Sốt và bệnh truyền nhiễm

Vệ sinh khi nhà có trẻ và thú cưng: rửa tay, dọn phân, phòng giun

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Gần như con vật nào cũng có thể mang mầm bệnh, nhưng phần lớn có thể phòng bằng vài thói quen: cho con rửa tay bằng xà phòng khoảng 20 giây sau khi chạm vào thú, thức ăn, đồ dùng của thú và trước khi ăn; không để thú liếm mặt, liếm vết xước của con; dọn phân thú hằng ngày, nhất là chỗ trẻ chơi; tẩy giun và tiêm phòng dại cho chó mèo đều đặn. Mẹ bầu không tự dọn khay cát mèo. Mọi vết cắn, cào trầy da cần rửa dưới vòi nước với xà phòng khoảng 15 phút và đi khám trong ngày; đi cấp cứu khi con tiêu chảy li bì, đi ngoài ra máu hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con tiêu chảy hoặc nôn kèm li bì, mệt lả, nôn hết mọi thứ, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội, sốt cao kèm cổ cứng hoặc co giật.
  • Con bị chó mèo cắn chảy máu nhiều, vết cắn sâu, hoặc ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục.
  • Con khó thở, thở rít, sưng môi, lưỡi, mặt khi ở gần thú.
  • Con nuốt phải thuốc tẩy giun, thuốc trị ve, bọ chét, vòng cổ chống ve của thú, hoặc thuốc diệt chuột: gọi 115 hoặc 113 và mang theo vỏ hộp.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Vết cắn, cào, kể cả vết nhỏ, làm trầy da: đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm phòng dại.
  • Con sốt, tiêu chảy, đau bụng trong vài ngày sau khi chơi với rùa, thằn lằn, gà vịt hoặc chạm vào nước bể nuôi.
  • Con ngứa hậu môn về đêm, thấy giun trong phân, hoặc con hay ăn đất, ngậm cát kèm ho, sốt, mệt kéo dài.
  • Trên da con có mảng đỏ hình vòng, ngứa, hoặc da đầu có mảng rụng tóc, nhất là khi thú trong nhà có chỗ rụng lông.
  • Con nổi các vệt đỏ ngoằn ngoèo, rất ngứa ở bàn chân, mông sau khi chơi cát, đất ẩm.
  • Hạch sưng ở nách, cổ, bẹn gần chỗ bị mèo cào; hoặc mẹ đang mang thai bị sốt, đau mỏi người, nổi hạch.

Những bệnh con có thể lây từ thú

  • Bệnh dại: lây qua vết cắn, cào hoặc nước bọt của chó mèo bị dại dính vào vết xước, mắt, miệng. Đã lên cơn dại thì gần như không cứu được, nhưng tiêm phòng sớm sau khi bị cắn phòng được bệnh.
  • Giun đũa chó mèo: trứng giun có trong phân chó mèo, lẫn vào đất, cát. Trẻ nhỏ chơi đất cát rồi mút tay có thể nuốt phải; ấu trùng đi đến gan, phổi, có khi đến mắt.
  • Giun móc chó mèo: ấu trùng trong đất ẩm, cát có phân chó mèo chui qua da chân, mông, gây những vệt đỏ ngoằn ngoèo rất ngứa.
  • Nấm da (lác, hắc lào): lây khi chạm vào thú bị nấm, thường thấy ở thú có mảng rụng lông. Trên da con thành mảng đỏ hình vòng, ngứa; ở da đầu có thể rụng tóc từng mảng.
  • Salmonella: hay có ở rùa, thằn lằn, rắn, gà vịt và thức ăn của thú, gây sốt, đau bụng, tiêu chảy, có khi rất nặng ở trẻ nhỏ.
  • Bệnh mèo cào: do vi khuẩn từ vết mèo cào, mèo cắn hoặc bọ chét, gây nốt đỏ chỗ bị cào rồi sưng hạch gần đó. Thường nhẹ và tự khỏi.
  • Toxoplasma: ký sinh trùng trong phân mèo bị nhiễm, nguy hiểm với thai nhi nếu mẹ nhiễm lần đầu khi mang thai.

Rửa tay đúng là bước quan trọng nhất

Cho con rửa tay bằng xà phòng và nước sạch khoảng 20 giây, đủ lâu bằng hát hai lần bài chúc mừng sinh nhật: sau khi vuốt ve, bế thú, sau khi chạm vào thức ăn, bát, lồng, bể, đồ chơi của thú, sau khi chơi đất cát ngoài sân, và trước khi ăn. Rửa cả kẽ ngón, mu bàn tay, đầu ngón và cắt ngắn móng tay cho con.

Khi không có nước, dung dịch rửa tay có cồn dùng tạm được, nhưng không sạch bằng xà phòng khi tay dính đất, phân. Với trẻ nhỏ, người lớn rửa cùng hoặc rửa giúp, và cũng rửa tay mình sau khi dọn vệ sinh cho thú.

Giữ nhà và chỗ chơi của con sạch

  • Dọn phân chó mèo trong nhà, ngoài sân hằng ngày, nhất là chỗ trẻ hay chơi; bỏ vào túi kín rồi rửa tay.
  • Thay cát khay mèo hằng ngày, đặt khay xa chỗ con chơi, chỗ ăn và bếp. Mẹ bầu nhờ người khác dọn; nếu phải tự dọn thì đeo găng, rửa tay kỹ.
  • Che hố cát, khay cát chơi của con khi không dùng để chó mèo không đi vệ sinh vào.
  • Cho con đi dép khi chơi ở sân, bãi cát, vườn có chó mèo qua lại.
  • Không cho thú ăn, uống trong bếp hay trên bàn ăn; rửa bát của thú riêng, không rửa trong bồn rửa bát của người nếu có thể.
  • Không cho rùa, thằn lằn, gà vịt đi lại trong bếp; không rửa bể nuôi ở bồn rửa bát hay chậu tắm của bé.
  • Giặt chăn, đệm, đồ chơi của thú riêng với đồ của con; lau sàn nơi trẻ bò thường xuyên.

Giữ thú khỏe cũng là giữ con khỏe

Chó mèo nuôi cần được tiêm phòng dại hằng năm theo quy định, tẩy giun và trị ve, bọ chét định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Con vật bỏ ăn, tiêu chảy kéo dài, có mảng rụng lông hay thay đổi tính nết thì đưa đi khám thú y và cho con tạm ngừng chơi với nó.

Cho chó mèo ăn thức ăn chín hoặc thức ăn chế biến sẵn cho thú, không cho ăn thịt sống. Không để thú ăn phân, săn chuột, lục rác, vì đó là đường thú nhiễm mầm bệnh rồi mang về nhà.

Khi con bị cắn, cào hoặc có dấu hiệu bệnh

Rửa ngay vết cắn, cào dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, che bằng gạc sạch rồi đưa con đi khám trong ngày, kể cả khi bị chó mèo nhà cắn. Không đắp lá, thuốc nam hay bất cứ thứ gì lên vết thương. Theo dõi con vật trong 10 ngày và báo cơ sở tiêm chủng nếu nó ốm, chết hoặc mất tích.

Khi con sốt, tiêu chảy, nổi mẩn hay sưng hạch không rõ nguyên nhân, hãy kể với bác sĩ rằng nhà có nuôi thú và loại thú gì. Thông tin này giúp bác sĩ nghĩ đến những bệnh lây từ động vật. Thuốc tẩy giun cho trẻ dùng theo hướng dẫn trên hộp hoặc của bác sĩ; không bao giờ cho con dùng thuốc tẩy giun, thuốc trị ve của thú.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đặt xà phòng ngay cạnh chỗ con hay chơi với thú; nhắc con rửa tay trước mỗi bữa ăn.
  • Không để thú liếm mặt, liếm tay đang có vết xước của con; không cho con hôn thú.
  • Dọn phân và thay cát khay mèo mỗi ngày, rửa tay sau khi dọn.
  • Cất thuốc, sữa tắm, vòng cổ chống ve và thức ăn của thú trên cao, có khóa, xa tầm với của trẻ.
  • Ghi lịch tiêm phòng dại, tẩy giun cho thú lên lịch của gia đình.
  • Cho con tẩy giun định kỳ theo tuổi như hướng dẫn chung, và hỏi bác sĩ khi con có dấu hiệu nhiễm giun.

Hiểu lầm thường gặp

Nước bọt chó mèo sạch, liếm vết thương giúp mau lành.
Miệng chó mèo có nhiều vi khuẩn và có thể mang virus dại. Không để thú liếm vết xước, mắt, miệng của con; nếu đã liếm, rửa sạch và đi khám.
Chó mèo nhà không ra đường thì không cần tẩy giun, tiêm phòng.
Thú trong nhà vẫn có thể nhiễm giun, bọ chét qua thức ăn, chuột, côn trùng hoặc qua người. Tiêm phòng dại hằng năm và tẩy giun định kỳ là việc cần làm để bảo vệ trẻ.
Lau tay bằng khăn ướt sau khi chơi với thú là đủ sạch.
Khăn ướt không thay được rửa tay bằng xà phòng và nước, nhất là khi tay dính đất, phân hay nước bể nuôi.
Bị mèo cào nhẹ thì không sao.
Vết cào trầy da vẫn cần rửa kỹ và đi khám để bác sĩ đánh giá nguy cơ dại. Mèo cào còn có thể gây sưng hạch, nhiễm trùng da.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh có nên ở chung phòng với chó mèo không?

Có thể ở cùng nhà, nhưng không cho thú vào nôi, cũi hay chỗ ngủ của bé, và luôn có người lớn ở cạnh khi thú gần bé. Rửa tay trước khi bế bé, sau khi chạm vào thú.

+Bao lâu nên tẩy giun cho chó mèo khi nhà có trẻ nhỏ?

Theo lịch của bác sĩ thú y cho từng con vật. Tẩy giun đều đặn cho thú và rửa tay cho con là hai cách phòng giun đũa chó mèo ở trẻ.

+Con hay ngậm cát, ăn đất ở sân có chó mèo thì sao?

Con có thể nuốt phải trứng giun đũa chó mèo. Che hố cát, dọn phân hằng ngày, rửa tay cho con; nếu con ho, sốt, mệt kéo dài hoặc mắt nhìn kém đi, hãy cho con đi khám và kể việc này với bác sĩ.

+Con bị nấm da do mèo có lây sang người khác không?

Có. Đưa con đi khám để được thuốc phù hợp, đưa mèo đi thú y, không dùng chung khăn, lược, chăn. Con vẫn đi học được khi đã bắt đầu điều trị.

+Dùng nước tẩy rửa diệt khuẩn khắp nhà có tốt hơn không?

Không cần thiết và có thể gây kích ứng da, đường thở của trẻ. Lau dọn thường xuyên bằng nước và chất tẩy rửa thông thường, dọn phân thú và rửa tay là đủ.

Nguồn tham khảo

  1. How to wash your hands — NHS (Anh)
  2. Visceral larva migrans — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  3. Ringworm — NHS (Anh)
  4. How to Choose the Right Pet for Your Family — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Nuôi chó mèo khi có con nhỏ

    Nhà có con nhỏ vẫn nuôi chó mèo được, nếu giữ ba nguyên tắc: không bao giờ để trẻ nhỏ một mình với con vật, kể cả con vật hiền; tiêm phòng dại và tẩy giun cho chó mèo đều đặn; cho con rửa tay sau khi chơi với thú và trước khi ăn, không để thú liếm mặt con. Mọi vết cắn, cào làm trầy da cần rửa ngay dưới vòi nước với xà phòng khoảng 15 phút và đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm phòng dại. Gọi 115 hoặc 113 nếu con bị chó tấn công, vết cắn sâu chảy máu nhiều, hoặc con khó thở, sưng môi khi gần thú.

  • Chọn thú cưng khi nhà có trẻ nhỏ

    Nếu nuôi thú để làm bạn với con, nên chờ con khoảng 5–6 tuổi, khi con đủ lớn để hiểu con vật không phải đồ chơi. Với nhà có trẻ nhỏ, cá, chim, chuột lang ít đòi hỏi hơn chó mèo; chó mèo trưởng thành, hiền hợp hơn chó con, mèo con hay cắn đùa. Rùa, thằn lằn, rắn, ếch nhái và gà vịt con thường mang vi khuẩn Salmonella gây tiêu chảy nặng, không hợp với trẻ dưới 5 tuổi. Mọi vết cắn, cào trầy da cần rửa dưới vòi nước với xà phòng khoảng 15 phút và đi khám trong ngày; gọi 115 hoặc 113 nếu con bị chó tấn công, chảy máu nhiều hay khó thở khi gần thú.

  • Rửa tay đúng cách

    Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch là cách đơn giản nhất giúp con ít lây cảm cúm, tiêu chảy, tay chân miệng ở trường. Mỗi lần rửa cần chà xà phòng ít nhất 20 giây, khoảng hai lần hát bài chúc mừng sinh nhật, đủ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, ngón cái và đầu ngón; cả lượt rửa theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới mất khoảng 40–60 giây. Rửa khi đến lớp và khi về nhà, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ho, hắt hơi, xì mũi. Nếu con nuốt phải dung dịch rửa tay có cồn rồi loạng choạng, li bì, co giật hoặc khó thở, gọi 115 hoặc 113.

  • Trẻ bị giun

    Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì; nhiễm lâu có thể gây đau bụng, thiếu máu, chậm lớn. Ở Việt Nam, trẻ từ 2 tuổi thường được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần; giun kim cần tẩy cho cả nhà và uống nhắc lại sau 2 tuần, kèm giữ vệ sinh. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, bụng chướng, không đi ngoài được, hoặc đau dưới sườn phải kèm vàng da.

  • Trẻ bị chó mèo cắn

    Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

  • Nuôi mèo khi mang thai

    Mẹ bầu vẫn nuôi mèo được, không cần cho mèo đi. Mối lo là ký sinh trùng toxoplasma có trong phân của mèo bị nhiễm, trong đất và trong thịt sống hoặc chưa chín; vuốt ve, ôm mèo không làm mẹ bị lây. Nếu mẹ nhiễm lần đầu khi đang mang thai, ký sinh trùng có thể qua nhau thai, gây sảy thai hoặc tổn thương mắt, não, tai của em bé. Trong thai kỳ, nhờ người khác dọn khay cát mỗi ngày (nếu phải tự dọn thì đeo găng, rửa tay kỹ), nấu chín kỹ thịt, rửa sạch rau quả và đeo găng khi làm vườn. Mẹ bầu có triệu chứng giống cúm, nổi hạch thì đi khám sớm; lú lẫn, nói ngọng đột ngột thì gọi 115 hoặc 113.

Chủ đề khác