Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Trẻ bị còn ống động mạch: có tự đóng không, khi nào cần đóng ống

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Ống động mạch là một mạch máu nối động mạch chủ với động mạch phổi, cần cho thai nhi và thường tự đóng trong vài ngày đầu sau sinh. Nếu ống vẫn mở, gọi là còn ống động mạch; bệnh hay gặp ở trẻ sinh non, hiếm ở trẻ đủ tháng. Ống nhỏ thường không gây triệu chứng; ống lớn làm con thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân và cần được đóng bằng thuốc (ở trẻ sinh non), qua ống thông hoặc phẫu thuật. Nếu con tím tái, thở rất khó, li bì hoặc bỏ bú, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Môi, lưỡi hoặc da con tím tái hoặc xám đi.
  • Con thở rất nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rên, hoặc có cơn ngừng thở.
  • Con li bì, mềm nhũn, khó đánh thức, hoặc bỏ bú hoàn toàn.
  • Da con tái, nổi vân, tay chân lạnh, mạch rất nhanh.
  • Sau 48 giờ đầu đời, con hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc nôn tất cả.
  • Con không thở hoặc thở ngáp cá: gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con bú một lúc đã mệt, phải nghỉ nhiều lần, vã mồ hôi khi bú.
  • Con thở nhanh cả khi ngủ yên.
  • Con chậm tăng cân hoặc không lên cân dù bú đủ cữ.
  • Con hay bị viêm phổi, viêm phế quản.
  • Bác sĩ nghe thấy tiếng thổi ở tim khi khám sau sinh hoặc khám định kỳ.
  • Con đã được chẩn đoán còn ống động mạch và sốt kéo dài không rõ lý do.

Ống động mạch là gì, vì sao còn mở

Khi còn trong bụng mẹ, thai nhi chưa thở bằng phổi; oxy đến từ mẹ qua dây rốn. Ống động mạch giúp máu đi tắt qua phổi, từ động mạch phổi sang động mạch chủ. Mọi em bé sinh ra đều có ống này.

Sau sinh, bé bắt đầu thở, phổi nở ra và ống động mạch không còn cần nữa. Ống thường co lại và tự đóng trong vài ngày đầu. Nếu ống vẫn mở, máu từ động mạch chủ chảy ngược lên phổi, làm phổi nhận quá nhiều máu và tim phải làm việc nhiều hơn.

Còn ống động mạch hay gặp ở trẻ sinh non, trẻ bị suy hô hấp sau sinh, trẻ có hội chứng Down, trẻ có mẹ bị rubella khi mang thai, và gặp ở bé gái nhiều hơn bé trai. Ở trẻ đủ tháng, bệnh hiếm gặp.

Dấu hiệu

  • Ống nhỏ: thường không có triệu chứng gì, chỉ phát hiện khi bác sĩ nghe thấy tiếng thổi. Có trẻ đến lớn mới được phát hiện.
  • Ống lớn: con thở nhanh, thở mệt, bú kém, vã mồ hôi khi bú, nhanh mệt, tim đập nhanh, chậm lớn. Dấu hiệu có thể không xuất hiện ngay mà sau một thời gian.
  • Ở trẻ sinh non, bác sĩ có thể nghĩ đến còn ống động mạch khi bé khó thở, khó cai máy thở hoặc bú kém trong những ngày đầu, dù không nghe rõ tiếng thổi.
  • Siêu âm tim là xét nghiệm xác định chẩn đoán: cho biết ống to hay nhỏ, máu qua nhiều hay ít và tim có bị giãn không.

Ống có tự đóng không

Ở trẻ sinh non, ống động mạch thường tự đóng muộn hơn, nhiều trường hợp trong vòng 2 năm đầu đời. Bác sĩ sẽ theo dõi và chỉ can thiệp khi ống lớn gây ảnh hưởng.

Ở trẻ đủ tháng, nếu sau vài tuần đầu ống vẫn mở thì hiếm khi tự đóng. Ống nhỏ không gây triệu chứng có thể chỉ cần theo dõi; ống vừa hoặc lớn thường được đóng để tránh suy tim, tăng áp phổi và nhiễm trùng ở tim về sau.

Điều trị

  • Thuốc đóng ống: dùng cho trẻ sinh non trong bệnh viện, càng dùng sớm càng dễ thành công. Sau vài tuần tuổi thuốc ít tác dụng hơn. Đây là thuốc bác sĩ chỉ định và theo dõi trong viện, liều và cách dùng khác hẳn thuốc hạ sốt ở nhà; bố mẹ không tự cho con dùng thuốc nào để đóng ống.
  • Bít ống qua ống thông: bác sĩ luồn một ống nhỏ qua mạch máu ở chân lên tim và đặt một dụng cụ nhỏ để bịt ống lại. Con không phải mở ngực. Nhiều trẻ cần đóng ống được làm theo cách này khi đủ cân.
  • Phẫu thuật: rạch một đường nhỏ bên ngực trái, buộc hoặc kẹp ống lại. Dùng khi bít qua ống thông không làm được, ví dụ trẻ quá nhỏ.
  • Sau khi đóng ống và không có tật tim khác, kết quả lâu dài thường rất tốt. Phần lớn trẻ không cần thuốc, không phải kiêng vận động và về sau ít khi cần can thiệp lại.
  • Với một số tật tim bẩm sinh nặng, ống động mạch lại là đường sống của bé. Khi đó bác sĩ dùng thuốc để giữ ống mở cho đến khi bé được mổ sửa tật tim.

Phòng bệnh khi mang thai lần sau

Tiêm vắc xin sởi – rubella trước khi có thai nếu mẹ chưa có miễn dịch, vì rubella khi mang thai có thể gây tật tim cho con. Khám thai đầy đủ, không uống rượu, không dùng chất cấm, kiểm soát tốt đường máu nếu mẹ bị tiểu đường, và báo bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc mới nào khi đang mang thai.

Nếu gia đình đã có con bị tim bẩm sinh, hãy nói với bác sĩ sản khoa để được siêu âm tim thai và tư vấn di truyền nếu cần.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho bé bú theo cữ nhỏ, nhiều lần; ghi lại số cữ bú và cân bé hằng tuần.
  • Đếm nhịp thở khi bé ngủ yên (đếm đủ 1 phút) và hỏi bác sĩ mức nào là đáng lo với bé.
  • Với trẻ sinh non đã về nhà, đi khám và siêu âm tim đúng hẹn, kể cả khi bé đang khỏe.
  • Giữ nhà không khói thuốc lá, rửa tay trước khi bế bé, tránh người đang ho sốt.
  • Giữ răng miệng con sạch từ khi mọc răng và báo nha sĩ biết con bị tim.
  • Mang theo giấy ra viện và kết quả siêu âm tim khi đi khám ở nơi khác.

Hiểu lầm thường gặp

Sinh non thì ống động mạch nào cũng phải mổ.
Nhiều trẻ sinh non tự đóng ống theo thời gian hoặc đóng bằng thuốc trong viện. Mổ chỉ dùng khi các cách khác không được.
Bé đủ tháng còn ống động mạch thì cứ chờ, kiểu gì cũng tự đóng.
Ở trẻ đủ tháng, ống còn mở sau vài tuần đầu hiếm khi tự đóng. Bác sĩ sẽ theo dõi và đóng ống khi cần.
Đóng ống động mạch nghĩa là mổ phanh ngực.
Nhiều trẻ đủ cân được bít ống qua ống thông từ mạch máu ở chân, không phải mở ngực.

Bố mẹ hay hỏi

+Còn ống động mạch ở trẻ sinh non có nguy hiểm không?

Ống nhỏ thường không sao và có thể tự đóng. Ống lớn có thể làm bé khó thở, khó cai máy thở và cần được đóng; bác sĩ sơ sinh sẽ theo dõi sát.

+Siêu âm thấy còn ống động mạch ngày thứ 2 sau sinh có sao không?

Trong vài ngày đầu, ống chưa đóng hẳn là bình thường. Bác sĩ có thể hẹn siêu âm lại sau vài tuần để xem ống đã đóng chưa.

+Sau khi bít ống động mạch con có phải uống thuốc lâu dài không?

Thường là không, nếu con không có tật tim khác. Bác sĩ sẽ hẹn tái khám vài lần để kiểm tra.

+Con còn ống động mạch có được tiêm phòng không?

Có, nên tiêm đủ theo lịch. Nếu con sắp hoặc vừa can thiệp, hỏi bác sĩ thời điểm tiêm.

Nguồn tham khảo

  1. Patent ductus arteriosus — MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ
  2. Patent Ductus Arteriosus (PDA) — Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA)
  3. Congenital heart disease — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị tim bẩm sinh

    Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim. Nhiều thể nhẹ chỉ cần khám định kỳ, một số lỗ nhỏ tự đóng; thể nặng cần can thiệp hoặc phẫu thuật, có khi ngay sau sinh. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là bú kém, vã mồ hôi khi bú, thở nhanh, chậm tăng cân. Nếu môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hay xám đi, con khó thở, li bì hoặc mềm nhũn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Tim con có tiếng thổi

    Tiếng thổi là một âm thanh thêm mà bác sĩ nghe được qua ống nghe, do dòng máu chảy qua tim. Tiếng thổi rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là tiếng thổi vô hại (tiếng thổi sinh lý): tim con hoàn toàn bình thường, không cần thuốc, không cần kiêng vận động. Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ là dấu hiệu của bệnh tim, khi đó bác sĩ sẽ cho siêu âm tim. Nếu con có tiếng thổi kèm tím môi, khó thở, bú kém, vã mồ hôi khi bú hay ngất, hãy đưa con đi khám ngay.

  • Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà

    Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khám mắt và nghe. Phát triển của con được tính theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con có lúc ngừng thở, tím tái, li bì, bỏ bú, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.

  • Trẻ bị thông liên thất

    Thông liên thất là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía dưới, là một trong những tật tim bẩm sinh hay gặp nhất. Lỗ nhỏ thường chỉ gây tiếng thổi, con vẫn lớn bình thường và nhiều lỗ tự đóng trong những năm đầu. Lỗ lớn làm con thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân, thường bắt đầu sau vài tuần tuổi, và có thể cần mổ trong vài tháng đầu đời để bảo vệ phổi. Nếu con tím tái, thở rất khó hoặc li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ bị thông liên nhĩ

    Thông liên nhĩ là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía trên, có từ khi sinh. Phần lớn trẻ không có triệu chứng; lỗ nhỏ (dưới khoảng 5 mm) phát hiện lúc còn nhỏ thường tự đóng hoặc không gây hại, còn lỗ lớn thường được bít qua ống thông hoặc mổ ở tuổi mầm non, trước khi gây tổn thương phổi. Con cần siêu âm tim định kỳ theo hẹn của bác sĩ tim mạch nhi. Nếu con tím tái, khó thở nhiều, ngất hoặc li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ có hội chứng Down

    Hội chứng Down là tình trạng di truyền do con có thêm một nhiễm sắc thể số 21, thường xảy ra ngẫu nhiên và không do điều gì bố mẹ đã làm. Trẻ có hội chứng Down học chậm hơn ở những mức độ khác nhau, nhưng mỗi con có tính cách và khả năng riêng, và có thể học, đi học cùng bạn bè, lớn lên tự lập ở nhiều mức. Con cần được siêu âm tim sau sinh, kiểm tra tuyến giáp, thính lực, mắt định kỳ, tiêm chủng đủ và được can thiệp sớm về vận động, ngôn ngữ. Đi cấp cứu ngay nếu bé thở nhanh, tím tái, bỏ bú, nôn ra dịch xanh hoặc bụng chướng.

Chủ đề khác