Mắt, tai, răng

Trẻ bị lác mắt (mắt lé): dấu hiệu, khi nào khám và cách điều trị

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Lác mắt (mắt lé) là khi hai mắt không cùng nhìn về một hướng: một mắt nhìn thẳng, mắt kia lệch vào trong, ra ngoài, lên hoặc xuống. Trong khoảng 4 tháng đầu, mắt bé thỉnh thoảng lệch là bình thường; nhưng từ sau 4 tháng tuổi mà mắt vẫn lệch, hoặc ở bất kỳ tuổi nào mắt lệch liên tục, cần đưa con đi khám bác sĩ mắt. Lác mắt không tự hết khi lớn, và nếu không chữa sớm có thể làm mắt lệch bị nhược thị suốt đời. Đi khám ngay nếu con đột nhiên lác mắt hoặc nhìn đôi, nhất là kèm đau đầu, nôn, lơ mơ, hoặc thấy ánh trắng trong con ngươi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đột nhiên lác mắt hoặc kêu nhìn đôi, kèm đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ, đi loạng choạng hoặc yếu một bên người.
  • Con lác mắt hoặc nhìn đôi sau khi bị va đập vào đầu, vào mắt.
  • Mi mắt sụp hẳn xuống kèm mắt lệch xuất hiện đột ngột.
  • Con sốt, cổ cứng, co giật và mắt nhìn lệch.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bé đã hơn 4 tháng tuổi mà mắt vẫn lệch, dù chỉ thỉnh thoảng.
  • Ở bất kỳ tuổi nào, một mắt lệch liên tục.
  • Thấy ánh trắng, ánh vàng trong con ngươi, hoặc trên ảnh chụp có đèn flash chỉ một mắt có đốm đỏ: đi khám mắt trong vài ngày, không chờ đợi.
  • Con hay nghiêng đầu, nhắm một mắt khi nhìn, nheo mắt khi ra nắng, hoặc dụi mắt nhiều.
  • Trong gia đình có người lác mắt, nhược thị hoặc đeo kính độ cao từ nhỏ.
  • Con sinh non, có hội chứng Down, bại não hoặc chậm phát triển: nên khám mắt sớm và định kỳ.

Lác mắt là gì, khi nào là bình thường

Để nhìn rõ và nhìn được chiều sâu, hai mắt phải cùng hướng về một điểm, nhờ sáu cơ nhỏ quanh mỗi mắt phối hợp với nhau. Khi một mắt lệch đi, gọi là lác mắt hay mắt lé. Mắt có thể lệch vào trong (lác trong), ra ngoài (lác ngoài), lên hoặc xuống; lệch liên tục hoặc chỉ lúc mệt, lúc nhìn xa.

Trong khoảng 4 tháng đầu đời, hai mắt bé còn đang tập phối hợp nên thỉnh thoảng nhìn lệch là thường gặp. Nhiều bé trông như bị lác trong vì sống mũi còn bè, có nếp da ở góc trong mắt che mất phần lòng trắng; đó là lác giả, khi lớn khuôn mặt thay đổi sẽ hết. Chỉ bác sĩ mắt mới phân biệt chắc chắn lác giả và lác thật, nên khi nghi ngờ cứ đưa con đi khám.

Vì sao trẻ bị lác

Ở trẻ em, lác hay gặp nhất khi mắt có tật khúc xạ, nhất là viễn thị: mắt phải cố điều tiết nhiều để nhìn rõ và kéo lệch vào trong. Lác cũng hay có tính gia đình. Nhiều trẻ bị lác mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Ít gặp hơn, lác là dấu hiệu của bệnh khác ở mắt hoặc ở não: đục thủy tinh thể bẩm sinh, sụp mi, bệnh thần kinh, hoặc u nguyên bào võng mạc, một loại ung thư mắt hiếm ở trẻ nhỏ. Vì vậy mọi trẻ lác mắt đều cần được bác sĩ mắt soi đáy mắt.

Vì sao cần chữa sớm

Khi hai mắt nhìn hai hướng, não của trẻ nhỏ sẽ bỏ qua hình ảnh của mắt lệch để khỏi nhìn đôi. Lâu dần mắt lệch bị nhược thị (mắt lười): thị lực của mắt đó không phát triển, dù sau này có đeo kính hay mổ thẳng mắt. Con cũng kém nhìn chiều sâu, và có thể tự ti khi lớn.

Thị lực phát triển mạnh nhất trong những năm đầu đời, nên chữa càng sớm càng có cơ hội giữ được thị lực tốt cho cả hai mắt. Mổ có thể làm mắt thẳng lại kể cả khi lác đã lâu, nhưng thị lực đã mất do nhược thị thường không lấy lại được nếu không chữa từ nhỏ.

Bác sĩ khám và điều trị thế nào

  • Khám mắt: bác sĩ cho bé nhìn theo đèn, che từng mắt, nhỏ thuốc giãn đồng tử để đo độ chính xác và soi đáy mắt. Trẻ nhỏ chưa biết đọc chữ vẫn khám được.
  • Kính: nếu lác do viễn thị hoặc tật khúc xạ, đeo kính đúng độ có thể làm mắt thẳng lại một phần hoặc hoàn toàn. Con cần đeo đều theo hướng dẫn.
  • Điều trị nhược thị: nếu một mắt đã yếu, bác sĩ có thể cho dán che mắt tốt vài giờ mỗi ngày, hoặc dùng thuốc nhỏ làm mờ mắt tốt, để buộc mắt yếu phải làm việc. Thường điều trị nhược thị trước rồi mới tính chuyện mổ.
  • Phẫu thuật: chỉnh lại cơ vận nhãn để hai mắt thẳng hàng, khi kính chưa đủ. Một số trẻ cần mổ hơn một lần, và vẫn phải đeo kính hoặc dán mắt sau mổ nếu bác sĩ chỉ định.
  • Tiêm thuốc vào cơ mắt hoặc bài tập mắt chỉ dùng cho một số trường hợp, do bác sĩ mắt quyết định.

Bố mẹ tự quan sát ở nhà

Nhìn mắt con khi con nhìn thẳng vào một vật ở xa và ở gần. Chụp ảnh chính diện có đèn flash: ở mắt bình thường, chấm sáng phản chiếu nằm cùng vị trí ở hai con ngươi; nếu một bên lệch hẳn sang một phía, hoặc một con ngươi có ánh trắng thay vì đỏ, hãy đưa con đi khám. Ảnh chỉ để gợi ý, không thay được việc khám mắt.

Để ý con có hay nghiêng đầu, nhắm một mắt khi nhìn, va vấp nhiều, hoặc khó chịu khi bố mẹ che một mắt của con không. Ghi lại hoặc quay video những lúc mắt con lệch để bác sĩ xem.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đưa con đi khám bác sĩ mắt nếu mắt lệch sau 4 tháng tuổi hoặc lệch liên tục ở bất kỳ tuổi nào; không chờ con lớn.
  • Quay video hoặc chụp ảnh những lúc mắt con lệch để mang theo khi khám.
  • Cho con đeo kính đều đặn đúng như bác sĩ dặn, chọn gọng vừa, mềm cho trẻ nhỏ.
  • Nếu con phải dán che mắt, kiên trì mỗi ngày đủ số giờ bác sĩ dặn; cho con làm việc con thích như tô màu, xếp hình trong lúc dán.
  • Báo cô giáo về việc con đeo kính, dán mắt để cô động viên con.
  • Giữ lịch tái khám đầy đủ, kể cả sau khi mắt đã thẳng hoặc đã mổ.

Hiểu lầm thường gặp

Treo đồ chơi một bên nôi, cho bé nằm nhìn đèn lệch một phía sẽ làm bé bị lác.
Chỗ đặt đồ chơi hay hướng nằm không gây lác. Lác thường do tật khúc xạ, yếu tố gia đình hoặc bệnh ở mắt, ở não, nên cần khám để tìm nguyên nhân.
Trẻ bị lác lớn lên sẽ tự hết.
Chỉ lác giả do sống mũi bè mới tự hết. Lác thật không tự hết, và chờ đợi làm mất cơ hội giữ thị lực cho mắt lệch.
Phải đợi con lớn mới mổ lác được.
Trẻ nhỏ vẫn được khám, đeo kính, điều trị nhược thị và mổ khi cần. Bác sĩ mắt sẽ chọn thời điểm; điều quan trọng là bắt đầu điều trị sớm.
Mổ lác xong là xong, không cần đeo kính nữa.
Mổ chỉ làm thẳng mắt, không chữa tật khúc xạ hay nhược thị. Nhiều trẻ vẫn cần đeo kính, dán mắt và tái khám sau mổ.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh mắt lé có sao không?

Trong khoảng 4 tháng đầu, mắt bé thỉnh thoảng lệch là thường gặp. Nếu mắt lệch liên tục, hoặc sau 4 tháng vẫn lệch, hãy đưa bé đi khám bác sĩ mắt.

+Lác mắt có chữa khỏi được không?

Phần lớn trẻ được điều trị sớm bằng kính, dán mắt và mổ khi cần thì mắt thẳng lại và thị lực phát triển tốt. Kết quả phụ thuộc vào nguyên nhân và tuổi bắt đầu điều trị.

+Bao nhiêu tuổi thì mổ lác mắt?

Không có một tuổi cố định. Bác sĩ mắt quyết định dựa vào loại lác, mức độ và thị lực của con; nhiều trẻ được điều trị nhược thị bằng kính, dán mắt trước rồi mới mổ.

+Con chỉ lác lúc mệt hoặc lúc nhìn xa có cần khám không?

Cần. Lác lúc có lúc không ở trẻ trên 4 tháng tuổi cũng có thể gây nhược thị và thường cần điều trị.

+Bài tập mắt có chữa được lác không?

Bài tập chỉ giúp một số dạng lác nhẹ, nhất là khó hội tụ khi nhìn gần, và phải theo hướng dẫn của bác sĩ mắt. Bài tập không thay được kính, dán mắt hay mổ khi con cần.

Nguồn tham khảo

  1. Squint — NHS (Anh)
  2. Strabismus in Children — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
  3. Retinoblastoma: symptoms — NHS (Anh)
  4. Warning Signs of Vision Problems in Infants & Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Nhược thị ở trẻ

    Nhược thị (mắt lười) là khi thị lực của một mắt, ít khi cả hai mắt, không phát triển bình thường trong thời thơ ấu vì não quen dùng mắt kia, thường do lác mắt, hai mắt chênh độ kính nhiều hoặc có gì che mắt như sụp mi, đục thủy tinh thể. Nhiều trẻ không có dấu hiệu gì và chỉ phát hiện khi khám mắt, nên trẻ cần được kiểm tra mắt từ nhỏ và khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1. Nhược thị chữa được bằng kính đúng độ, dán che mắt tốt hoặc thuốc nhỏ làm mờ mắt tốt, và cho kết quả tốt nhất khi bắt đầu trước khoảng 7 tuổi; để muộn, mắt yếu có thể kém suốt đời. Đi khám mắt ngay nếu thấy ánh trắng trong con ngươi hoặc con đột nhiên nhìn mờ, nhìn đôi.

  • Viễn thị ở trẻ

    Phần lớn trẻ nhỏ có viễn thị nhẹ, và đó là bình thường: mắt trẻ còn điều tiết tốt nên vẫn nhìn rõ cả gần lẫn xa, độ viễn thường giảm dần khi nhãn cầu lớn lên. Viễn thị cần chú ý khi độ cao, khi hai mắt chênh độ nhiều, hoặc khi con bị lác mắt vào trong, vì nếu không đeo kính kịp thời con có thể bị nhược thị suốt đời. Chỉ khám mắt có nhỏ thuốc liệt điều tiết mới đo đúng độ viễn, nên mọi trẻ cần được khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1. Đưa con đi khám sớm nếu mắt con lệch vào trong, con nheo mắt, dụi mắt, kêu mỏi mắt, đau đầu khi đọc.

  • Khám mắt lần đầu cho trẻ

    Mắt của con được kiểm tra từ khi mới sinh trong các lần khám sức khỏe, rồi kiểm tra lại trong năm đầu và những năm mẫu giáo. Đo thị lực từng mắt nên làm từ khoảng 3–5 tuổi, ngay khi con hợp tác được, và mọi trẻ nên được khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1, sau đó khám định kỳ khi đi học. Trẻ sinh non, có bố mẹ hay anh chị bị lác, nhược thị, đục thủy tinh thể hay đeo kính độ cao từ nhỏ cần được khám mắt sớm hơn. Đưa con đi khám ngay, ở bất kỳ tuổi nào, nếu thấy ánh trắng trong con ngươi, mắt lệch rõ, hoặc con đột ngột nhìn mờ.

  • Ánh trắng trong mắt trẻ

    Khi chụp ảnh có đèn flash, con ngươi bình thường thường hiện màu đỏ ở cả hai mắt. Nếu một hoặc cả hai con ngươi có ánh trắng, ánh vàng hay xám, hoặc bố mẹ thấy con ngươi trắng khi nhìn trong chỗ tối, hãy đưa con đi khám bác sĩ mắt trong vài ngày, không chờ đợi. Phần lớn trường hợp không phải bệnh nặng, nhưng ánh trắng có thể là dấu hiệu đầu tiên của u nguyên bào võng mạc (một loại ung thư mắt hiếm ở trẻ nhỏ) hoặc đục thủy tinh thể bẩm sinh, và phát hiện sớm giúp giữ được mắt và thị lực của con. Con vẫn chơi, ăn ngủ bình thường không có nghĩa là có thể chờ.

  • Trẻ nhìn đôi

    Nhìn đôi là thấy một vật thành hai hình. Nhìn đôi xuất hiện đột ngột là cấp cứu: đưa con đến cấp cứu ngay, nhất là khi kèm đau đầu dữ dội, nôn, sụp mi, yếu tay chân, nói khó, hoặc sau khi bị va đập vào đầu. Nhìn đôi kéo dài hoặc lúc có lúc không, kể cả khi con vẫn khỏe, cũng cần khám mắt sớm; ở trẻ, nguyên nhân hay gặp là lác mắt, cần chữa sớm để tránh nhược thị.

  • Cận thị ở học sinh

    Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.

Chủ đề khác