Trẻ bị thông liên thất: dấu hiệu, khi nào tự đóng, khi nào cần mổ
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Thông liên thất là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía dưới, là một trong những tật tim bẩm sinh hay gặp nhất. Lỗ nhỏ thường chỉ gây tiếng thổi, con vẫn lớn bình thường và nhiều lỗ tự đóng trong những năm đầu. Lỗ lớn làm con thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân, thường bắt đầu sau vài tuần tuổi, và có thể cần mổ trong vài tháng đầu đời để bảo vệ phổi. Nếu con tím tái, thở rất khó hoặc li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hoặc xám đi.
- Con thở rất nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi, hoặc phải ngừng bú để thở.
- Con li bì, mềm nhũn, khó đánh thức, hoặc bỏ bú hoàn toàn.
- Con vã mồ hôi lạnh, da tái hoặc nổi vân, tay chân lạnh.
- Con nôn tất cả, không bú được, hoặc sau 48 giờ đầu đời mà hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Con không thở hoặc thở ngáp cá: gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con bú một lúc đã mệt, phải nghỉ nhiều lần, vã mồ hôi trán khi bú.
- Con thở nhanh cả khi ngủ yên, hoặc hay bị viêm phổi, viêm phế quản.
- Con chậm tăng cân, tụt kênh cân nặng dù bú đủ cữ.
- Bụng, mí mắt hoặc chân con sưng phù.
- Con đã được chẩn đoán thông liên thất và sốt kéo dài không rõ lý do, hoặc mệt hơn hẳn mọi khi.
- Con đang dùng thuốc tim mà nôn, tiêu chảy, không uống được thuốc.
Thông liên thất là gì
Hai buồng dưới của tim (tâm thất trái và tâm thất phải) được ngăn bởi một vách. Khi thai nhi phát triển, nếu vách này không khép kín, sẽ còn lại một hoặc vài lỗ, gọi là thông liên thất (viết tắt VSD). Đây là một trong những tật tim bẩm sinh hay gặp nhất, có thể đứng một mình hoặc đi kèm tật tim khác.
Tâm thất trái bóp mạnh hơn bên phải, nên máu chảy qua lỗ từ trái sang phải rồi lên phổi. Lỗ nhỏ thì lượng máu này ít, tim và phổi gần như không bị ảnh hưởng. Lỗ lớn thì quá nhiều máu lên phổi, tim phải làm việc quá sức, con có các dấu hiệu suy tim. Nếu để kéo dài, áp lực trong mạch máu phổi tăng và có thể gây tổn thương lâu dài.
Phần lớn trường hợp không tìm được lý do, và không phải do bố mẹ làm sai điều gì.
Dấu hiệu theo kích thước lỗ
- Lỗ nhỏ: con bú, lớn, chơi bình thường. Dấu hiệu duy nhất thường là tiếng thổi ở tim mà bác sĩ nghe thấy, có khi khá to dù lỗ nhỏ.
- Lỗ lớn: dấu hiệu thường chưa rõ ngay sau sinh mà xuất hiện sau vài tuần tuổi, nên bé xuất viện khỏe vẫn có thể bắt đầu mệt khi bú sau đó ít tuần. Con thở nhanh, thở gắng sức, bú kém, vã mồ hôi khi bú, da xanh tái, tim đập nhanh, chậm tăng cân, hay bị nhiễm trùng hô hấp.
- Siêu âm tim là xét nghiệm để chẩn đoán chắc chắn: cho biết lỗ ở đâu (phần màng, phần cơ hay vị trí khác), rộng bao nhiêu và tim có bị giãn không. Con có thể được chụp X-quang ngực và đo điện tim.
- Một số trẻ được phát hiện trước sinh qua siêu âm thai, hoặc qua sàng lọc và khám sau sinh.
Lỗ nào tự đóng
Nhiều lỗ nhỏ tự nhỏ lại hoặc đóng hẳn trong những năm đầu đời, nhất là lỗ ở phần cơ của vách. Trong thời gian chờ, con không cần thuốc, không cần kiêng gì, chỉ cần khám và siêu âm tim theo hẹn.
Không có thuốc, thuốc bổ hay bài thuốc nào làm lỗ đóng nhanh hơn. Lỗ nhỏ không đóng vẫn cần bác sĩ tim mạch theo dõi định kỳ, vì một số vị trí lỗ có thể làm van động mạch chủ bị hở dần, khi đó con có thể cần mổ dù lỗ nhỏ.
Điều trị lỗ lớn
Khi con có dấu hiệu suy tim, bác sĩ cho thuốc lợi tiểu và một số thuốc khác để con đỡ khó thở, và tăng năng lượng trong sữa để con lên cân. Thuốc giúp con dễ chịu hơn nhưng không làm lỗ đóng và không ngăn được tổn thương phổi nếu lỗ lớn vẫn còn. Loại thuốc và liều do bác sĩ quyết định.
Nếu con vẫn khó thở, chậm lớn dù đã dùng thuốc, hoặc áp lực phổi tăng, con cần mổ vá lỗ, có khi ngay trong vài tháng đầu đời. Bác sĩ đặt một miếng vá lên lỗ; dần dần lớp lót trong tim mọc phủ lên miếng vá. Một số lỗ ở vị trí phù hợp có thể bít qua ống thông, không phải mở ngực.
Đừng chờ đợi khi bác sĩ đã đề nghị mổ. Nếu để quá muộn, tổn thương mạch máu phổi có thể không hồi phục và việc mổ không còn giúp được con. Sau khi vá thành công, phần lớn trẻ lớn lên, học hành, chơi thể thao bình thường và không cần thuốc lâu dài, nhưng vẫn khám tim định kỳ.
Chăm con hằng ngày
- Cho bú theo cữ nhỏ, nhiều lần nếu con nhanh mệt. Hỏi bác sĩ về cách tăng năng lượng trong sữa nếu con chậm lên cân; không tự pha sữa đặc hơn hướng dẫn.
- Học cách đếm nhịp thở của con khi con ngủ yên (đếm đủ 1 phút) và hỏi bác sĩ mức nào là đáng lo với con.
- Giữ răng miệng sạch từ khi mọc răng, khám răng định kỳ, báo nha sĩ biết con bị tim. Lỗ thông liên thất chưa đóng làm tăng nhẹ nguy cơ nhiễm trùng ở tim (viêm nội tâm mạc).
- Tiêm chủng đủ theo lịch, hỏi bác sĩ về vắc xin cúm và cách phòng virus hợp bào hô hấp (RSV) cho con.
- Tránh khói thuốc lá, rửa tay trước khi bế con, tránh cho con tiếp xúc người đang ho sốt.
Chăm sóc con tại nhà
- Cân con mỗi tuần trong những tháng đầu và ghi lại cùng số cữ bú; mang sổ theo khi tái khám.
- Đếm nhịp thở khi con ngủ yên vài lần mỗi tuần và ghi lại.
- Cho con uống thuốc đúng giờ, đúng liều; không tự ngừng thuốc lợi tiểu hay thuốc tim khi thấy con khỏe.
- Giữ nhà không khói thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử.
- Mang theo giấy ra viện và kết quả siêu âm tim mỗi lần đi khám ở nơi khác.
- Nếu con sắp mổ, hỏi bác sĩ về chuẩn bị trước mổ, thời gian nằm viện và cách chăm vết mổ.
Hiểu lầm thường gặp
- Tiếng thổi to là lỗ lớn, nguy hiểm.
- Lỗ nhỏ có thể tạo tiếng thổi rất to. Mức độ nặng được đánh giá bằng siêu âm tim và tình trạng bú, thở, tăng cân của con.
- Con thở nhanh, vã mồ hôi khi bú là do nóng, ủ ít đi là hết.
- Ở trẻ bị thông liên thất lớn, thở nhanh và vã mồ hôi khi bú là dấu hiệu tim đang quá sức. Hãy đưa con đi khám.
- Cứ chờ, lỗ nào rồi cũng tự đóng.
- Nhiều lỗ nhỏ tự đóng, nhưng lỗ lớn gây suy tim thường không tự đóng kịp và cần mổ trước khi phổi bị tổn thương.
- Trẻ bị tim thì không nên tiêm phòng.
- Trẻ bị tim càng cần tiêm đủ, vì nhiễm trùng hô hấp có thể làm bệnh tim nặng thêm.
Bố mẹ hay hỏi
+Thông liên thất 3 mm có tự đóng không?
Nhiều lỗ nhỏ cỡ này tự nhỏ lại hoặc đóng trong những năm đầu đời, nhất là lỗ phần cơ. Bác sĩ sẽ hẹn siêu âm tim lại để theo dõi.
+Thông liên thất có phải mổ không?
Lỗ nhỏ thường không cần mổ. Lỗ lớn gây suy tim, chậm lớn hoặc tăng áp phổi thì cần vá lỗ; bác sĩ tim mạch nhi quyết định thời điểm.
+Mổ thông liên thất có nguy hiểm không?
Mọi cuộc mổ tim đều có rủi ro, nhưng mổ vá thông liên thất là phẫu thuật thường làm và phần lớn trẻ hồi phục tốt. Bác sĩ sẽ giải thích rủi ro cụ thể cho con.
+Con bị thông liên thất ăn uống thế nào?
Với lỗ nhỏ, con ăn uống như mọi trẻ. Với lỗ lớn, cho bú cữ nhỏ, nhiều lần và hỏi bác sĩ về cách tăng năng lượng để con lên cân.
+Thông liên thất có di truyền không?
Phần lớn trường hợp không rõ nguyên nhân. Nếu đã có con bị tim, lần mang thai sau hãy nói với bác sĩ sản khoa để được siêu âm tim thai.
Nguồn tham khảo
- Ventricular septal defect — MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ
- Ventricular Septal Defect (VSD) — Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA)
- Congenital heart disease — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị tim bẩm sinh
Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim. Nhiều thể nhẹ chỉ cần khám định kỳ, một số lỗ nhỏ tự đóng; thể nặng cần can thiệp hoặc phẫu thuật, có khi ngay sau sinh. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là bú kém, vã mồ hôi khi bú, thở nhanh, chậm tăng cân. Nếu môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hay xám đi, con khó thở, li bì hoặc mềm nhũn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Tim con có tiếng thổi
Tiếng thổi là một âm thanh thêm mà bác sĩ nghe được qua ống nghe, do dòng máu chảy qua tim. Tiếng thổi rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là tiếng thổi vô hại (tiếng thổi sinh lý): tim con hoàn toàn bình thường, không cần thuốc, không cần kiêng vận động. Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ là dấu hiệu của bệnh tim, khi đó bác sĩ sẽ cho siêu âm tim. Nếu con có tiếng thổi kèm tím môi, khó thở, bú kém, vã mồ hôi khi bú hay ngất, hãy đưa con đi khám ngay.
- Trẻ bị thông liên nhĩ
Thông liên nhĩ là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía trên, có từ khi sinh. Phần lớn trẻ không có triệu chứng; lỗ nhỏ (dưới khoảng 5 mm) phát hiện lúc còn nhỏ thường tự đóng hoặc không gây hại, còn lỗ lớn thường được bít qua ống thông hoặc mổ ở tuổi mầm non, trước khi gây tổn thương phổi. Con cần siêu âm tim định kỳ theo hẹn của bác sĩ tim mạch nhi. Nếu con tím tái, khó thở nhiều, ngất hoặc li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Trẻ bị còn ống động mạch
Ống động mạch là một mạch máu nối động mạch chủ với động mạch phổi, cần cho thai nhi và thường tự đóng trong vài ngày đầu sau sinh. Nếu ống vẫn mở, gọi là còn ống động mạch; bệnh hay gặp ở trẻ sinh non, hiếm ở trẻ đủ tháng. Ống nhỏ thường không gây triệu chứng; ống lớn làm con thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân và cần được đóng bằng thuốc (ở trẻ sinh non), qua ống thông hoặc phẫu thuật. Nếu con tím tái, thở rất khó, li bì hoặc bỏ bú, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Tứ chứng Fallot
Tứ chứng Fallot là một bệnh tim bẩm sinh gồm bốn tật đi cùng nhau, làm máu lên phổi ít và máu đi nuôi cơ thể thiếu oxy, nên trẻ hay tím môi, tím da, nhất là khi khóc hoặc bú. Bệnh cần phẫu thuật, thường trong những năm đầu đời; phần lớn trẻ được mổ sớm lớn lên, đi học và sinh hoạt gần như bình thường, nhưng phải tái khám tim suốt đời. Nếu con đột ngột tím tăng dần, thở nhanh sâu, lả đi (cơn tím), hãy dỗ con bình tĩnh, bế con gập gối lên sát ngực và gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Trẻ có hội chứng Down
Hội chứng Down là tình trạng di truyền do con có thêm một nhiễm sắc thể số 21, thường xảy ra ngẫu nhiên và không do điều gì bố mẹ đã làm. Trẻ có hội chứng Down học chậm hơn ở những mức độ khác nhau, nhưng mỗi con có tính cách và khả năng riêng, và có thể học, đi học cùng bạn bè, lớn lên tự lập ở nhiều mức. Con cần được siêu âm tim sau sinh, kiểm tra tuyến giáp, thính lực, mắt định kỳ, tiêm chủng đủ và được can thiệp sớm về vận động, ngôn ngữ. Đi cấp cứu ngay nếu bé thở nhanh, tím tái, bỏ bú, nôn ra dịch xanh hoặc bụng chướng.
Chủ đề khác