Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Trẻ mắc hội chứng Down: chăm sóc sức khỏe, phát triển và đi học

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Hội chứng Down là tình trạng di truyền do con có thêm một nhiễm sắc thể số 21, thường xảy ra ngẫu nhiên và không do điều gì bố mẹ đã làm. Trẻ có hội chứng Down học chậm hơn ở những mức độ khác nhau, nhưng mỗi con có tính cách và khả năng riêng, và có thể học, đi học cùng bạn bè, lớn lên tự lập ở nhiều mức. Con cần được siêu âm tim sau sinh, kiểm tra tuyến giáp, thính lực, mắt định kỳ, tiêm chủng đủ và được can thiệp sớm về vận động, ngôn ngữ. Đi cấp cứu ngay nếu bé thở nhanh, tím tái, bỏ bú, nôn ra dịch xanh hoặc bụng chướng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Bé thở nhanh, thở gắng sức, môi hoặc da tím tái, vã mồ hôi khi bú.
  • Bé bỏ bú, li bì, khó đánh thức, hoặc trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên.
  • Bé nôn ra dịch xanh hoặc vàng xanh, bụng chướng căng, hoặc sau sinh 48 giờ chưa đi phân su.
  • Con ốm và thở nhanh, rút lõm lồng ngực, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con đột ngột yếu tay chân, đi lại khác hẳn, không tự kiểm soát được tiểu tiện, đại tiện, hoặc kêu đau cổ dữ dội sau khi ngã.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bé bú chậm, hay sặc, hoặc tăng cân kém trong những tuần đầu.
  • Con táo bón kéo dài, đi ngoài phân lỏng nhiều, đau bụng hoặc chậm lớn.
  • Con ngáy to, ngủ hay ngừng thở, trở mình nhiều, ban ngày buồn ngủ.
  • Con có vẻ nghe kém, không quay về phía tiếng động, mắt lác, chảy nước mắt liên tục.
  • Con mệt, chậm chạp hơn, tăng cân, da khô hoặc táo bón mới xuất hiện: cần kiểm tra lại tuyến giáp.
  • Con ho, sốt, khò khè: nên cho con đi khám sớm hơn các bạn vì trẻ có hội chứng Down dễ bị nhiễm trùng hô hấp nặng.

Hội chứng Down là gì

Mỗi người thường có 46 nhiễm sắc thể. Trẻ có hội chứng Down có thêm một nhiễm sắc thể số 21, ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ thể và não bộ. Phần lớn trường hợp xảy ra ngẫu nhiên khi hình thành trứng hoặc tinh trùng, không do mẹ ăn uống, làm việc hay dùng thuốc gì khi mang thai. Tuổi mẹ càng cao thì khả năng sinh con có hội chứng Down càng tăng, nhưng ở tuổi nào cũng có thể gặp.

Hội chứng Down không phải bệnh lây, và không có thuốc nào chữa hay làm mất hội chứng. Điều giúp con nhiều nhất là được chăm sóc sức khỏe đều đặn, can thiệp sớm và được yêu thương, đối xử như mọi đứa trẻ khác. Khi nói về con, hãy gọi con là trẻ có hội chứng Down và nói chuyện trực tiếp với con như với mọi đứa trẻ cùng tuổi, tránh những cách gọi miệt thị.

Kiểm tra sức khỏe trong năm đầu

  • Xét nghiệm nhiễm sắc thể để xác định, nếu chưa có chẩn đoán trước sinh. Gia đình nên được gặp bác sĩ di truyền để được giải thích và tư vấn.
  • Siêu âm tim sau sinh, kể cả khi đã siêu âm tim thai. Khoảng một nửa số trẻ có hội chứng Down có tật tim bẩm sinh; một số tự đỡ, một số cần mổ, và phát hiện sớm rất quan trọng.
  • Xét nghiệm tuyến giáp (TSH) sau sinh và định kỳ, vì suy giáp khó nhận ra nếu chỉ nhìn bằng mắt.
  • Công thức máu sau sinh, sau đó kiểm tra thiếu máu, thiếu sắt hằng năm.
  • Kiểm tra thính lực và khám mắt ngay từ những tháng đầu.
  • Theo dõi bú, tăng cân, đi ngoài. Con vẫn nên được bú mẹ; có thể cần hỗ trợ về tư thế bú và giữ bé tỉnh khi bú.

Theo dõi khi con lớn

Trẻ có hội chứng Down dễ bị viêm tai giữa ứ dịch và nghe kém, nên cần kiểm tra thính lực khoảng 6 tháng một lần cho đến khi chắc chắn nghe bình thường cả hai tai, và khám mắt hằng năm. Tuyến giáp và thiếu sắt nên xét nghiệm mỗi năm. Ngưng thở khi ngủ rất hay gặp; nhiều hướng dẫn khuyên đo giấc ngủ cho con trong khoảng 3–4 tuổi.

Một số trẻ bị lỏng khớp đốt sống cổ. Con vẫn nên vận động hằng ngày như bình thường; chỉ cần chụp phim cổ khi có dấu hiệu như đau cổ, nghiêng đầu, thay đổi dáng đi, yếu hay tê tay chân, thay đổi đi tiểu, đi ngoài. Con cũng được tiêm chủng theo lịch như mọi trẻ khác, cộng thêm tiêm cúm hằng năm.

Can thiệp sớm và phát triển

Trẻ có hội chứng Down thường trương lực cơ thấp, nên lẫy, ngồi, đi và nói muộn hơn. Can thiệp sớm nên bắt đầu ngay trong năm đầu: vật lý trị liệu cho vận động, âm ngữ trị liệu cho bú, nhai và nói, hoạt động trị liệu cho các kỹ năng hằng ngày. Hỏi bác sĩ nhi để được giới thiệu nơi can thiệp gần nhà.

Ở nhà, bố mẹ là người dạy tốt nhất. Nói chậm, rõ, nhìn vào mắt con; đọc sách, hát, chơi cùng con mỗi ngày; làm mẫu cho con xem thay vì chỉ ra lệnh; khen khi con làm được việc mới; giữ nếp sinh hoạt đều đặn. Cử chỉ, tranh ảnh cũng giúp con giao tiếp trong lúc chưa nói được nhiều.

Đi học hòa nhập

Nhiều trẻ có hội chứng Down học ở trường mầm non và trường phổ thông bình thường cùng các bạn. Luật Người khuyết tật quy định giáo dục hòa nhập là phương thức chủ yếu, và bố mẹ được chọn cách học phù hợp với con: hòa nhập, bán hòa nhập hoặc chuyên biệt. Con có thể vào lớp 1 muộn hơn độ tuổi quy định và được giảm bớt một số nội dung vượt quá khả năng.

Trước khi con vào lớp, hãy gặp cô giáo và nhà trường để nói về điểm mạnh, nhu cầu của con và xin xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân. Một số trẻ cần giáo viên hỗ trợ hoặc giờ học thêm với chuyên viên can thiệp. Để con được hưởng các hỗ trợ, gia đình có thể làm thủ tục xác định mức độ khuyết tật tại ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đưa con đi khám định kỳ đúng hẹn và giữ một cuốn sổ ghi kết quả siêu âm tim, tuyến giáp, thính lực, mắt.
  • Cho con tiêm chủng đầy đủ theo lịch và tiêm cúm hằng năm.
  • Hạn chế cho bé sơ sinh tiếp xúc với người đang ho, sốt; rửa tay trước khi bế bé.
  • Chơi, nói chuyện, đọc sách với con mỗi ngày; tập cho con các động tác vận động theo hướng dẫn của chuyên viên trị liệu.
  • Cho con ăn đủ chất, nhiều rau, vận động hằng ngày để tránh táo bón và thừa cân.
  • Để ý những thay đổi về tâm trạng, giấc ngủ, cách đi lại, vì con có thể chưa nói được khi thấy khó chịu.
  • Tìm đến các nhóm phụ huynh có con có hội chứng Down để được chia sẻ kinh nghiệm và giới thiệu nơi hỗ trợ.

Hiểu lầm thường gặp

Mẹ làm gì sai khi mang thai nên con mới bị Down.
Hội chứng Down thường xảy ra ngẫu nhiên khi hình thành trứng hoặc tinh trùng, không do điều gì bố mẹ đã làm.
Trẻ có hội chứng Down không học được, không nên cho đi học trường thường.
Trẻ có hội chứng Down học được, theo nhịp riêng. Nhiều trẻ học hòa nhập ở trường thường, và pháp luật bảo vệ quyền đi học của con.
Có thuốc bổ, tế bào gốc hay thuốc nam chữa được hội chứng Down.
Không có thuốc hay liệu pháp nào chữa được hội chứng Down. Nhiều dịch vụ quảng cáo chữa khỏi tốn kém và có thể gây hại; hãy hỏi bác sĩ trước khi cho con dùng.
Trẻ có hội chứng Down lúc nào cũng vui vẻ, không buồn.
Con có đủ cảm xúc như mọi đứa trẻ, có lúc buồn, lo lắng, giận dữ. Con cũng cần được lắng nghe và hỗ trợ khi khó khăn.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ có hội chứng Down có đi học bình thường được không?

Có. Nhiều trẻ học hòa nhập ở trường mầm non và phổ thông bình thường, có kế hoạch giáo dục cá nhân và hỗ trợ khi cần. Bố mẹ được quyền chọn cách học phù hợp với con.

+Trẻ có hội chứng Down bao giờ biết đi, biết nói?

Mỗi trẻ một khác, thường muộn hơn các bạn cùng tuổi. Can thiệp sớm về vận động và ngôn ngữ từ năm đầu giúp con tiến bộ nhanh hơn.

+Trẻ có hội chứng Down cần khám những gì?

Siêu âm tim sau sinh; xét nghiệm tuyến giáp, công thức máu; kiểm tra thính lực, mắt định kỳ; theo dõi tăng trưởng, giấc ngủ và các vấn đề tiêu hóa. Bác sĩ nhi sẽ hẹn lịch theo từng độ tuổi.

+Sinh con thứ hai có bị hội chứng Down nữa không?

Phần lớn trường hợp xảy ra ngẫu nhiên nên khả năng lặp lại thấp, nhưng một số dạng di truyền có nguy cơ cao hơn. Bác sĩ di truyền có thể làm xét nghiệm nhiễm sắc thể cho bố mẹ và tư vấn cho lần mang thai sau.

+Trẻ có hội chứng Down có tiêm phòng như các bạn không?

Có, theo đúng lịch như mọi trẻ, và nên tiêm cúm hằng năm. Nếu con có bệnh tim hoặc bệnh khác, bác sĩ có thể khuyên thêm một số mũi.

Nguồn tham khảo

  1. Medical support for people with Down's syndrome — NHS (Anh)
  2. How to help children and young people with Down's syndrome — NHS (Anh)
  3. Children with Down Syndrome: Health Care Information for Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Luật Người khuyết tật (văn bản hợp nhất 24/VBHN-VPQH, 2026) — Văn phòng Quốc hội (Cổng thông tin Chính phủ)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ

    Can thiệp cho trẻ tự kỷ hiệu quả nhất khi bắt đầu càng sớm càng tốt, ngay khi bác sĩ nghi ngờ, không cần chờ có chẩn đoán chắc chắn. Can thiệp có bằng chứng gồm can thiệp hành vi và giao tiếp, âm ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu, và hướng dẫn bố mẹ cách chơi, nói chuyện với con mỗi ngày tại nhà. Tự kỷ không có thuốc chữa khỏi; hãy thận trọng với nơi hứa chữa khỏi bằng tế bào gốc, thải độc hay thuốc đặc trị. Đi cấp cứu ngay nếu con đột ngột mất kỹ năng kèm sốt, co giật, li bì, hoặc tự làm mình bị thương nặng.

  • Các mốc phát triển của trẻ

    Mỗi trẻ phát triển theo nhịp riêng, nhưng phần lớn trẻ biết cười đáp lại lúc khoảng 2 tháng, giữ đầu vững lúc 4 tháng, ngồi không cần đỡ lúc 9 tháng, đứng vịn và vẫy tay lúc 12 tháng, tự đi lúc 18 tháng, nói cụm 2 từ lúc 2 tuổi. Nên đưa con đi khám sớm nếu con mất một kỹ năng đã từng làm được, ở bất kỳ tuổi nào, hoặc 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay, 16 tháng chưa nói được từ nào, 18 tháng chưa tự đi, 2 tuổi chưa nói cụm 2 từ. Phát hiện và can thiệp sớm giúp con tiến bộ tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

  • Trẻ chậm nói

    Mỗi trẻ biết nói sớm muộn khác nhau, nhưng có những mốc không nên chờ: 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay hay vẫy tay; 16–18 tháng chưa nói được từ đơn nào có nghĩa; 2 tuổi chưa tự nói được câu hai từ hoặc biết ít hơn khoảng 50 từ; 3 tuổi người trong nhà vẫn khó hiểu con nói gì. Gặp một trong các mốc này, hoặc con mất đi những từ đã biết, hãy đưa con đi khám để kiểm tra thính lực và phát triển. Phần lớn trẻ chậm nói tiến bộ tốt khi được phát hiện và hỗ trợ sớm.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Trẻ bị tim bẩm sinh

    Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim. Nhiều thể nhẹ chỉ cần khám định kỳ, một số lỗ nhỏ tự đóng; thể nặng cần can thiệp hoặc phẫu thuật, có khi ngay sau sinh. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là bú kém, vã mồ hôi khi bú, thở nhanh, chậm tăng cân. Nếu môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hay xám đi, con khó thở, li bì hoặc mềm nhũn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Suy giáp bẩm sinh

    Suy giáp bẩm sinh là khi bé sinh ra với tuyến giáp không làm đủ hormone giáp, chất cần cho não và cơ thể phát triển. Hầu hết bé không có dấu hiệu gì trong những tuần đầu, nên bệnh được tìm bằng giọt máu gót chân khi sàng lọc sơ sinh, nằm trong nhóm bệnh cơ bản được Thông tư 12/2026/TT-BYT khuyến khích sàng lọc. Nếu được phát hiện và uống thuốc hormone giáp hằng ngày từ sớm, tốt nhất trong vài tuần đầu sau sinh, phần lớn trẻ lớn lên và học tập bình thường. Khi được báo kết quả nguy cơ cao, hãy đưa con đi xét nghiệm khẳng định ngay theo hẹn.

Chủ đề khác