Sốt và bệnh truyền nhiễm

Nuôi mèo khi mang thai có sao không: toxoplasma và cách phòng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Mẹ bầu vẫn nuôi mèo được, không cần cho mèo đi. Mối lo là ký sinh trùng toxoplasma có trong phân của mèo bị nhiễm, trong đất và trong thịt sống hoặc chưa chín; vuốt ve, ôm mèo không làm mẹ bị lây. Nếu mẹ nhiễm lần đầu khi đang mang thai, ký sinh trùng có thể qua nhau thai, gây sảy thai hoặc tổn thương mắt, não, tai của em bé. Trong thai kỳ, nhờ người khác dọn khay cát mỗi ngày (nếu phải tự dọn thì đeo găng, rửa tay kỹ), nấu chín kỹ thịt, rửa sạch rau quả và đeo găng khi làm vườn. Mẹ bầu có triệu chứng giống cúm, nổi hạch thì đi khám sớm; lú lẫn, nói ngọng đột ngột thì gọi 115 hoặc 113.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Mẹ bầu hoặc bất kỳ ai trong nhà đột ngột lú lẫn, nói ngọng, nói khó.
  • Mẹ bầu đột ngột nhìn mờ, đi loạng choạng, khó giữ thăng bằng.
  • Trẻ sơ sinh co giật, li bì, bỏ bú, hoặc vàng da kèm bú kém, mềm nhũn.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mẹ đang mang thai có sốt, đau đầu, đau họng, đau mỏi người, nổi hạch ở cổ, mệt kéo dài như bị cúm.
  • Mẹ đang mang thai vừa ăn thịt tái, sống hoặc tiếp xúc tay trần với phân mèo, đất, cát và lo lắng: hỏi bác sĩ sản khoa ở lần khám gần nhất.
  • Mẹ được báo xét nghiệm toxoplasma dương tính trong thai kỳ: khám sớm với bác sĩ sản khoa để làm thêm xét nghiệm và điều trị.
  • Em bé có mẹ đã nhiễm toxoplasma trong thai kỳ: cần được bác sĩ nhi khám, kiểm tra mắt, tai và theo dõi, kể cả khi bé trông khỏe mạnh.

Toxoplasma là gì, lây thế nào

Toxoplasma là một loại ký sinh trùng rất phổ biến. Mèo bị nhiễm thải ký sinh trùng ra phân; từ đó nó có thể vào đất, cát, rau quả trồng ở đất. Người bị lây khi tay dính phân mèo, đất, cát rồi đưa lên miệng, khi ăn thịt sống hoặc chưa chín, dùng dao thớt đã cắt thịt sống mà không rửa, ăn rau quả chưa rửa sạch, hoặc uống nước bị nhiễm.

Vuốt ve, ôm, chơi với mèo không làm lây toxoplasma, và người bị nhiễm cũng không lây sang người khác qua tiếp xúc. Vì vậy mẹ bầu không cần cho mèo đi; điều cần làm là tránh tiếp xúc với phân mèo và giữ vệ sinh ăn uống.

Vì sao mẹ bầu cần lưu ý

Phần lớn người nhiễm toxoplasma không có triệu chứng gì, hoặc chỉ hơi sốt, đau đầu, đau mỏi người, nổi hạch như bị cúm rồi tự khỏi. Nhiều người đã nhiễm từ trước mà không biết. Mối nguy là khi người mẹ bị nhiễm lần đầu trong lúc đang mang thai: ký sinh trùng có thể qua nhau thai sang em bé.

Nhiễm trong thai kỳ có thể gây sảy thai. Em bé bị nhiễm có thể sinh non, tổn thương mắt, não, tai, gan; bệnh thường nặng hơn khi mẹ nhiễm ở giai đoạn đầu thai kỳ. Có bé trông bình thường lúc sinh nhưng vài tháng, vài năm sau mới có vấn đề về mắt, nên các bé này cần được theo dõi lâu dài. Em bé bị lây là chuyện hiếm gặp, và bệnh có thuốc điều trị.

Nuôi mèo an toàn trong thai kỳ

  • Nhờ chồng hoặc người khác trong nhà dọn khay cát của mèo trong suốt thai kỳ.
  • Nếu không ai dọn thay được, đeo găng tay cao su dùng một lần, dọn khay cát mỗi ngày, rồi rửa tay kỹ bằng xà phòng.
  • Cho mèo ăn thức ăn chín hoặc thức ăn chế biến sẵn cho mèo; không cho mèo ăn thịt sống, chưa chín.
  • Tránh tiếp xúc gần với mèo đang ốm; mèo bỏ ăn, tiêu chảy kéo dài thì đưa đi khám thú y.
  • Hạn chế bế, nhận nuôi mèo hoang, mèo lạ trong thời gian mang thai.
  • Đeo găng khi làm vườn, trồng cây, cho con chơi cát xong, và rửa tay kỹ sau đó; nhà có sân chơi cát thì che lại khi không dùng để mèo không vào.

Ăn uống để phòng toxoplasma

  • Nấu chín kỹ mọi loại thịt, nhất là thịt lợn, thịt cừu, thịt thú rừng; thịt chín không còn màu hồng hay máu.
  • Trong thai kỳ, tránh các món thịt tái, gỏi thịt sống, nem chua, các loại thịt muối, thịt ủ sống ăn nguội; nếu ăn thì làm nóng đến khi bốc hơi.
  • Rửa tay, dao, thớt thật kỹ sau khi sơ chế thịt sống; dùng thớt riêng cho thịt sống và đồ ăn chín.
  • Rửa kỹ rau, quả để không còn đất bám, nhất là rau ăn sống.
  • Không uống sữa dê chưa tiệt trùng và các sản phẩm làm từ sữa đó.
  • Rửa tay trước khi nấu ăn và trước khi ăn.

Xét nghiệm và điều trị

Bác sĩ có thể cho xét nghiệm máu để biết mẹ đã từng nhiễm, mới nhiễm hay chưa nhiễm toxoplasma. Hãy hỏi bác sĩ sản khoa có nên làm xét nghiệm này không, nhất là khi mẹ có triệu chứng giống cúm, nổi hạch, hoặc đã tiếp xúc với phân mèo, ăn thịt tái.

Nếu mẹ mới nhiễm trong thai kỳ, bác sĩ sẽ cho thuốc điều trị và có thể làm thêm siêu âm, xét nghiệm để biết em bé có bị nhiễm không. Bé sinh ra có nhiễm toxoplasma cũng được điều trị bằng thuốc và theo dõi mắt, tai, thần kinh. Loại thuốc và thời gian dùng do bác sĩ quyết định; mẹ không tự mua thuốc.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ mèo trong nhà sạch sẽ, khay cát đặt xa bếp và chỗ ăn uống, dọn mỗi ngày.
  • Phân công rõ trong nhà ai dọn khay cát trong suốt thai kỳ và cả thời gian đầu sau sinh.
  • Rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào khay cát, đất, thịt sống, và trước khi ăn, khi bế em bé.
  • Không để mèo nhảy lên bàn bếp, thớt, chỗ để thức ăn.
  • Mang theo danh sách món nên tránh khi ăn ngoài hoặc ăn cỗ: thịt tái, gỏi sống, nem chua.
  • Báo bác sĩ sản khoa là nhà có nuôi mèo ở lần khám thai đầu tiên để được tư vấn.

Hiểu lầm thường gặp

Có bầu phải cho mèo đi ngay.
Không cần. Ôm, vuốt ve mèo không làm lây toxoplasma. Chỉ cần người khác dọn phân mèo và giữ vệ sinh ăn uống.
Lông mèo làm em bé bị dị tật.
Toxoplasma lây qua phân mèo bị nhiễm, đất và thịt chưa chín, không lây qua lông. Ăn thịt tái, sống cũng là đường lây quan trọng như phân mèo.
Không nuôi mèo thì không lo toxoplasma.
Người không nuôi mèo vẫn có thể nhiễm qua thịt sống, chưa chín, rau quả dính đất và khi làm vườn. Ai mang thai cũng nên giữ các thói quen phòng bệnh.

Bố mẹ hay hỏi

+Mang thai có được ngủ chung với mèo không?

Vuốt ve, ôm mèo không làm lây toxoplasma. Nên rửa tay sau khi chơi với mèo, không để mèo trèo lên bàn ăn và không để mèo ốm nằm cạnh.

+Đã nuôi mèo nhiều năm thì có an toàn hơn không?

Nhiều người đã nhiễm từ trước mà không biết; với họ, nguy cơ cho em bé thường thấp hơn nhiều so với người nhiễm lần đầu khi mang thai. Muốn biết chắc, hãy hỏi bác sĩ về xét nghiệm máu.

+Bà bầu ăn nem chua được không?

Nem chua làm từ thịt sống lên men, không qua nấu chín, nên tốt nhất tránh trong thai kỳ. Tương tự với các món thịt tái, gỏi thịt sống.

+Có cần xét nghiệm toxoplasma khi mang thai không?

Hãy hỏi bác sĩ sản khoa. Bác sĩ sẽ cân nhắc xét nghiệm, nhất là khi mẹ có triệu chứng giống cúm, nổi hạch hoặc đã có tiếp xúc nguy cơ.

+Sau sinh còn cần tránh dọn khay cát không?

Nguy cơ cho em bé trong bụng hết khi đã sinh, nhưng vẫn nên rửa tay kỹ sau khi dọn khay cát và trước khi bế, cho con bú.

Nguồn tham khảo

  1. Toxoplasmosis — NHS (Anh)
  2. Infections in pregnancy that may affect your baby — NHS (Anh)
  3. Congenital toxoplasmosis — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  4. Foods to avoid in pregnancy — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị chó mèo cắn

    Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

  • Dị ứng lông chó mèo

    Trẻ "dị ứng lông chó mèo" thật ra phản ứng với các protein trong vảy da, nước bọt và nước tiểu của con vật; lông chỉ là chỗ các chất này bám vào. Con hay hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, ngứa đỏ mắt, nổi mẩn, có khi ho, khò khè mỗi khi gần chó mèo; trẻ bị hen dễ lên cơn. Không có giống chó mèo nào hoàn toàn không gây dị ứng. Hãy cho con đi khám để làm xét nghiệm dị ứng trước khi quyết định; nếu con khó thở, sưng môi lưỡi hay cơn hen không đỡ sau khi dùng thuốc, gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Ngộ độc thực phẩm ở trẻ

    Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.

  • Trẻ bị giun

    Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì; nhiễm lâu có thể gây đau bụng, thiếu máu, chậm lớn. Ở Việt Nam, trẻ từ 2 tuổi thường được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần; giun kim cần tẩy cho cả nhà và uống nhắc lại sau 2 tuần, kèm giữ vệ sinh. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, bụng chướng, không đi ngoài được, hoặc đau dưới sườn phải kèm vàng da.

  • Vàng da sơ sinh

    Rất nhiều trẻ sơ sinh bị vàng da trong tuần đầu. Vàng da sinh lý thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, rõ nhất vào ngày 3–5, chủ yếu ở mặt và ngực, con vẫn bú tốt, và hết trong khoảng 2 tuần. Đưa con đi khám ngay khi vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng lan xuống bụng, chân hay lòng bàn tay bàn chân, con bú kém, li bì, hoặc phân bạc màu như phấn, như đất sét. Không phơi nắng để chữa vàng da.

  • Sàng lọc sơ sinh

    Sàng lọc sơ sinh là các kiểm tra làm cho trẻ trông khỏe mạnh trong những ngày đầu, để tìm sớm một số bệnh bẩm sinh chưa có biểu hiện. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, máu gót chân thường được lấy từ 24 đến 72 giờ sau sinh, tốt nhất khi con đủ 48 giờ tuổi; kèm theo là đo thính lực và đo nồng độ oxy trong máu để sàng lọc tim bẩm sinh. Thông tư 12/2026/TT-BYT khuyến khích sàng lọc cho mọi trẻ, trong đó có suy giáp bẩm sinh, tăng sản thượng thận bẩm sinh, thiếu men G6PD và nhiều rối loạn chuyển hóa. Kết quả nguy cơ cao chưa phải là chẩn đoán, nhưng cần đưa con đi làm xét nghiệm khẳng định ngay theo hẹn.

Chủ đề khác