trẻ dưới 6 tháng chỉ cần bú sữa mẹ hoặc sữa công thức.

+Nước hầm xương để được bao lâu?

Để nguội, cho vào hộp kín, cất tủ lạnh và dùng trong vài ngày; đun sôi lại trước khi dùng. Nước có mùi lạ hoặc để ngoài lâu thì bỏ đi.

Nguồn tham khảo

  1. Dinh dưỡng và phát triển, số 2/2010: Phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng cho trẻ nhỏ — Viện Dinh dưỡng
  2. Quyết định 3958/QĐ-BYT: Hướng dẫn dinh dưỡng bữa ăn học đường — Bộ Y tế (bản đăng trên Viện Dinh dưỡng)
  3. Your baby's first solid foods — NHS (Anh)
  4. Calcium — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Bổ sung canxi cho trẻ

    Phần lớn trẻ bú mẹ hoặc sữa công thức, rồi lớn lên có sữa, sữa chua, cá tôm, đậu, rau xanh mỗi ngày đã đủ canxi và không cần uống thêm viên canxi. Theo Bộ Y tế, trẻ 1–3 tuổi cần khoảng 500 mg canxi mỗi ngày, 4–6 tuổi khoảng 600 mg, 7–9 tuổi khoảng 650–700 mg, từ 10 đến 19 tuổi 1.000 mg. Ra mồ hôi trộm, giật mình, rụng tóc vành khăn hay chậm mọc răng không đủ để kết luận con thiếu canxi; chỉ bổ sung khi bác sĩ khám và thấy cần. Nếu con co giật, co quắp bàn tay bàn chân hay khó thở, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Ăn dặm cho bé

    Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Dinh dưỡng khuyên bắt đầu ăn dặm khi bé tròn khoảng 6 tháng, lúc bé ngồi vững có đỡ, giữ được đầu và chịu nuốt thức ăn, đồng thời vẫn cho bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Bắt đầu bằng cháo, bột nghiền mịn, sớm có thịt, cá, trứng; tăng dần độ thô để khoảng 1 tuổi bé ăn được đồ ăn của gia đình đã cắt nhỏ. Trẻ dưới 1 tuổi không ăn mật ong, không nêm muối, nước mắm, hạt nêm hay đường. Nếu bé bị hóc không ho, không khóc được, hoặc sưng môi, khó thở sau khi ăn, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Nêm muối, đường cho bé ăn dặm

    Bé dưới 1 tuổi không cần nêm gì: không muối, nước mắm, hạt nêm, bột ngọt, xì dầu, và không thêm đường. Sữa và thức ăn tự nhiên đã đủ muối cho bé, thận của bé còn non, cả ngày bé chỉ nên có dưới 1 g muối. Từ 1 tuổi có thể nêm thật nhạt, trẻ 1–3 tuổi không quá 2 g muối mỗi ngày, và vẫn hạn chế đường. Nếu bé ăn phải đồ quá mặn hay uống oresol pha đặc rồi li bì, nôn nhiều, co giật, hãy đưa bé đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị còi xương

    Còi xương là bệnh xương mềm ở trẻ đang lớn, hay gặp nhất do thiếu vitamin D, đôi khi do ăn quá ít canxi. Dấu hiệu đáng lo là chân cong ngày càng rõ, cổ tay dày to, chậm biết đi, đau xương, hay gãy xương; ra mồ hôi trộm hay rụng tóc vành khăn không đủ để chẩn đoán. Bác sĩ xác định bằng khám, xét nghiệm máu và chụp X-quang, rồi điều trị bằng vitamin D và canxi theo liều riêng cho con. Nếu con co giật hoặc bàn tay bàn chân co quắp cứng, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ thiếu máu thiếu sắt

    Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ thấp còi, chậm tăng cân

    Trẻ thấp còi khi chiều cao theo tuổi nằm dưới đường -2 độ lệch chuẩn trên biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới; chậm tăng cân khi cân nặng đứng yên hoặc tụt dần khỏi đường tăng trưởng của chính con. Cách biết chắc là cân đo đều đặn và chấm lên biểu đồ, không so với con nhà hàng xóm. Con nên đi khám khi đứng cân 2–3 tháng, sụt cân, hoặc trước tuổi dậy thì cao chưa tới 4 cm mỗi năm. Nếu con gầy rộc kèm phù hai chân, li bì, không ăn uống được, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác