Trẻ sơ sinh nôn vọt (hẹp môn vị): dấu hiệu và cách điều trị
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Hẹp môn vị phì đại là khi cơ ở cửa ra của dạ dày dày lên, chặn sữa xuống ruột. Bệnh hay bắt đầu khi bé từ 2 đến 8 tuần tuổi: bé nôn ngày càng mạnh, vọt thành tia sau cữ bú, nôn xong lại đòi bú vì đói, đi ngoài ít và chậm tăng cân hoặc sụt cân. Bé nôn vọt như vậy cần được khám ngay trong ngày; bệnh chữa khỏi bằng một ca mổ nhỏ. Đi cấp cứu ngay nếu bé nôn dịch xanh, li bì, thóp lõm, hoặc sau 48 giờ đầu đời hơn 6 giờ không có tã ướt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Bé nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh: có thể tắc ruột, cần cấp cứu ngay.
- Bé li bì, mềm nhũn, khó đánh thức, hoặc khóc yếu ớt.
- Sau 48 giờ đầu đời, hơn 6 giờ không có tã ướt; thóp lõm, môi khô, khóc không có nước mắt.
- Bé nôn ra máu hoặc chất nâu đen như bã cà phê.
- Bụng bé chướng căng, cứng, hoặc bé khóc thét từng cơn.
- Bé dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Bé từ 2 đến 8 tuần tuổi nôn vọt mạnh sau cữ bú, nôn xong lại đòi bú vì đói: đi khám ngay trong ngày.
- Bé trước chỉ trớ ít sữa, nay nôn ngày càng nhiều và mạnh hơn sau mỗi cữ.
- Bé đi ngoài ít hẳn đi, phân nhỏ, hoặc ít tã ướt hơn mọi ngày.
- Bé không tăng cân hoặc sụt cân, trông gầy và đói liên tục.
- Bố mẹ thấy bụng trên của bé có sóng nhu động chạy từ trái sang phải ngay sau bú.
Hẹp môn vị là gì
Môn vị là đoạn cơ ở cuối dạ dày, nơi sữa đi từ dạ dày xuống ruột non. Ở bệnh này, cơ môn vị dày lên bất thường, làm lối đi hẹp dần cho đến khi sữa gần như không xuống được ruột. Sữa bị ứ lại trong dạ dày và bị đẩy ngược ra ngoài thành những đợt nôn mạnh.
Chưa rõ vì sao cơ môn vị dày lên. Bệnh gặp ở bé trai nhiều hơn bé gái và có tính chất gia đình: con của bố hoặc mẹ từng bị hẹp môn vị dễ mắc hơn. Một số kháng sinh dùng trong những tuần đầu đời cũng làm tăng nguy cơ.
Dấu hiệu nhận biết
- Bắt đầu thường vào khoảng 3–6 tuần tuổi, có khi sớm từ tuần đầu hoặc muộn đến vài tháng.
- Lúc đầu bé chỉ trớ ít sữa sau bú; trong vài ngày, nôn tăng dần, rồi vọt thành tia, có khi bắn xa.
- Chất nôn là sữa, có thể vón cục như sữa chua; thường không có màu xanh.
- Bé nôn xong vẫn đói, đòi bú ngay.
- Bé đi ngoài ít, ít tã ướt, chậm tăng cân hoặc sụt cân; nếu kéo dài, bé mất nước, li bì, thóp lõm.
- Đôi khi thấy sóng nhu động chạy qua bụng trên sau bú, hoặc bác sĩ sờ thấy một khối nhỏ chắc như quả ô liu ở bụng trên.
Khác với trớ sữa thông thường thế nào
Trớ sữa rất hay gặp ở trẻ dưới 1 tuổi: một ít sữa trào ra nhẹ nhàng sau bú, bé vẫn vui vẻ và tăng cân đều. Trớ thường giảm dần và hết trước khi bé tròn 1 tuổi.
Hẹp môn vị khác ở chỗ nôn mạnh, vọt thành tia, tăng dần qua từng ngày, bé đói ngay sau nôn và không tăng cân. Nếu bé đang trớ nhẹ mà chuyển sang nôn vọt, hãy đưa bé đi khám ngay trong ngày.
Nôn dịch xanh không phải biểu hiện của hẹp môn vị mà gợi ý tắc ruột ở đoạn thấp hơn, cần đi cấp cứu ngay.
Bác sĩ chẩn đoán và điều trị thế nào
Bác sĩ hỏi kiểu nôn, cân bé, khám bụng, có khi quan sát bé trong lúc bú. Siêu âm bụng thường là xét nghiệm đầu tiên, cho thấy cơ môn vị dày. Bé được xét nghiệm máu để kiểm tra mất nước và rối loạn muối trong máu.
Nếu bé mất nước, bé được truyền dịch để bù nước và muối trước. Sau đó bác sĩ mổ để rạch bớt lớp cơ môn vị dày, mở rộng lối đi. Ca mổ ngắn, thường làm bằng nội soi qua vài vết nhỏ trên bụng.
Vài giờ sau mổ, bé được cho bú lại từ ít đến nhiều. Phần lớn bé hết nôn sau mổ và lớn lên bình thường. Không có thuốc hay mẹo nào thay được ca mổ khi bé đã được chẩn đoán.
Sau khi bé về nhà
Giữ vết mổ sạch và khô trong 2–3 ngày; khi tắm, không ngâm vết mổ trong nước cho đến khi vết đã lành. Dùng paracetamol theo đúng liều bác sĩ dặn nếu bé đau.
Bé có thể trớ một ít trong những ngày đầu sau mổ. Đưa bé đi khám lại nếu bé vẫn nôn nhiều, không giữ được sữa, có dấu hiệu mất nước, sốt, hoặc vết mổ sưng đỏ, nóng, rỉ dịch.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi nghi bé bị hẹp môn vị, đưa bé đi khám ngay trong ngày, không chờ xem thêm vài hôm.
- Trong lúc chờ khám, vẫn cho bé bú ít một; không cho uống nước đường, nước cháo hay thuốc chống nôn.
- Ghi lại giờ bú, giờ nôn, kiểu nôn (trớ nhẹ hay vọt), màu chất nôn và số tã ướt để kể với bác sĩ.
- Quay một đoạn video ngắn lúc bé nôn nếu được, giúp bác sĩ hình dung rõ hơn.
- Đặt bé nằm nghiêng khi bé nôn, lau sạch miệng để bé không sặc.
- Mang theo sổ khám, cân nặng lúc sinh và các lần cân gần đây.
Hiểu lầm thường gặp
- Bé nôn vọt là do nóc sữa, bú nhiều quá, cứ cho bú ít lại là khỏi.
- Bú quá no có thể làm bé trớ, nhưng nôn vọt tăng dần kèm đói ngay sau nôn và không tăng cân là dấu hiệu bệnh cần được khám trong ngày.
- Đổi sữa công thức là hết nôn.
- Đổi sữa không chữa được cơ môn vị dày. Đổi đi đổi lại chỉ làm chậm việc đưa bé đi khám.
- Bé còn nhỏ quá, mổ rất nguy hiểm, nên chữa bằng thuốc trước.
- Đây là ca mổ ngắn, thường làm nội soi, và kết quả rất tốt. Để lâu bé mất nước, sụt cân, nguy hiểm hơn nhiều.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh nôn vọt có phải hẹp môn vị không?
Nôn vọt mạnh, tăng dần, bé đói ngay sau nôn ở tuổi 2–8 tuần là dấu hiệu điển hình. Bé cần được khám ngay trong ngày, thường có siêu âm để xác định.
+Hẹp môn vị có tự khỏi không?
Không. Cơ môn vị dày cần được mổ để mở rộng. Ca mổ ngắn và phần lớn bé hết nôn sau mổ.
+Mổ hẹp môn vị bao lâu thì bé bú lại được?
Thường vài giờ sau mổ bé đã được cho bú lại, bắt đầu từ lượng nhỏ rồi tăng dần.
+Hẹp môn vị có ảnh hưởng đến sự phát triển sau này không?
Nếu được mổ kịp thời, bé thường lớn lên và ăn uống bình thường.
+Bé nôn ra sữa vón cục có sao không?
Sữa ở trong dạ dày một lúc thì vón lại, nên chất nôn vón cục không tự nó là dấu hiệu nặng. Điều cần để ý là bé nôn vọt, nôn tăng dần, đói sau nôn, ít tã ướt hay nôn dịch xanh.
Nguồn tham khảo
- Pyloric stenosis — Bệnh viện Nhi Great Ormond Street (NHS, Anh)
- Pyloric stenosis – infants — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Spitting Up – Reflux (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Reflux in babies — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị nôn
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.
- Trẻ sơ sinh nôn trớ
Ọc sữa, trớ sữa sau khi bú (trào ngược sinh lý) gặp ở khoảng một nửa số trẻ dưới 3 tháng, thường bắt đầu trước 8 tuần tuổi, nhiều nhất khoảng 4 tháng và hết dần trước 1 tuổi. Nếu con vẫn vui vẻ, bú tốt và tăng cân đều thì không cần điều trị. Đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, nôn ra máu, nôn vọt mạnh sau nhiều cữ bú liền, bụng chướng, li bì, bỏ bú, có dấu hiệu mất nước, hoặc sặc sữa rồi tím tái, ngừng thở.
- Trào ngược dạ dày ở trẻ
Trẻ dưới 1 tuổi hay bị trớ sữa vì van giữa thực quản và dạ dày chưa khép chặt; nếu con vẫn bú tốt, tăng cân đều và không quấy khóc nhiều thì đó là bình thường, thường đỡ nhiều sau 6 tháng khi con ngồi được và hết ở phần lớn trẻ khoảng 1 tuổi. Trẻ lớn và học sinh có thể bị ợ chua, nóng rát sau xương ức, hay nặng lên khi ăn khuya, ăn no rồi nằm, uống cà phê, nước tăng lực mùa thi. Đưa con đi khám ngay khi con nôn ra dịch xanh hoặc máu, nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú, bỏ bú, không tăng cân, hoặc có cơn ngừng thở, tím tái khi trớ.
- Trẻ sơ sinh đi tiểu ít, tã có vệt đỏ cam
Trong 48 giờ đầu, trẻ sơ sinh thường chỉ có 2–3 tã ướt vì mẹ còn ít sữa non; từ ngày thứ 5, con nên có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt. Vệt hồng, đỏ cam hay đỏ gạch trên tã trong vài ngày đầu thường là nước tiểu cô đặc, chưa đáng lo, nhưng nếu vẫn còn sau những ngày đầu thì con có thể chưa bú đủ và cần được khám. Sau 48 giờ đầu, nếu con hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc đi tiểu ít kèm bú yếu, li bì, môi khô, thóp lõm, hãy đưa con đi khám ngay.
- Trẻ sơ sinh tăng cân
Trẻ sơ sinh thường sụt cân trong 3–4 ngày đầu, không quá 10% cân nặng lúc sinh, và phần lớn lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 2 tuần, có bé đến 3 tuần. Theo chuẩn tăng trưởng của WHO, mức tăng trung bình là khoảng 0,9–1 kg trong tháng đầu, 1–1,2 kg trong tháng thứ hai, 0,7–0,8 kg trong tháng thứ ba, rồi chậm dần còn khoảng 0,4–0,5 kg mỗi tháng lúc 5–6 tháng và 0,25–0,35 kg mỗi tháng ở nửa sau năm đầu. Điều quan trọng hơn con số của một tháng là đường cân nặng của con đi đều trên biểu đồ; con sụt quá 10%, chưa lấy lại cân nặng lúc sinh sau 2 tuần, hoặc đường cân tụt qua 2 vạch thì đưa con đi khám.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Chủ đề khác