Trẻ bị thông liên nhĩ: lỗ nào tự đóng, khi nào cần bít hoặc mổ
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Thông liên nhĩ là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía trên, có từ khi sinh. Phần lớn trẻ không có triệu chứng; lỗ nhỏ (dưới khoảng 5 mm) phát hiện lúc còn nhỏ thường tự đóng hoặc không gây hại, còn lỗ lớn thường được bít qua ống thông hoặc mổ ở tuổi mầm non, trước khi gây tổn thương phổi. Con cần siêu âm tim định kỳ theo hẹn của bác sĩ tim mạch nhi. Nếu con tím tái, khó thở nhiều, ngất hoặc li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hoặc xám đi.
- Con thở rất nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, hoặc phải ngừng bú để thở.
- Con ngất, li bì, mềm nhũn, gọi không phản ứng như mọi khi.
- Tim con đập rất nhanh hoặc rất không đều kèm da tái, vã mồ hôi lạnh, choáng váng.
- Con đột ngột yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó.
- Con không thở hoặc thở ngáp cá: gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con bú kém, nhanh mệt khi bú, vã mồ hôi khi bú hoặc chậm tăng cân.
- Con hay bị viêm phổi, viêm phế quản, hoặc thở nhanh cả khi nằm yên.
- Con lớn hơn hay mệt, khó thở khi chạy chơi, không theo kịp bạn.
- Con thấy tim đập nhanh, hẫng nhịp hoặc hồi hộp nhiều lần.
- Con sưng phù mí mắt, bàn chân, hoặc bụng to lên.
- Con đã được bít lỗ hoặc mổ trong vài tháng gần đây và sốt không rõ lý do.
Thông liên nhĩ là gì
Tim có bốn buồng: hai buồng trên gọi là tâm nhĩ, hai buồng dưới là tâm thất. Giữa hai tâm nhĩ có một vách ngăn. Khi vách này không khép kín lúc con còn trong bụng mẹ, sẽ còn lại một lỗ thông, gọi là thông liên nhĩ (viết tắt ASD).
Qua lỗ thông, một phần máu đã giàu oxy từ bên trái chảy sang bên phải rồi lên phổi thêm một lần nữa. Lỗ nhỏ thì lượng máu này ít, tim và phổi không phải làm việc thêm bao nhiêu. Lỗ lớn thì tim phải và phổi phải nhận quá nhiều máu trong nhiều năm, lâu dần buồng tim phải giãn ra, mạch máu phổi có thể bị tổn thương và áp lực trong phổi tăng (tăng áp phổi).
Cần phân biệt với lỗ bầu dục: mọi em bé đều có một lỗ nhỏ tự nhiên giữa hai tâm nhĩ khi còn trong bụng mẹ, lỗ này thường khép lại hoặc nhỏ đi trong vài tuần đến vài tháng sau sinh. Nhiều người lớn khỏe mạnh vẫn còn một khe nhỏ như vậy mà không sao. Kết quả siêu âm ghi "còn lỗ bầu dục" ở trẻ sơ sinh thường không đáng lo.
Dấu hiệu và cách phát hiện
Phần lớn trẻ bị thông liên nhĩ trông hoàn toàn khỏe mạnh. Bệnh hay được phát hiện tình cờ khi bác sĩ nghe tim thấy tiếng thổi nhẹ lúc khám định kỳ, khám trước khi đi học, hoặc khi siêu âm tim vì lý do khác. Tiếng thổi của thông liên nhĩ thường nhỏ, có khi chỉ nghe được ở một tư thế, nên có trẻ đến tuổi đi học, thậm chí lớn hơn mới được phát hiện.
Với lỗ lớn, con có thể hay mệt, khó thở khi gắng sức, hay bị viêm đường hô hấp, chậm lên cân. Siêu âm tim là xét nghiệm chính: cho biết lỗ ở vị trí nào, rộng bao nhiêu milimét, máu chảy qua nhiều hay ít và buồng tim phải có giãn không. Con cũng có thể được đo điện tim, chụp X-quang ngực.
Lỗ nào tự đóng, lỗ nào cần can thiệp
- Lỗ nhỏ, dưới khoảng 5 mm, phát hiện ở trẻ nhỏ: thường tự đóng hoặc nhỏ lại, hoặc không gây ảnh hưởng gì. Con chỉ cần siêu âm tim lại theo hẹn.
- Lỗ lớn, khoảng 8–10 mm trở lên: ít khi tự đóng. Nếu máu chảy qua nhiều và tim phải đã giãn, bác sĩ thường khuyên đóng lỗ ở tuổi mầm non, kể cả khi con chưa có triệu chứng, để tránh biến chứng về sau.
- Không có thuốc nào làm lỗ nhỏ lại hoặc đóng nhanh hơn. Thuốc, nếu có, chỉ để đỡ triệu chứng trong thời gian chờ can thiệp.
- Vị trí lỗ cũng quan trọng. Thể hay gặp nhất (lỗ thứ phát, ở giữa vách) thường bít được qua ống thông. Một số thể khác (lỗ tiên phát, lỗ xoang tĩnh mạch) không tự đóng và thường cần mổ.
- Nếu để lỗ lớn đến tuổi trưởng thành, người bệnh dễ bị rối loạn nhịp tim, tăng áp phổi, suy tim và đột quỵ. Vì vậy đừng bỏ hẹn siêu âm dù con đang khỏe.
Bít lỗ qua ống thông và phẫu thuật
Bít qua ống thông: bác sĩ luồn một ống nhỏ từ mạch máu ở bẹn lên tim, đưa một dụng cụ hình chiếc dù đôi đến đúng chỗ lỗ và bung ra để bịt lại. Con không phải mở ngực, thường nằm viện ngắn ngày. Cách này dùng được khi lỗ có kích thước và vị trí phù hợp.
Phẫu thuật tim: dùng khi lỗ quá lớn, ở vị trí không bít được, hoặc con có thêm tật tim khác. Bác sĩ khâu trực tiếp hoặc vá lỗ bằng một miếng màng.
Sau khi đóng lỗ thành công lúc còn nhỏ, kết quả lâu dài rất tốt. Phần lớn trẻ không cần thuốc lâu dài, không phải can thiệp thêm và không phải kiêng vận động sau thời gian hồi phục. Vài tháng đầu, bác sĩ có thể cho thuốc chống đông và dặn cách phòng nhiễm trùng, rồi hẹn khám lại định kỳ.
Chăm con hằng ngày
- Phần lớn trẻ bị thông liên nhĩ được ăn uống, đi học, chơi thể thao như bạn bè. Mức vận động do bác sĩ tim mạch quyết định, nhất là trong thời gian ngắn sau bít hoặc mổ.
- Giữ răng miệng sạch, đánh răng hai lần mỗi ngày, khám răng định kỳ và báo cho nha sĩ biết con bị tim. Hỏi bác sĩ tim mạch con có cần uống kháng sinh trước khi làm răng trong những tháng đầu sau bít lỗ hay không.
- Tiêm chủng đủ theo lịch. Nếu con sắp hoặc vừa can thiệp tim, hỏi bác sĩ thời điểm tiêm.
- Mang theo kết quả siêu âm cũ mỗi lần đi khám để bác sĩ so sánh kích thước lỗ qua các lần.
Chăm sóc con tại nhà
- Ghi lại ngày siêu âm, kích thước lỗ và lời dặn của bác sĩ vào một cuốn sổ riêng của con.
- Với trẻ nhỏ, cân con mỗi tháng và để ý cách con bú: bú có nhanh mệt, có vã mồ hôi không.
- Cho con uống thuốc đúng liều bác sĩ kê, không tự ngừng hay tự đổi thuốc.
- Giữ con tránh khói thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử.
- Báo cho cô giáo và y tế trường biết con bị tim và những dấu hiệu cần gọi cấp cứu.
- Đi siêu âm tim đúng hẹn, kể cả khi con đang khỏe và chưa có triệu chứng gì.
Hiểu lầm thường gặp
- Con chơi khỏe, không tím là lỗ thông không sao, khỏi cần tái khám.
- Lỗ lớn có thể không gây triệu chứng trong nhiều năm nhưng vẫn làm tim phải giãn và hại phổi dần. Chỉ siêu âm tim định kỳ mới cho biết lỗ có cần đóng không.
- Uống thuốc bổ tim, thuốc nam thì lỗ sẽ liền.
- Không có thuốc nào làm lỗ thông liên nhĩ đóng lại. Lỗ nhỏ tự đóng là do vách tim lớn lên theo thời gian.
- Đã có lỗ thông trong tim thì phải mổ phanh ngực.
- Nhiều lỗ chỉ cần theo dõi, và phần lớn lỗ thứ phát cần đóng thì bít được qua ống thông từ bẹn, không phải mở ngực.
- Bít lỗ xong con vẫn phải kiêng chạy nhảy suốt đời.
- Sau thời gian hồi phục, phần lớn trẻ không phải hạn chế vận động. Bác sĩ sẽ dặn cụ thể cho con.
Bố mẹ hay hỏi
+Thông liên nhĩ 4 mm ở trẻ sơ sinh có tự đóng không?
Lỗ nhỏ dưới khoảng 5 mm phát hiện ở trẻ nhỏ thường tự đóng hoặc không gây hại. Bác sĩ sẽ hẹn siêu âm tim lại để theo dõi.
+Thông liên nhĩ có nguy hiểm không?
Lỗ nhỏ thường không nguy hiểm. Lỗ lớn không được đóng có thể gây giãn tim phải, tăng áp phổi, rối loạn nhịp khi lớn lên, nên cần đóng đúng thời điểm.
+Khi nào cần bít lỗ thông liên nhĩ?
Khi lỗ lớn, máu chảy qua nhiều làm tim phải giãn, hoặc con có triệu chứng. Thường làm ở tuổi mầm non; bác sĩ tim mạch nhi sẽ quyết định thời điểm và cách làm.
+Lỗ bầu dục và thông liên nhĩ khác nhau thế nào?
Lỗ bầu dục là lỗ tự nhiên có ở mọi thai nhi và thường khép lại sau sinh. Thông liên nhĩ là lỗ thật ở vách tim, có thể lớn hơn và không tự đóng.
+Con bị thông liên nhĩ có được tiêm phòng không?
Có, và nên tiêm đủ theo lịch. Nếu con sắp hoặc vừa can thiệp tim, hỏi bác sĩ thời điểm tiêm phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Atrial septal defect (ASD) — MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ
- Atrial Septal Defect (ASD) — Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA)
- Congenital heart disease — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị tim bẩm sinh
Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim. Nhiều thể nhẹ chỉ cần khám định kỳ, một số lỗ nhỏ tự đóng; thể nặng cần can thiệp hoặc phẫu thuật, có khi ngay sau sinh. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là bú kém, vã mồ hôi khi bú, thở nhanh, chậm tăng cân. Nếu môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hay xám đi, con khó thở, li bì hoặc mềm nhũn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Tim con có tiếng thổi
Tiếng thổi là một âm thanh thêm mà bác sĩ nghe được qua ống nghe, do dòng máu chảy qua tim. Tiếng thổi rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là tiếng thổi vô hại (tiếng thổi sinh lý): tim con hoàn toàn bình thường, không cần thuốc, không cần kiêng vận động. Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ là dấu hiệu của bệnh tim, khi đó bác sĩ sẽ cho siêu âm tim. Nếu con có tiếng thổi kèm tím môi, khó thở, bú kém, vã mồ hôi khi bú hay ngất, hãy đưa con đi khám ngay.
- Trẻ bị thông liên thất
Thông liên thất là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía dưới, là một trong những tật tim bẩm sinh hay gặp nhất. Lỗ nhỏ thường chỉ gây tiếng thổi, con vẫn lớn bình thường và nhiều lỗ tự đóng trong những năm đầu. Lỗ lớn làm con thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân, thường bắt đầu sau vài tuần tuổi, và có thể cần mổ trong vài tháng đầu đời để bảo vệ phổi. Nếu con tím tái, thở rất khó hoặc li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Trẻ bị còn ống động mạch
Ống động mạch là một mạch máu nối động mạch chủ với động mạch phổi, cần cho thai nhi và thường tự đóng trong vài ngày đầu sau sinh. Nếu ống vẫn mở, gọi là còn ống động mạch; bệnh hay gặp ở trẻ sinh non, hiếm ở trẻ đủ tháng. Ống nhỏ thường không gây triệu chứng; ống lớn làm con thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân và cần được đóng bằng thuốc (ở trẻ sinh non), qua ống thông hoặc phẫu thuật. Nếu con tím tái, thở rất khó, li bì hoặc bỏ bú, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Trẻ có hội chứng Down
Hội chứng Down là tình trạng di truyền do con có thêm một nhiễm sắc thể số 21, thường xảy ra ngẫu nhiên và không do điều gì bố mẹ đã làm. Trẻ có hội chứng Down học chậm hơn ở những mức độ khác nhau, nhưng mỗi con có tính cách và khả năng riêng, và có thể học, đi học cùng bạn bè, lớn lên tự lập ở nhiều mức. Con cần được siêu âm tim sau sinh, kiểm tra tuyến giáp, thính lực, mắt định kỳ, tiêm chủng đủ và được can thiệp sớm về vận động, ngôn ngữ. Đi cấp cứu ngay nếu bé thở nhanh, tím tái, bỏ bú, nôn ra dịch xanh hoặc bụng chướng.
- Rối loạn nhịp tim ở trẻ
Nhịp tim của trẻ thay đổi theo hơi thở, vận động và giấc ngủ; phần lớn "rối loạn nhịp" phát hiện ở trẻ, như nhịp xoang thay đổi theo nhịp thở hay ngoại tâm thu (cảm giác tim hẫng một nhịp), là vô hại. Rối loạn nhịp cần điều trị hay gặp nhất là nhịp nhanh trên thất; hiếm hơn là các bệnh nhịp di truyền như hội chứng QT dài, có thể gây ngất và ngừng tim. Ngất khi đang gắng sức, hồi hộp kèm đau ngực hay khó thở, hoặc gia đình có người đột tử khi còn trẻ đều cần khám tim. Nếu con ngã gục, không thở bình thường, hãy gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.
Chủ đề khác