Trẻ sơ sinh

Có nên lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn cho con: điều bố mẹ cần biết

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Máu cuống rốn chứa tế bào gốc tạo máu, đã được dùng để ghép chữa một số bệnh máu, ung thư máu, suy giảm miễn dịch và bệnh chuyển hóa nặng, chủ yếu khi ghép cho một người khác phù hợp. Lưu trữ riêng cho chính con là lựa chọn của gia đình: chi phí cao, rất ít khi được dùng, và chưa có bằng chứng nó chữa được tự kỷ, bại não hay các bệnh mạn tính; nếu con bị bệnh bạch cầu sau này, chính mẫu máu của con thường không dùng được. Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến khích hiến cho ngân hàng công cộng; lưu riêng có ích rõ nhất khi nhà đã có người bệnh cần ghép từ anh chị em ruột. Dù chọn thế nào, việc lấy máu không nên làm bỏ qua việc kẹp dây rốn muộn, ít nhất 1 phút sau sinh, theo khuyến cáo của WHO.

Khi nào cần đưa con đi khám

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Nhà có người (thường là anh chị em ruột của em bé) đang mắc bệnh có thể chữa bằng ghép tế bào gốc như thalassemia thể nặng, bệnh bạch cầu, suy giảm miễn dịch nặng: bàn với bác sĩ điều trị của người đó từ sớm trong thai kỳ.
  • Bố mẹ đang cân nhắc ký hợp đồng lưu trữ: hỏi bác sĩ sản khoa ở lần khám thai đầu, đừng để đến lúc chuyển dạ mới quyết định.
  • Được tư vấn rằng máu cuống rốn sẽ chữa được tự kỷ, bại não, chậm phát triển hay "phòng mọi bệnh" cho con: hỏi lại bác sĩ nhi hoặc bác sĩ huyết học trước khi trả tiền.

Máu cuống rốn là gì, dùng để làm gì

Sau khi em bé chào đời và dây rốn đã được kẹp, cắt, phần máu còn trong dây rốn và bánh rau có nhiều tế bào gốc tạo máu, tức loại tế bào có thể tạo ra hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Bình thường phần máu này bị bỏ đi. Nếu được lấy, xử lý và đông lạnh đúng chuẩn, nó có thể dùng để ghép thay tủy xương cho người cần.

Ghép tế bào gốc từ máu cuống rốn đã được dùng cho trẻ và người lớn mắc một số bệnh ung thư máu, bệnh hồng cầu di truyền nặng, suy giảm miễn dịch bẩm sinh nặng và một số bệnh chuyển hóa. Phần lớn các ca ghép dùng máu của người khác có độ phù hợp tốt, lấy từ ngân hàng công cộng.

Lấy máu cuống rốn không đau, không ảnh hưởng đến em bé hay mẹ, và không cản trở cuộc đẻ khi được làm đúng cách. Nhưng phải đăng ký và chuẩn bị bộ lấy mẫu từ trước khi sinh.

Ngân hàng công cộng và lưu trữ riêng khác nhau thế nào

  • Hiến cho ngân hàng công cộng: thường không mất phí, mẫu được kiểm tra chất lượng chặt và có thể dùng cho bất kỳ người bệnh nào phù hợp. Gia đình không giữ quyền dùng riêng mẫu đó.
  • Lưu trữ riêng (ngân hàng tư nhân, dịch vụ trả phí): gia đình trả phí lấy mẫu và phí lưu hằng năm, mẫu chỉ dành cho gia đình. Theo các nghiên cứu được Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ trích dẫn, mẫu ở ngân hàng công cộng được đem ra dùng nhiều hơn khoảng 30 lần so với mẫu lưu riêng.
  • Mẫu lưu riêng ít khi được dùng cho chính em bé đó. Nhiều bệnh di truyền đã có sẵn trong chính tế bào của con; với bệnh bạch cầu, máu cuống rốn của chính con có thể đã mang tế bào bất thường nên thường không dùng để ghép cho con.
  • Trường hợp lưu riêng có ích rõ nhất: gia đình đã có một người con mắc bệnh chữa được bằng ghép, và em bé sắp sinh có thể là người cho phù hợp. Khi đó hãy bàn sớm với bác sĩ đang điều trị cho người con ấy.

Những lời hứa cần cẩn trọng

Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy máu cuống rốn lưu cho chính con chữa được tự kỷ, bại não, chậm phát triển, tiểu đường hay các bệnh mạn tính khác. Những hướng này vẫn đang được nghiên cứu. Bố mẹ nên thận trọng với lời quảng cáo kiểu "bảo hiểm sinh học trọn đời" hay "phòng mọi bệnh cho con".

Nếu gia đình vẫn muốn lưu riêng, đó là quyền lựa chọn của gia đình. Trước khi ký, hãy hỏi: đơn vị có được cơ quan y tế cấp phép và có chứng nhận chất lượng không, tỉ lệ mẫu không đạt tiêu chuẩn và cách báo lại cho gia đình, mẫu được lưu ở đâu, có nguồn điện dự phòng không, chuyện gì xảy ra với mẫu nếu đơn vị ngừng hoạt động, tổng chi phí trong 18–20 năm, và ai tư vấn có hưởng hoa hồng hay không.

Kẹp dây rốn muộn vẫn quan trọng hơn

WHO khuyến cáo không kẹp dây rốn sớm hơn 1 phút sau sinh, thường khoảng 1–3 phút, cho mọi ca sinh khỏe mạnh, kể cả sinh mổ và trẻ sinh non. Khoảng thời gian này cho phép một phần máu từ bánh rau chảy sang em bé, giúp con có thêm sắt dự trữ cho những tháng đầu và giảm thiếu máu, nhất là ở trẻ sinh non.

Lấy máu cuống rốn để lưu trữ có thể bị đặt lên bàn cân với việc kẹp dây rốn muộn, vì kẹp càng muộn thì lượng máu còn lại để lấy càng ít. Hãy hỏi trước bác sĩ sản khoa: đơn vị lấy mẫu có tôn trọng việc kẹp dây rốn muộn không. Lợi ích của kẹp dây rốn muộn là chắc chắn cho mọi em bé, còn mẫu lưu riêng có thể không bao giờ cần đến.

Chăm sóc con tại nhà

  • Bàn với bác sĩ sản khoa ngay từ những lần khám thai đầu, khi còn đủ thời gian đọc kỹ hợp đồng; tránh quyết định vội lúc vào viện sinh.
  • Ghi lại các câu hỏi: cấp phép, chứng nhận chất lượng, tỉ lệ mẫu không đạt, chi phí từng năm, điều khoản khi chấm dứt hợp đồng.
  • Nói với bác sĩ và nữ hộ sinh trong kế hoạch sinh rằng gia đình muốn kẹp dây rốn muộn, dù có lấy máu cuống rốn hay không.
  • Nếu nhà có người bệnh cần ghép, mang theo hồ sơ bệnh của người đó để bác sĩ tư vấn có nên lưu mẫu cho người thân hay không.
  • Nếu không lưu, gia đình không có lỗi gì với con. Phần lớn trẻ không bao giờ cần đến mẫu máu cuống rốn của mình.

Hiểu lầm thường gặp

Lưu máu cuống rốn là bảo hiểm sức khỏe trọn đời cho con.
Mẫu lưu riêng rất ít khi được dùng, và với nhiều bệnh, chính mẫu của con không dùng được để chữa cho con. Đây là một lựa chọn của gia đình, không phải điều bắt buộc để con khỏe.
Tế bào gốc máu cuống rốn chữa được tự kỷ, bại não.
Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy điều đó; các nghiên cứu vẫn đang được tiến hành. Hãy thận trọng với nơi hứa chữa khỏi.
Cắt dây rốn thật nhanh để lấy được nhiều máu là tốt cho con.
Kẹp dây rốn muộn ít nhất 1 phút giúp con có thêm máu và sắt dự trữ. Lợi ích này dành cho mọi em bé và không nên bị bỏ qua chỉ để lấy được nhiều mẫu hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Lưu trữ máu cuống rốn có đáng tiền không?

Với phần lớn gia đình, mẫu lưu riêng có thể không bao giờ được dùng. Việc này đáng cân nhắc nhất khi nhà đã có người mắc bệnh chữa được bằng ghép tế bào gốc; còn lại là lựa chọn tùy điều kiện và mong muốn của gia đình.

+Lấy máu cuống rốn có đau hay hại cho em bé không?

Không. Máu được lấy từ dây rốn và bánh rau sau khi đã kẹp, cắt dây rốn, em bé và mẹ không thấy gì. Điều nên hỏi là việc lấy mẫu có làm bỏ qua việc kẹp dây rốn muộn không.

+Máu cuống rốn của con dùng cho anh chị em được không?

Có thể, nếu độ phù hợp tốt; anh chị em ruột có khả năng phù hợp cao hơn người ngoài nhưng không chắc chắn. Đây là trường hợp lưu riêng có ích rõ nhất.

+Mổ đẻ có lấy được máu cuống rốn không?

Thường lấy được, và mổ đẻ vẫn có thể kẹp dây rốn muộn. Hãy hỏi bác sĩ sản khoa và đơn vị lấy mẫu từ trước.

+Bao giờ phải quyết định có lưu máu cuống rốn hay không?

Càng sớm càng tốt trong thai kỳ, lý tưởng là ở lần khám thai đầu, để kịp đăng ký, nhận bộ lấy mẫu và đọc kỹ hợp đồng.

Nguồn tham khảo

  1. AAP Encourages Use of Public Cord Blood Banks — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Newborn Umbilical Cord Blood Banking and Donation: AAP Policy Explained — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Guideline: delayed umbilical cord clamping for improved maternal and infant health and nutrition outcomes — WHO

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị thalassemia

    Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là bệnh di truyền làm cơ thể tạo ra huyết sắc tố không bình thường, nên con bị thiếu máu kéo dài. Thể nặng thường lộ ra từ vài tháng tuổi và cần truyền máu định kỳ cùng thuốc thải sắt suốt đời; người chỉ mang gen thường khỏe mạnh, có khi chỉ thiếu máu nhẹ và không cần điều trị. Đừng tự cho con uống sắt khi thấy con xanh xao: phải xét nghiệm trước, vì trẻ bị thalassemia dễ bị thừa sắt. Nếu con khó thở, li bì, tim đập rất nhanh, hoặc da và mắt vàng đậm kèm nước tiểu sẫm màu, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Bạch cầu cấp ở trẻ

    Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em. Dấu hiệu thường xuất hiện trong vài tuần: con mệt, xanh xao, dễ bầm tím hoặc chảy máu không rõ lý do, sốt hay ốm vặt kéo dài, đau xương khớp, nổi hạch, bụng to. Từng dấu hiệu riêng lẻ phần lớn do bệnh thông thường; điều cần để ý là nhiều dấu hiệu cùng lúc, kéo dài và nặng dần, khi đó hãy đưa con đi khám để làm công thức máu. Đi cấp cứu ngay nếu con chảy máu không cầm, khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, li bì hoặc sốt cao kèm mệt lả.

  • Suy giảm miễn dịch ở trẻ

    Phần lớn trẻ hay ốm có hệ miễn dịch bình thường: trẻ nhỏ khỏe mạnh có thể cảm lạnh 6–8 lần mỗi năm, nhiều hơn khi mới đi nhà trẻ, và vẫn lớn đều, khỏe hẳn giữa các đợt. Suy giảm miễn dịch là bệnh ít gặp; nên nghĩ tới và đưa con đi khám kỹ khi con chậm lớn, viêm phổi từ 2 lần trong một năm, nhiễm trùng nặng phải truyền kháng sinh, áp xe hay nấm miệng tái đi tái lại, nhiễm trùng ít đáp ứng thuốc, hoặc trong nhà có người mắc bệnh suy giảm miễn dịch. Trẻ đã biết suy giảm miễn dịch, đang dùng corticoid kéo dài hay đang điều trị ung thư mà sốt thì cần được khám ngay trong ngày, và đi cấp cứu ngay khi có dấu hiệu nặng.

  • Chăm sóc rốn sơ sinh

    Cuống rốn thường khô và tự rụng khi con được khoảng 1–2 tuần tuổi, có bé sớm hơn hoặc muộn tới 3 tuần. Cách chăm tốt nhất là giữ rốn sạch và khô, để hở, không băng kín, không bôi gì lên rốn khi bác sĩ không dặn. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu vùng da quanh rốn tấy đỏ lan rộng, sưng, chảy mủ hôi, rốn chảy máu không cầm, hoặc con sốt, lạnh người, bỏ bú, li bì.

  • Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà

    Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khám mắt và nghe. Phát triển của con được tính theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con có lúc ngừng thở, tím tái, li bì, bỏ bú, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.

  • Lịch khám trẻ sơ sinh

    Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác