Phòng RSV cho trẻ sơ sinh: kháng thể cho bé và vắc xin cho mẹ bầu
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Có hai cách phòng RSV nặng cho trẻ nhỏ: mẹ tiêm vắc xin RSV trong ba tháng cuối thai kỳ để truyền kháng thể sang con, hoặc bé được tiêm một mũi kháng thể đơn dòng (như nirsevimab) ngay sau sinh hay trước mùa RSV. Ở Việt Nam, RSV chưa có trong Tiêm chủng mở rộng; kháng thể nirsevimab đã được đăng ký và tiêm dịch vụ ở một số cơ sở, còn vắc xin cho mẹ bầu đang dùng ở nhiều nước, bố mẹ hỏi bác sĩ sản, bác sĩ nhi xem nơi mình đã có chưa. Thường chỉ cần một trong hai cách. Đi cấp cứu ngay nếu sau tiêm bé khó thở, tím tái, sưng mặt hoặc mềm nhũn.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Trong vòng vài phút đến vài giờ sau tiêm, bé khó thở, thở rít, khò khè, tím môi.
- Bé sưng môi, mặt, mí mắt, hoặc nổi mề đay lan nhanh khắp người.
- Bé mềm nhũn, tái nhợt, da lạnh, li bì, khó đánh thức.
- Dù đã được tiêm phòng, bé bị ho, sổ mũi mà rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, bỏ bú, hoặc sau 48 giờ đầu đời hơn 6 giờ không có tã ướt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Mẹ đang mang thai và muốn biết có nên tiêm vắc xin RSV không: hỏi bác sĩ sản từ khoảng tuần thai 28.
- Bé sinh non, có bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch: hỏi bác sĩ nhi về kháng thể phòng RSV, kể cả khi bé đã ngoài 8 tháng.
- Mẹ đã tiêm vắc xin RSV nhưng bé sinh ra chưa đầy 2 tuần sau mũi tiêm: hỏi bác sĩ xem bé có cần thêm kháng thể không.
- Sau tiêm, bé sốt từ 38°C ở trẻ dưới 3 tháng, hoặc nổi ban kéo dài, chỗ tiêm sưng đỏ to dần.
- Bé dưới 3 tháng bị ho, khò khè, bú kém hơn thường, dù đã được tiêm phòng.
Vì sao cần phòng RSV cho bé
Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh, và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi. Ở trẻ lớn, người lớn, bệnh thường nhẹ; nhưng ở trẻ dưới 6 tháng, nhất là trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim phổi, RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi phải nằm viện.
Không có thuốc diệt RSV, nên phòng bệnh cho bé trong những tháng đầu đời là cách bảo vệ tốt nhất. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo mọi nước đưa vào sử dụng một trong hai cách phòng RSV nặng cho trẻ nhỏ: vắc xin cho mẹ bầu hoặc kháng thể đơn dòng tác dụng dài cho bé.
Kháng thể đơn dòng cho bé
Đây không phải vắc xin. Mũi tiêm đưa sẵn kháng thể chống RSV vào cơ thể bé, nên có tác dụng gần như ngay, không phải chờ cơ thể tự tạo miễn dịch. Một mũi tiêm bắp bảo vệ bé ít nhất khoảng 5 tháng, đủ cho một mùa RSV. Liều tính theo cân nặng của bé.
Nirsevimab là kháng thể đã được đăng ký ở Việt Nam, chỉ định cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong mùa RSV đầu tiên, và cho trẻ đến 24 tháng tuổi có nguy cơ cao bị RSV nặng trong mùa thứ hai. Thuốc chỉ tiêm theo chỉ định của bác sĩ, hiện là dịch vụ có trả phí, chưa có trong Tiêm chủng mở rộng. Bé có thể tiêm ngay sau sinh hoặc trước khi vào mùa RSV; bác sĩ nhi sẽ cho biết thời điểm phù hợp với bé và với nơi gia đình sống.
Tác dụng phụ thường nhẹ và ít gặp: nổi ban trong vòng hai tuần sau tiêm, đau hoặc sưng chỗ tiêm. Phản ứng dị ứng nặng rất hiếm. Bé từng bị dị ứng nặng với mũi kháng thể này thì không tiêm lại.
Vắc xin RSV cho mẹ bầu
Mẹ tiêm một mũi vắc xin RSV trong ba tháng cuối thai kỳ. Cơ thể mẹ tạo kháng thể và truyền qua nhau thai sang con, giúp bảo vệ bé khoảng 6 tháng đầu sau sinh. Tổ chức Y tế Thế giới và hệ thống y tế Anh khuyên tiêm từ tuần thai 28; Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ dùng mốc tuần 32–36. Mũi tiêm nên cách ngày sinh hơn 2 tuần để kịp truyền đủ kháng thể sang con.
Vắc xin cho mẹ bầu đang được dùng ở nhiều nước. Ở Việt Nam, bố mẹ hỏi bác sĩ sản khi đi khám thai xem nơi mình đã có vắc xin này chưa, có phù hợp với mẹ không và tiêm vào tuần thai nào. Mỗi lần mang thai, chuyện tiêm cần được bác sĩ tư vấn lại.
Chọn cách nào cho con
- Thường chỉ cần một trong hai cách. Nếu mẹ đã tiêm vắc xin RSV ít nhất 2 tuần trước khi sinh, phần lớn bé không cần thêm kháng thể.
- Bé cần kháng thể nếu mẹ không tiêm vắc xin, tiêm chưa đủ 2 tuần trước khi sinh, hoặc không rõ đã tiêm hay chưa.
- Bé sinh non, có bệnh tim, phổi hoặc suy giảm miễn dịch có thể cần kháng thể kể cả khi mẹ đã tiêm; bác sĩ nhi quyết định.
- Tiêm kháng thể RSV không thay cho các mũi trong lịch tiêm chủng của bé, như viêm gan B, lao, ho gà. Hãy cho con tiêm đủ lịch.
- Mang theo sổ khám thai của mẹ và sổ tiêm của bé khi đi hỏi bác sĩ, để bác sĩ biết mẹ đã tiêm gì, khi nào.
Đã tiêm vẫn cần phòng lây
Các cách phòng giảm mạnh nguy cơ bé phải nằm viện vì RSV, nhưng không chặn được mọi lần nhiễm. Rửa tay trước khi bế bé, giữ bé tránh xa người đang ho, sổ mũi, không hút thuốc trong nhà, và cho bé bú mẹ nếu được.
Nếu bé bị ho, sổ mũi, vẫn đếm nhịp thở, để ý rút lõm lồng ngực, cữ bú và số tã ướt như mọi trẻ khác, và đưa bé đi khám khi có dấu hiệu nặng.
Chăm sóc con tại nhà
- Sau tiêm, ở lại cơ sở tiêm ít nhất 30 phút để nhân viên y tế theo dõi.
- Về nhà, để ý bé trong 24–48 giờ: nhịp thở, cữ bú, chỗ tiêm, da có nổi ban không.
- Cho bé bú mẹ hoặc bú bình như thường; không cần kiêng gì.
- Bé dưới 3 tháng sốt từ 38°C thì đưa đi khám, không tự cho uống thuốc hạ sốt. Bé lớn hơn sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
- Ghi ngày tiêm, tên kháng thể hay vắc xin vào sổ tiêm của bé và sổ khám thai của mẹ.
- Rửa tay trước khi bế bé, nhắc anh chị đi học về rửa tay, thay áo trước khi chơi với em.
Hiểu lầm thường gặp
- Kháng thể RSV là một loại vắc xin, tiêm xong phải chờ vài tuần mới có tác dụng.
- Kháng thể đơn dòng đưa sẵn kháng thể vào cơ thể bé nên có tác dụng gần như ngay. Vắc xin mới là loại cần thời gian để cơ thể tự tạo miễn dịch.
- Mẹ tiêm vắc xin RSV khi mang thai thì bé sinh ra vẫn phải tiêm thêm kháng thể.
- Nếu mẹ tiêm ít nhất 2 tuần trước khi sinh, phần lớn bé không cần thêm. Bé sinh non, có bệnh tim phổi, hoặc sinh quá sớm sau mũi tiêm của mẹ thì bác sĩ sẽ cân nhắc.
- Đã tiêm phòng RSV thì con không bao giờ bị RSV.
- Các cách phòng giảm mạnh nguy cơ bị nặng phải nằm viện, nhưng bé vẫn có thể nhiễm RSV nhẹ. Vẫn cần theo dõi dấu hiệu nặng khi bé ho, khò khè.
Bố mẹ hay hỏi
+Việt Nam đã có vắc xin RSV cho trẻ chưa?
Chưa có vắc xin RSV tiêm cho trẻ sơ sinh. Cách phòng cho bé là kháng thể đơn dòng nirsevimab, đã được đăng ký ở Việt Nam và tiêm dịch vụ ở một số cơ sở; RSV chưa có trong Tiêm chủng mở rộng.
+Kháng thể RSV tiêm mấy mũi?
Một mũi cho mỗi mùa RSV. Phần lớn trẻ chỉ cần một mũi trong mùa đầu tiên; trẻ có nguy cơ cao có thể được bác sĩ cho tiêm thêm ở mùa thứ hai.
+Mẹ bầu tiêm vắc xin RSV vào tuần thứ mấy?
Trong ba tháng cuối thai kỳ: Tổ chức Y tế Thế giới khuyên từ tuần 28, có nước dùng tuần 32–36, và nên cách ngày sinh hơn 2 tuần. Hỏi bác sĩ sản xem nơi mình đã có vắc xin này chưa.
+Tiêm kháng thể RSV có tác dụng phụ gì?
Ít gặp và thường nhẹ: nổi ban trong khoảng hai tuần sau tiêm, đau hoặc sưng chỗ tiêm. Dị ứng nặng rất hiếm; bé khó thở, sưng mặt sau tiêm thì gọi 115 hoặc 113.
+Bé đã hơn 8 tháng có cần tiêm phòng RSV không?
Phần lớn trẻ khỏe mạnh ở tuổi này không cần. Trẻ sinh non, có bệnh tim, phổi hoặc suy giảm miễn dịch đến 24 tháng tuổi có thể được bác sĩ chỉ định tiêm trước mùa RSV thứ hai.
Nguồn tham khảo
- WHO position paper on immunization to protect infants against respiratory syncytial virus disease, May 2025 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- RSV Immunizations: 2 Ways to Protect Babies — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- RSV vaccine — NHS (Anh)
- Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Virus RSV ở trẻ
Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; phần lớn chỉ sổ mũi, ho, sốt nhẹ và khỏi sau 1–2 tuần. Ở trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim phổi, RSV dễ gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, nặng nhất vào ngày 3–5. Không có thuốc đặc hiệu, kháng sinh không có tác dụng. Đến cấp cứu ngay khi con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Viêm tiểu phế quản ở trẻ
Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.
- Tiêm chủng cho trẻ sinh non
Trẻ sinh non được tiêm chủng theo tuổi thật tính từ ngày sinh, cùng lịch và cùng liều như trẻ đủ tháng, không chờ đến tuổi hiệu chỉnh và không chia nhỏ liều. Trẻ sinh non dễ mắc nặng ho gà, viêm phổi, tiêu chảy do rota hơn, nên càng cần tiêm đúng hẹn. Một vài mũi cần bác sĩ cân nhắc riêng: viêm gan B mũi sơ sinh ở trẻ dưới 2.000 g, vắc xin lao (BCG) ở trẻ rất non tháng, và rota khi con còn nằm viện lâu. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu sau tiêm con ngừng thở, tím tái, khó thở hoặc li bì.
- Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà
Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khám mắt và nghe. Phát triển của con được tính theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con có lúc ngừng thở, tím tái, li bì, bỏ bú, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Tiêm chủng mở rộng và tiêm dịch vụ
Vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng được tiêm miễn phí tại trạm y tế, gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib, bại liệt, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản và rota; phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Các vắc xin như cúm, thủy đậu, quai bị, viêm gan A, não mô cầu, sốt xuất huyết, tay chân miệng là vắc xin dịch vụ, bố mẹ tự trả. Cả hai đều đã được cấp phép và bảo vệ tốt; điều quan trọng nhất là con được tiêm đủ, đúng lịch, và mọi mũi đều được ghi vào sổ để không tiêm thiếu hay trùng.
Chủ đề khác