Dinh dưỡng và chiều cao

Ông bà mớm cơm, thổi nguội thức ăn cho trẻ: có sao không, nói thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Không nên mớm cơm hay nhai sẵn thức ăn cho trẻ, kể cả khi người mớm rất thương con. Nước bọt người lớn mang theo vi khuẩn gây sâu răng và nhiều mầm bệnh khác; người đang bị mụn rộp ở môi mà hôn hay mớm cho em bé có thể gây bệnh rất nặng cho trẻ sơ sinh. Thay vì mớm, hãy nấu mềm, tán nhỏ, để nguội bớt bằng cách đảo đều rồi thử độ nóng, và dùng thìa riêng của bé. Nếu con hóc, ho không dứt, thở rít hoặc tím tái khi ăn, sơ cứu ngay và gọi 115 hoặc 113.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con hóc thức ăn, ho không ra tiếng, thở rít, tím tái hoặc không thở được: sơ cứu hóc dị vật và gọi 115 hoặc 113.
  • Em bé dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, nhất là sau khi được người đang bị mụn rộp ở môi hôn hoặc mớm.
  • Em bé li bì, bú kém hẳn, co giật, hoặc nổi các mụn nước nhỏ thành chùm trên da, quanh mắt, miệng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Thấy vệt trắng đục hoặc vàng nâu ở mặt ngoài răng cửa trên của con, sát lợi.
  • Trong miệng con có mảng trắng bám ở lưỡi, má trong mà lau không đi.
  • Con bị loét miệng, mụn nước quanh môi, kèm sốt hoặc không chịu ăn uống.
  • Người chăm bé đang mắc một bệnh truyền nhiễm mạn tính, như viêm gan B, mà chưa hỏi bác sĩ về cách chăm cháu cho an toàn.

Vì sao mớm cơm không tốt cho trẻ

Ông bà, cha mẹ ngày trước mớm cơm vì thương con, sợ con nghẹn, và vì thời đó không có máy xay hay thìa mềm như bây giờ. Nhiều đứa trẻ lớn lên khỏe mạnh vẫn được mớm. Nhưng ngày nay bác sĩ biết rõ hơn về những gì truyền qua nước bọt, và có những cách khác an toàn hơn để làm mềm thức ăn.

Vi khuẩn gây sâu răng truyền từ miệng người lớn sang miệng trẻ qua nước bọt: khi mớm, ngậm thìa của con, nếm thức ăn rồi đút bằng cùng thìa, hay ngậm vú giả của con. Trẻ nhiễm vi khuẩn này càng sớm, răng sữa càng dễ sâu.

Nước bọt cũng có thể mang virus và vi khuẩn gây bệnh khác. Đáng sợ nhất với em bé sơ sinh là virus gây mụn rộp môi (herpes): người lớn đang có mụn rộp mà hôn hoặc mớm cho bé có thể gây nhiễm trùng toàn thân, rất nguy hiểm ở những tuần đầu đời. Khi người mớm bị chảy máu chân răng hay có vết loét trong miệng, nguy cơ truyền bệnh cao hơn.

Thổi nguội thức ăn có sao không

Thổi nguội ít hại hơn mớm, nhưng hơi thở và những giọt nước bọt nhỏ vẫn có thể bắn vào thức ăn, nhất là khi người thổi đang ho, cảm, đau họng. Cách tốt hơn là xúc ra bát nhỏ, đảo đều, để nguội vài phút, rồi chạm thử một chút lên mu bàn tay hoặc cổ tay trước khi đút.

Thức ăn hâm bằng lò vi sóng hay nóng không đều, chỗ ngoài nguội mà giữa còn nóng; luôn đảo kỹ rồi mới thử.

Làm mềm thức ăn thay cho mớm

  • Nấu chín mềm rồi tán, nghiền bằng thìa hoặc dĩa, xay hay rây với bé mới ăn dặm.
  • Thịt, cá băm nhỏ hoặc xé sợi nhỏ, nhặt sạch xương; rau củ luộc mềm, cắt nhỏ.
  • Em bé không cần răng mới ăn được thức ăn mềm có lợn cợn: lợi của bé nghiền được. Tập cho bé ăn đặc dần theo tuổi giúp bé học nhai.
  • Dùng bát, thìa riêng cho bé. Nếu muốn nếm, người lớn lấy một thìa khác.
  • Luôn ngồi cạnh bé khi bé ăn, cho bé ngồi thẳng, không đút khi bé đang khóc, cười, chạy chơi.

Nói với ông bà thế nào cho nhẹ nhàng

Ông bà mớm cơm vì thương cháu, nên đừng nói như ông bà làm sai. Bố mẹ có thể kể là bác sĩ dặn bây giờ không cho người lớn mớm hay dùng chung thìa với bé để răng bé không bị sâu sớm, rồi nhờ ông bà một việc cụ thể thay thế: tán cơm, xé cá, đảo cho nguội.

Chuẩn bị sẵn cho ông bà một bộ bát thìa riêng của bé, một chiếc thìa nếm riêng, một cái nghiền nhỏ. Khi ông bà làm đúng, cảm ơn và khen. Thay đổi thói quen cả đời cần thời gian; nhắc nhẹ nhiều lần tốt hơn một lần to tiếng.

Khi người lớn trong nhà đang bị bệnh

Người đang có mụn rộp ở môi không hôn em bé, không mớm, không dùng chung thìa cốc, rửa tay trước khi bế bé, cho đến khi mụn khô hẳn. Người đang ho, sốt, đau họng nên đeo khẩu trang khi chăm bé và rửa tay thường xuyên.

Nếu ông bà hay người chăm bé mắc một bệnh mạn tính lây qua máu hoặc nước bọt, hãy hỏi bác sĩ của người đó và bác sĩ của bé xem cần tiêm phòng hay lưu ý gì. Tiêm đủ vắc xin viêm gan B theo lịch cũng giúp bảo vệ bé.

Chăm sóc con tại nhà

  • Để cho bé một bộ bát, thìa, cốc riêng; người lớn nếm bằng thìa khác.
  • Làm nguội bằng cách xúc ra bát nhỏ, đảo đều, chờ vài phút, thử trên mu bàn tay hoặc cổ tay.
  • Nấu mềm và tán nhỏ thay vì nhai sẵn; tăng độ đặc dần theo tuổi.
  • Không ngậm thìa, ti giả hay núm bình của bé để lau hay thử.
  • Lau lợi, chải răng cho bé từ chiếc răng đầu tiên, 2 lần mỗi ngày, lần cuối trước khi ngủ.
  • Người đang bị mụn rộp môi, ho, sốt không hôn bé, không chăm bé ăn nếu có người khác làm thay.

Hiểu lầm thường gặp

Mớm cơm giúp bé dễ nuốt, đỡ nghẹn hơn.
Thức ăn nấu mềm và tán nhỏ đã đủ dễ nuốt. Bé cần tập nhai dần theo tuổi; mớm không giúp bé học điều đó.
Nước bọt người lớn có men tiêu hóa, mớm giúp bé tiêu hóa tốt hơn.
Bé tự có men tiêu hóa phù hợp với tuổi. Nước bọt người lớn mang theo vi khuẩn gây sâu răng và các mầm bệnh khác.
Người trong nhà khỏe mạnh thì mớm hay hôn môi bé không sao.
Người trông khỏe vẫn có thể mang vi khuẩn sâu răng hoặc virus mụn rộp không có triệu chứng. Hôn má, hôn tóc bé thay cho hôn môi.

Bố mẹ hay hỏi

+Mớm cơm cho trẻ có bị sâu răng không?

Có thể. Vi khuẩn gây sâu răng truyền qua nước bọt khi mớm, ngậm thìa của bé hay dùng chung thìa; bé nhiễm sớm thì răng sữa dễ sâu hơn.

+Ông bà lỡ mớm cho cháu rồi có cần đi khám không?

Không cần đi khám chỉ vì đã mớm. Từ nay thay bằng cách khác, chải răng cho bé đều, và đưa bé đi khám nếu bé sốt, loét miệng, mụn nước quanh môi hoặc có vệt trắng đục ở răng.

+Thổi nguội đồ ăn cho bé có được không?

Ít hại hơn mớm, nhưng vẫn có thể bắn nước bọt vào thức ăn. Tốt hơn là xúc ra bát nhỏ, đảo đều cho nguội và thử trước khi đút.

+Người bị mụn rộp môi có được bế em bé không?

Có thể bế, nhưng không hôn bé, không mớm, không dùng chung thìa cốc và rửa tay trước khi chạm vào bé cho đến khi mụn khô hẳn.

+Bé chưa có răng thì làm sao ăn được thức ăn lợn cợn?

Lợi của bé đủ cứng để nghiền thức ăn mềm. Bắt đầu bằng thức ăn tán mịn, rồi tăng dần độ lợn cợn và thức ăn cầm tay theo tuổi.

Nguồn tham khảo

  1. How to Prevent Tooth Decay in Your Baby — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Cold sores — NHS (Anh)
  3. Your baby's first solid foods — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Ăn dặm cho bé

    Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Dinh dưỡng khuyên bắt đầu ăn dặm khi bé tròn khoảng 6 tháng, lúc bé ngồi vững có đỡ, giữ được đầu và chịu nuốt thức ăn, đồng thời vẫn cho bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Bắt đầu bằng cháo, bột nghiền mịn, sớm có thịt, cá, trứng; tăng dần độ thô để khoảng 1 tuổi bé ăn được đồ ăn của gia đình đã cắt nhỏ. Trẻ dưới 1 tuổi không ăn mật ong, không nêm muối, nước mắm, hạt nêm hay đường. Nếu bé bị hóc không ho, không khóc được, hoặc sưng môi, khó thở sau khi ăn, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Sâu răng do bú bình

    Sâu răng do bú bình (sâu răng sớm ở trẻ nhỏ) hay gặp khi con ngủ với bình sữa trong miệng, ngậm sữa lâu, bú đêm nhiều lần sau khi đã mọc răng mà không được làm sạch răng, hoặc uống nước trái cây, sữa có đường bằng bình. Dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục ở mặt ngoài răng cửa hàm trên, sát lợi; sau đó răng ngả vàng nâu, đen, mủn và vỡ dần. Không cho con ngủ với bình, bình chỉ đựng sữa hoặc nước lọc, lau hoặc chải răng sau cữ bú cuối, tập cho con uống bằng cốc từ khoảng 1 tuổi và khám răng trước 1 tuổi. Mặt con sưng to lan nhanh, kèm sốt, khó nuốt hay khó thở thì đến cấp cứu ngay.

  • Đánh răng cho trẻ

    Bắt đầu chải răng cho con ngay khi chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên, thường khoảng 6 tháng tuổi, 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 2 phút, trong đó có một lần ngay trước khi ngủ. Dùng kem đánh răng có fluor: trẻ dưới 3 tuổi chỉ một lớp mỏng bằng hạt gạo, trẻ 3–6 tuổi lượng bằng hạt đậu; chải xong cho con nhổ bọt, không súc lại nhiều nước. Bố mẹ chải cho con, rồi chải giúp và trông con chải đến ít nhất 7–8 tuổi. Cho con khám răng lần đầu khi mọc răng và trước 1 tuổi.

  • Thức ăn dễ gây hóc ở trẻ nhỏ

    Thức ăn dễ gây hóc nhất ở trẻ dưới 5 tuổi là loại nhỏ, tròn, trơn, cứng hoặc dẻo dính: thạch dạng cốc nhỏ để hút, nho và cà chua bi để nguyên quả, kẹo cứng, kẹo dẻo, kẹo cao su, hạt nguyên như lạc, hạt dưa, hạt hướng dương, bỏng ngô, xúc xích cắt khoanh tròn, nhãn, vải, chôm chôm còn hạt. Không cho trẻ dưới 5 tuổi ăn hạt nguyên và bỏng ngô; cắt nho, cà chua bi làm bốn theo chiều dọc; luôn cho con ngồi ăn và có người lớn trông. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: sơ cứu hóc ngay và gọi 115 hoặc 113.

  • Ăn dặm hay nghẹn, ọe

    Bé mới ăn dặm hay ọe, nhăn mặt, đẩy lưỡi, nhè thức ăn ra: đó là phản xạ bảo vệ bình thường, bé vẫn ho, kêu và thở được, và thường ọe ít dần khi tập ăn đều. Hóc thật thì bé im lặng, không ho, không khóc, không thở được, môi tím: phải sơ cứu ngay (trẻ dưới 1 tuổi vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần) và gọi 115 hoặc 113. Nếu bé ho, sặc, ọe gần như mỗi bữa, hoặc đến 9–10 tháng vẫn chỉ nuốt được đồ xay mịn, hãy đưa bé đi khám.

  • Tiêm viêm gan B sơ sinh

    Mọi trẻ sơ sinh ở Việt Nam được tiêm miễn phí một mũi vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trong 28 ngày đầu. Tiêm sớm là để chặn virus lây từ mẹ sang con lúc sinh, vì trẻ nhiễm lúc này có khoảng 8–9 trên 10 khả năng mang bệnh mạn tính suốt đời. Sau mũi sơ sinh, con cần thêm 3 mũi có thành phần viêm gan B khi đủ 2, 3 và 4 tháng tuổi. Nếu mẹ mang virus viêm gan B, con cần cả vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B ngay sau sinh, trong 24 giờ đầu.

Chủ đề khác