Tiêm chủng

Tiêm chủng mở rộng và tiêm dịch vụ: mũi nào miễn phí, mũi nào tự trả

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng được tiêm miễn phí tại trạm y tế, gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib, bại liệt, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản và rota; phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Các vắc xin như cúm, thủy đậu, quai bị, viêm gan A, não mô cầu, sốt xuất huyết, tay chân miệng là vắc xin dịch vụ, bố mẹ tự trả. Cả hai đều đã được cấp phép và bảo vệ tốt; điều quan trọng nhất là con được tiêm đủ, đúng lịch, và mọi mũi đều được ghi vào sổ để không tiêm thiếu hay trùng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trong hoặc sau khi tiêm, con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi.
  • Nổi mề đay lan nhanh khắp người, kèm nôn, da tái, tay chân lạnh, con mềm nhũn hay li bì.
  • Con co giật, hoặc khóc thét liên tục trên 3 giờ không dỗ được sau tiêm.
  • Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, kể cả khi vừa tiêm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con lỡ một hay nhiều mũi trong chương trình: liên hệ trạm y tế để được hẹn tiêm bù.
  • Con đã tiêm dịch vụ thay cho một mũi trong chương trình: báo trạm y tế để ghi vào sổ và hệ thống, tránh tiêm trùng.
  • Mất sổ tiêm chủng hoặc không nhớ con đã tiêm gì: hỏi trạm y tế hoặc cơ sở tiêm để tra lại.
  • Con sinh non, nhẹ cân, có bệnh tim, bệnh máu, suy giảm miễn dịch, hoặc từng phản ứng nặng với vắc xin: cần bác sĩ tư vấn lịch riêng.

Tiêm chủng mở rộng là gì

Chương trình tiêm chủng mở rộng do Nhà nước chi trả, nhằm phòng những bệnh nguy hiểm và phổ biến nhất ở trẻ em. Danh mục vắc xin, đối tượng và lịch tiêm do Bộ Y tế quy định; hiện hành là Thông tư 52/2025/TT-BYT, có hiệu lực từ 15/2/2026.

Trẻ được tiêm miễn phí tại trạm y tế xã, phường hoặc điểm tiêm do trạm tổ chức. Trước mỗi lần tiêm, con được khám sàng lọc, và sau tiêm được theo dõi tại chỗ.

Những vắc xin miễn phí trong chương trình

  • Viêm gan B mũi sơ sinh trong 24 giờ đầu sau sinh.
  • Vắc xin lao (BCG) trong tháng đầu.
  • Vắc xin phối hợp 5 trong 1 (bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, Hib) lúc 2, 3, 4 tháng, và mũi nhắc bạch hầu-ho gà-uốn ván lúc 18 tháng.
  • Bại liệt uống lúc 2, 3, 4 tháng, bại liệt tiêm lúc 5 và 9 tháng.
  • Rota uống 2 lần từ 2 tháng tuổi, xong trước khi con đủ 6 tháng.
  • Sởi lúc 9 tháng, sởi-rubella lúc 18 tháng.
  • Viêm não Nhật Bản 3 mũi từ 1 tuổi.
  • Nhắc bạch hầu-uốn ván lúc 7 tuổi.
  • Phế cầu từ 2 tháng tuổi và HPV cho trẻ em gái 11 tuổi: đang đưa vào chương trình theo lộ trình, trước mắt ở một số tỉnh; trạm y tế sẽ báo khi địa phương mình triển khai.
  • Phụ nữ mang thai được tiêm uốn ván miễn phí theo lịch của trạm y tế, giúp phòng uốn ván sơ sinh cho bé.

Tiêm dịch vụ gồm những gì

Tiêm dịch vụ là các vắc xin bố mẹ tự trả tiền tại cơ sở tiêm chủng được cấp phép. Có hai nhóm. Nhóm thứ nhất phòng những bệnh chưa có trong chương trình: cúm, thủy đậu, quai bị (trong vắc xin sởi-quai bị-rubella), viêm gan A, não mô cầu, sốt xuất huyết, tay chân miệng do EV71, thương hán, dại, cùng phế cầu và HPV ở nơi chương trình chưa triển khai.

Nhóm thứ hai phòng cùng bệnh với chương trình nhưng khác loại, ví dụ vắc xin 6 trong 1 gộp thêm bại liệt vào cùng một mũi và thường ít gây sốt hơn. Với nhóm này, bố mẹ được chọn, không bắt buộc.

Chọn thế nào cho con

Vắc xin trong chương trình và vắc xin dịch vụ đều đã được cấp phép, đều bảo vệ tốt. Gia đình chọn theo điều kiện kinh tế, thời gian và tư vấn của bác sĩ. Không nên vì chờ tiêm dịch vụ mà để con trễ lịch quá lâu, vì những tháng đầu đời là lúc con dễ bị bệnh nặng nhất.

Có thể kết hợp: tiêm các mũi chương trình miễn phí, rồi tiêm thêm vắc xin dịch vụ cho những bệnh chương trình chưa có. Khi muốn đổi từ loại chương trình sang loại dịch vụ, hay ngược lại, cho cùng một bệnh, hãy mang sổ đến hỏi bác sĩ để được tính số mũi và khoảng cách đúng.

Dù tiêm ở đâu, mọi mũi tiêm đều cần được ghi vào sổ tiêm chủng và hệ thống tiêm chủng điện tử. Khi con vào mầm non, lớp 1, nhà trường có thể yêu cầu kiểm tra lịch sử tiêm.

Vắc xin dùng khi có dịch

Ngoài lịch thường quy, khi có dịch, ủy ban nhân dân tỉnh hoặc Bộ Y tế có thể quyết định tiêm một số vắc xin cho người ở vùng dịch, như sởi, bạch hầu, cúm, dại hay tả. Khi đó trạm y tế sẽ thông báo đối tượng và địa điểm tiêm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ sổ tiêm chủng cẩn thận và mang theo mỗi lần đi tiêm, kể cả tiêm dịch vụ.
  • Hỏi trạm y tế cách tra cứu lịch sử tiêm của con trên ứng dụng mà địa phương đang dùng.
  • Đặt nhắc lịch trên điện thoại cho từng mũi hẹn.
  • Ghi lại tên loại vắc xin dịch vụ con đã tiêm, để bác sĩ tính mũi tiếp theo nếu đổi nơi tiêm.
  • Kể với bác sĩ khám sàng lọc nếu con đang ốm, đang dùng thuốc, có dị ứng hoặc lần trước có phản ứng.
  • Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút sau mỗi lần tiêm.

Hiểu lầm thường gặp

Vắc xin miễn phí là loại kém, tiêm dịch vụ mới tốt.
Vắc xin trong chương trình đều đã được cấp phép và bảo vệ tốt. Một số vắc xin dịch vụ gộp nhiều thành phần hơn hoặc ít gây sốt hơn, nhưng tiêm đủ và đúng lịch mới là điều quan trọng nhất.
Đã tiêm dịch vụ thì không cần báo trạm y tế.
Nên báo để trạm ghi vào sổ và hệ thống, tránh gọi con đi tiêm lại mũi đã có hoặc bỏ sót mũi còn thiếu.
Chờ đủ tiền tiêm dịch vụ rồi mới tiêm cũng được.
Trẻ nhỏ dễ mắc bệnh nặng nhất. Nếu chưa thể tiêm dịch vụ, cho con tiêm mũi chương trình đúng hẹn để được bảo vệ sớm.

Bố mẹ hay hỏi

+Tiêm chủng mở rộng có mất tiền không?

Không. Vắc xin trong chương trình được tiêm miễn phí tại trạm y tế hoặc điểm tiêm do trạm tổ chức.

+Vắc xin 6 trong 1 có trong tiêm chủng mở rộng không?

Không. Chương trình dùng vắc xin 5 trong 1 kèm bại liệt uống và tiêm riêng; vắc xin 6 trong 1 là vắc xin dịch vụ.

+Vắc xin rota có miễn phí không?

Có. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, rota đã có trong chương trình, uống 2 lần từ 2 tháng tuổi và phải xong trước khi con đủ 6 tháng.

+Phế cầu có trong tiêm chủng mở rộng chưa?

Phế cầu đang được đưa vào chương trình theo lộ trình, trước mắt ở một số tỉnh. Hỏi trạm y tế xem địa phương mình đã triển khai chưa.

+Có thể vừa tiêm chương trình vừa tiêm dịch vụ không?

Được. Chỉ cần báo cho cả hai nơi và ghi đủ vào sổ, để bác sĩ xếp lịch và không tiêm trùng.

Nguồn tham khảo

  1. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng
  2. Dự phòng HPV: vắc xin HPV trong Chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 2026 — Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương
  3. Immunization in practice: a guide for health workers — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Vắc xin 6 trong 1

    Vắc xin 6 trong 1 phòng cùng lúc 6 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib và viêm gan B. Đây là vắc xin dịch vụ; chương trình tiêm chủng mở rộng miễn phí dùng vắc xin 5 trong 1 kèm vắc xin bại liệt uống và tiêm, bảo vệ cùng các bệnh đó. Lịch thường gặp là 3 mũi khi con khoảng 2, 3 và 4 tháng tuổi, các mũi cách nhau ít nhất 1 tháng, rồi một mũi nhắc trong năm thứ hai theo hẹn của cơ sở tiêm. Sau tiêm con có thể sốt nhẹ, quấy, sưng đau chỗ tiêm; nếu con khó thở, sưng môi mặt, co giật, hoặc con dưới 3 tháng sốt từ 38°C, đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Vắc xin phế cầu

    Vắc xin phế cầu giúp phòng các bệnh nặng do vi khuẩn phế cầu như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, và một phần viêm tai giữa. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, phế cầu đã có trong chương trình tiêm chủng mở rộng: mũi 1 khi con đủ 2 tháng, mũi 2 cách ít nhất 2 tháng, nhưng đang được triển khai dần theo từng tỉnh; nơi chưa có, bố mẹ có thể tiêm dịch vụ, số mũi tùy loại vắc xin. Sau tiêm con có thể sốt nhẹ, quấy; nếu con khó thở, sưng môi mặt, co giật, hoặc dưới 3 tháng sốt từ 38°C, đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Tiêm HPV

    Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục. Thời điểm tốt nhất là từ 9 đến 14 tuổi, trước khi con có quan hệ tình dục; ở tuổi này con thường chỉ cần 2 mũi, từ 15 tuổi thường cần 3 mũi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm. Vắc xin an toàn, phản ứng hay gặp là đau chỗ tiêm và chóng mặt, ngất nhẹ ở tuổi thiếu niên, nên con cần ngồi nghỉ sau tiêm. Bé trai cũng có thể tiêm.

  • Trễ lịch tiêm

    Con trễ lịch tiêm thì đưa con đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu: các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, bác sĩ chỉ tính tiếp mũi còn thiếu. Trễ hẹn không làm vắc xin kém tác dụng, nhưng trong thời gian chờ con chưa được bảo vệ đủ. Một vài vắc xin có hạn tuổi, quan trọng nhất là rota phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng, nên đừng để trễ thêm. Ho nhẹ, sổ mũi không phải lý do để tiếp tục hoãn.

  • Khi nào hoãn tiêm

    Con chỉ cần hoãn tiêm khi đang sốt, ốm vừa hoặc ốm nặng, và khi khỏi thì đi tiêm ngay, không cần tiêm lại từ đầu. Ho nhẹ, sổ mũi, đi ngoài nhẹ, đang uống kháng sinh, mới ốm dậy hay sinh non thường không phải lý do để hoãn. Không tiêm tiếp một vắc xin nếu lần trước con bị phản ứng dị ứng nặng với chính vắc xin đó; trẻ suy giảm miễn dịch cần bác sĩ quyết định với các vắc xin sống. Bác sĩ khám sàng lọc trước mỗi lần tiêm là người quyết định cuối cùng.

Chủ đề khác