Phân trẻ màu đen hoặc màu đỏ sau khi ăn, uống sắt: khi nào đáng lo
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Phân đỏ hoặc đen sau khi con ăn, uống một thứ có màu thường do chính thứ đó: thanh long ruột đỏ, củ dền, cà chua, nước ngọt hay kẹo có phẩm màu đỏ, một số siro kháng sinh làm phân đỏ; thuốc sắt, thuốc dạ dày chứa bismuth, tiết, quả màu sẫm làm phân đen sẫm. Màu do thức ăn thường hết trong khoảng 2 ngày, sau 1–2 lần đi ngoài, khi đã ngừng món đó. Phân đen nhão, bóng như hắc ín, mùi rất khắm, hoặc phân đen mà con không uống sắt, bismuth hay ăn món màu sẫm nào, nhất là khi con mệt, da tái, có thể là chảy máu dạ dày: gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay. Phân đen sẫm khi con đang uống sắt mà vẫn khỏe thì báo bác sĩ trong ngày để kiểm tra, không tự kết luận là do thuốc.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Phân đen, nhão, bóng như hắc ín, mùi rất khắm; hoặc phân đen mà con không uống thuốc sắt, thuốc chứa bismuth và không ăn món nào màu sẫm (với trẻ sơ sinh: sau khi đã hết phân su).
- Ra nhiều máu đỏ hoặc đỏ sẫm, hoặc chỉ đi ra máu mà không có phân.
- Con nôn ra máu hoặc chất màu nâu đen như bã cà phê.
- Con da xanh tái, vã mồ hôi, chóng mặt, ngất, hoặc yếu đến mức không đứng được.
- Trẻ nhỏ khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, giữa cơn lả đi, đi ngoài phân nhầy lẫn máu đỏ sẫm như mứt.
- Con đi tiểu ít hẳn, nước tiểu màu hồng hoặc nâu như nước chè, kèm da xanh, nổi bầm tím sau một đợt tiêu chảy có máu.
- Con có thể đã nuốt nhiều viên thuốc sắt, thuốc của người lớn, pin cúc áo hoặc nam châm.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Phân đen sẫm khi con đang uống thuốc sắt hoặc thuốc chứa bismuth, con vẫn khỏe: báo bác sĩ trong ngày để kiểm tra.
- Vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc giấy lau khi con đi phân cứng: cho bác sĩ xem trong vòng một ngày.
- Tiêu chảy có lẫn máu hoặc nhầy máu: đi khám trong ngày.
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi có máu trong phân, dù ít: đi khám trong ngày.
- Phân đỏ mà không nghĩ ra món ăn, thuốc nào gây ra, hoặc đã ngừng món nghi ngờ mà phân vẫn đỏ sau 2 ngày.
- Phân trắng, vàng nhạt như phấn hoặc xám như đất sét: đi khám trong ngày.
Màu phân phần lớn do con ăn uống gì
Phân bình thường có thể nâu, vàng, vàng cam hay xanh lá. Màu phân phụ thuộc nhiều vào thức ăn, đồ uống và thuốc hơn là vào bệnh. Chỉ ba màu có thể liên quan đến bệnh là đỏ, đen và trắng, nên khi thấy đỏ hay đen, việc đầu tiên là nhớ lại 1–2 ngày qua con đã ăn, uống gì.
Khi con bị tiêu chảy, thức ăn đi qua ruột rất nhanh nên phân hay ra cùng màu với thứ con vừa uống, như nước ngọt màu đỏ, thạch màu.
Những thứ làm phân có màu đỏ
- Quả và rau: thanh long ruột đỏ (thường kèm hạt đen li ti), củ dền, cà chua, vỏ cà chua.
- Đồ có phẩm màu đỏ: nước ngọt, nước trái cây pha màu, thạch, kẹo, bánh có màu đỏ, tím.
- Thuốc: một số siro kháng sinh có màu hồng, đỏ; có loại kháng sinh làm phân đỏ khi uống cùng sữa công thức hay thuốc có sắt.
- Nếu là máu thật: vài vệt máu đỏ tươi bám ngoài phân hay dính giấy lau thường do nứt kẽ hậu môn khi đi phân cứng; máu lẫn trong phân lỏng, nhầy thường do nhiễm khuẩn đường ruột; phân nhầy máu đỏ sẫm ở trẻ nhỏ khóc thét từng cơn phải nghĩ đến lồng ruột.
Những thứ làm phân có màu đen
- Thuốc sắt, kể cả sắt nhỏ giọt cho trẻ nhỏ, và thuốc dạ dày chứa bismuth: phân đen sẫm hoặc xanh đen.
- Thức ăn: tiết, quả màu sẫm như nho đen, việt quất, nước nho, bánh quy màu đen.
- Than hoạt tính, nếu con được dùng khi ngộ độc.
- Phân xanh đậm trông như đen khi nhìn trong tã hay dưới đèn mờ. Phết một ít phân lên tờ giấy trắng và xem dưới ánh sáng tốt; nếu thấy màu xanh thì đó là phân xanh, thường là bình thường.
- Trẻ sơ sinh trong 1–2 ngày đầu đi phân su màu đen xanh, quánh như hắc ín; đó là bình thường. Sau khi đã hết phân su, phân đen không do thuốc sắt cần được bác sĩ xem ngay.
- Nếu là máu: máu chảy từ dạ dày hoặc phần đầu ruột non bị dịch tiêu hóa biến thành màu đen, làm phân đen nhão, bóng như nhựa đường, mùi rất khắm. Đây là cấp cứu.
Con đang uống sắt mà phân đen
Phân đen sẫm là tác dụng phụ hay gặp của thuốc sắt và không làm hại con. Tuy vậy, thuốc sắt không loại trừ được chảy máu dạ dày, và nhiều trẻ uống sắt chính vì đang thiếu máu, nên bố mẹ không tự kết luận phân đen là do thuốc. Hãy báo bác sĩ trong ngày; bác sĩ có thể cho xét nghiệm tìm máu trong phân. Nếu phân đen nhão, bóng, mùi khắm, hoặc con mệt, da tái, chóng mặt, hãy đi cấp cứu ngay.
Không tự ngừng thuốc sắt khi chưa hỏi bác sĩ. Cho con uống đúng liều được kê, cất lọ thuốc sắt ở nơi cao, có khóa, ngoài tầm tay trẻ: nuốt nhiều viên sắt một lúc gây ngộ độc rất nặng ở trẻ nhỏ.
Thử ngừng món nghi ngờ, và khi nào cần cho bác sĩ xem
Nếu con vẫn khỏe, chơi bình thường và bố mẹ nghĩ ra món làm phân đỏ, hãy ngừng món đó. Màu phân thường trở lại bình thường trong khoảng 2 ngày, hoặc sau 1–2 lần đi ngoài. Nếu phân vẫn đỏ, hoặc bố mẹ không nghĩ ra lý do nào, hãy mang mẫu phân hoặc ảnh chụp đến cho bác sĩ xem.
Với phân đen, bố mẹ không thử chờ ở nhà: phân đen mà con không uống sắt hay bismuth, không ăn món sẫm màu thì đi cấp cứu ngay; phân đen khi đang uống sắt thì báo bác sĩ trong ngày. Bác sĩ sẽ hỏi con ăn uống, dùng thuốc gì, khám bụng, quanh hậu môn, và có thể cho xét nghiệm phân tìm máu ẩn, xét nghiệm máu xem con có thiếu máu không.
Chăm sóc con tại nhà
- Chụp ảnh phân dưới ánh sáng tốt, hoặc giữ tã, một ít phân trong túi kín cất ngăn mát tủ lạnh để mang cho bác sĩ xem.
- Nhớ lại và ghi ra những gì con ăn, uống, những thuốc con dùng trong 1–2 ngày qua.
- Nếu con khỏe và phân đỏ nghi do thức ăn, ngừng món đó và theo dõi màu phân trong 2 ngày.
- Báo bác sĩ trong ngày khi con đang uống sắt mà phân đen; không tự ngừng thuốc.
- Cất thuốc sắt, thuốc của người lớn ở nơi cao, có khóa, ngoài tầm tay trẻ.
- Không tự cho con uống thuốc cầm tiêu chảy, thuốc cầm máu hay thuốc nam khi nghi phân có máu.
Hiểu lầm thường gặp
- Con đang uống sắt nên phân đen là bình thường, không cần báo bác sĩ.
- Sắt có thể làm phân đen sẫm, nhưng không loại trừ chảy máu dạ dày. Hãy báo bác sĩ trong ngày, và đi cấp cứu nếu phân nhão, bóng như hắc ín hoặc con mệt, da tái.
- Phân đỏ, phân đen là do nóng trong, uống rau má, nước mát là hết.
- Màu phân do thức ăn, thuốc hoặc do máu. Rau má hay nước mát không chữa được chảy máu; khi chưa rõ nguyên nhân, con cần được bác sĩ xem.
- Cứ thấy phân đỏ sau ăn thanh long là con bị chảy máu ruột.
- Phần lớn phân đỏ ở trẻ không phải do máu mà do màu của thức ăn như thanh long, củ dền. Ngừng món đó, màu phân thường trở lại bình thường trong khoảng 2 ngày; nếu không, hãy cho bác sĩ xem.
Bố mẹ hay hỏi
+Ăn thanh long phân đỏ bao lâu thì hết?
Thường hết sau 1–2 lần đi ngoài, trong khoảng 2 ngày sau khi con ngừng ăn. Nếu phân vẫn đỏ, hoặc có máu, nhầy, hãy cho con đi khám.
+Trẻ uống sắt phân đen có sao không?
Phân đen sẫm khi uống sắt hay gặp và không hại con, nhưng bố mẹ vẫn nên báo bác sĩ trong ngày để kiểm tra. Phân đen nhão, bóng, mùi khắm, hoặc con mệt, da tái thì đi cấp cứu ngay.
+Làm sao phân biệt phân đỏ do thức ăn và phân có máu?
Bố mẹ khó tự phân biệt chắc chắn. Phân đỏ đều màu, con khỏe, vừa ăn món màu đỏ thường do thức ăn; vệt máu tươi trên mặt phân, máu lẫn nhầy hay phân đỏ sẫm như mứt là máu và cần cho bác sĩ xem.
+Trẻ uống kháng sinh bị phân đỏ có sao không?
Một số siro kháng sinh làm phân có màu đỏ hay hồng. Nếu con vẫn khỏe, báo bác sĩ hoặc dược sĩ khi đi tái khám; nếu phân có máu, nhầy hay con tiêu chảy nhiều, hãy đi khám sớm.
+Phân màu xanh đen có phải là có máu không?
Thường không. Phân xanh đậm trông như đen trong tã; phết lên giấy trắng dưới ánh sáng sẽ thấy màu xanh, và phân xanh thường là bình thường. Nếu vẫn thấy đen thật mà con không uống sắt, hoặc phân đen nhão như hắc ín, hãy đưa con đi cấp cứu.
Nguồn tham khảo
- Stools - Unusual Color — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Stools - Blood In — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Iron deficiency anaemia — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ đi ngoài ra máu
Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng; con vẫn cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày. Tiêu chảy lẫn máu thường do nhiễm khuẩn và cần đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, nôn ra máu, con lả đi, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.
- Xuất huyết tiêu hóa ở trẻ
Xuất huyết tiêu hóa là chảy máu ở bất kỳ đoạn nào của đường tiêu hóa, từ thực quản, dạ dày đến ruột và hậu môn. Con nôn ra máu, nôn ra chất nâu đen như bã cà phê, hoặc đi ngoài phân đen nhão như hắc ín là dấu hiệu chảy máu ở phần trên và cần gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay. Máu đỏ tươi trong phân thường từ phần dưới, hay gặp nhất là nứt kẽ hậu môn, nhưng ra nhiều máu cũng là cấp cứu. Thuốc sắt và thuốc chứa bismuth có thể làm phân đen; dù con đang uống những thuốc này, phân đen vẫn cần được bác sĩ kiểm tra.
- Màu phân trẻ sơ sinh
Một hai ngày đầu, con đi phân su màu đen xanh, quánh như hắc ín; trong tuần đầu phân chuyển sang xanh vàng rồi vàng. Sau đó phân vàng, vàng cam, vàng nâu hay xanh lá đều bình thường: trẻ bú mẹ thường đi phân vàng hoa cải, sệt lỏng, có hạt lợn cợn; trẻ bú sữa công thức phân vàng nâu, đặc hơn. Phân trắng, vàng nhạt như phấn hay xám như đất sét cần đi khám ngay trong ngày vì có thể là bệnh gan mật; phân có máu, phân đen sau khi đã hết phân su, hay phân toàn nước cũng cần cho bác sĩ xem sớm.
- Trẻ thiếu máu thiếu sắt
Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Lồng ruột
Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế tiếp, gây tắc ruột; bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Dấu hiệu điển hình là con đang chơi bỗng khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, vài phút sau nín, lả đi, rồi lại khóc tiếp, thường kèm nôn; muộn hơn mới đi ngoài phân nhầy lẫn máu. Khi nghi lồng ruột, đưa con đến cấp cứu ngay, không chờ có máu trong phân, không cho uống thuốc giảm đau hay thuốc xổ.
- Trẻ đi ngoài phân xanh
Phân xanh lá, xanh rêu hay xanh đậm ở trẻ nhỏ thường là bình thường, nhất là khi con vẫn bú tốt, tăng cân và chơi ngoan. Màu xanh chủ yếu do mật chưa kịp chuyển màu khi phân đi nhanh qua ruột, hay gặp ở trẻ bú sữa công thức, trẻ uống sắt hay ăn rau xanh. Phân xanh không phải do lạnh bụng hay giật mình và không cần thuốc. Đưa con đi khám khi phân xanh kèm toàn nước, nhầy máu, sốt hoặc bú kém; đi cấp cứu ngay nếu con nôn ra dịch màu xanh.
Chủ đề khác