Trẻ bị trễ lịch tiêm: tiêm bù thế nào, có phải tiêm lại từ đầu không
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Con trễ lịch tiêm thì đưa con đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu: các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, bác sĩ chỉ tính tiếp mũi còn thiếu. Trễ hẹn không làm vắc xin kém tác dụng, nhưng trong thời gian chờ con chưa được bảo vệ đủ. Một vài vắc xin có hạn tuổi, quan trọng nhất là rota phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng, nên đừng để trễ thêm. Ho nhẹ, sổ mũi không phải lý do để tiếp tục hoãn.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Trong hoặc sau khi tiêm bù, con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi, hoặc nổi mề đay lan nhanh khắp người.
- Con co giật, li bì, khó đánh thức sau tiêm.
- Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C.
- Con chưa tiêm đủ mà có dấu hiệu bệnh nặng như ho từng cơn rũ rượi rồi tím tái, ngừng thở, hoặc sốt kèm phát ban và khó thở: đưa con đi cấp cứu ngay.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con sắp đủ 6 tháng mà chưa uống xong vắc xin rota: đi uống bù ngay trong tuần.
- Con quá 1 tháng tuổi mà chưa tiêm vắc xin lao (BCG): đi tiêm bù sớm, trong chương trình chỉ tiêm bù trước khi con đủ 12 tháng.
- Trong vùng hoặc lớp học của con đang có sởi, ho gà, bạch hầu mà con chưa tiêm đủ: liên hệ trạm y tế ngay để được tiêm bù hoặc tư vấn.
- Mất sổ tiêm chủng, không biết con đã tiêm những gì: hỏi trạm y tế hoặc cơ sở đã tiêm để tra lại trước khi tiêm bù.
- Con trễ nhiều mũi cùng lúc, hoặc con sinh non, có bệnh mạn tính: cần bác sĩ lập lịch tiêm bù riêng.
Vì sao không cần tiêm lại từ đầu
Mỗi mũi tiêm giúp cơ thể con ghi nhớ mầm bệnh. Khoảng cách giữa các mũi dài hơn lịch không làm mất trí nhớ miễn dịch đó và không làm vắc xin kém hiệu quả. Vì vậy, các mũi đã tiêm vẫn được tính, con chỉ cần tiêm tiếp mũi còn thiếu.
Ngược lại, tiêm các mũi gần nhau hơn khoảng cách tối thiểu có thể làm cơ thể đáp ứng kém. Vì thế không nên tự rút ngắn lịch để tiêm cho nhanh; bác sĩ sẽ tính đủ khoảng cách. Trong lịch tiêm chủng mở rộng, khoảng cách 1 tháng được tính là ít nhất 28 ngày.
Những mũi có hạn tuổi, đừng để trễ thêm
- Viêm gan B mũi sơ sinh: tốt nhất trong 24 giờ đầu; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trong 28 ngày đầu. Sau đó con vẫn được bảo vệ bằng các mũi 5 trong 1 từ 2 tháng tuổi.
- Vắc xin lao (BCG): tiêm trong tháng đầu; trong chương trình, nếu lỡ thì tiêm bù 1 lần trước khi con đủ 12 tháng. Sau mốc này, bác sĩ sẽ tư vấn riêng.
- Rota: uống lần 1 từ 2 tháng tuổi, lần 2 cách ít nhất 1 tháng và phải xong trước khi con đủ 6 tháng. Quá hạn thì không uống được nữa.
- Mũi nhắc bạch hầu-ho gà-uốn ván lúc 18 tháng: nếu lỡ, tiêm bù trước khi con đủ 4 tuổi, cách mũi thứ ba ít nhất 6 tháng.
- Hib: con từ 18 tháng mà chưa tiêm mũi nào thì tiêm 1 mũi trước khi đủ 5 tuổi.
- Phế cầu trong chương trình: con từ 2 tuổi chưa tiêm thì tiêm 1 mũi trước khi đủ 5 tuổi.
Tiêm bù các mũi khác
Với vắc xin 5 trong 1, bại liệt, sởi, sởi-rubella và viêm não Nhật Bản, nếu lỡ lịch thì tiêm mũi tiếp theo ngay khi có thể, các mũi sau cách nhau theo khoảng tối thiểu. Riêng 5 trong 1 ở trẻ từ 12 tháng tuổi, mũi 3 cách mũi 2 ít nhất 6 tháng.
Con có thể được tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi để bắt kịp lịch nhanh hơn. Cách này an toàn và giúp con được bảo vệ sớm. Bác sĩ sẽ chọn mũi nào tiêm trước, ưu tiên những bệnh con dễ mắc nặng ở tuổi hiện tại.
Vắc xin dịch vụ cũng tiêm bù được. Lịch bù tùy từng loại, nên mang sổ đến để bác sĩ tính.
Khi nào thật sự cần hoãn
Bố mẹ hay hoãn tiêm vì con hơi ho, sổ mũi, đi ngoài nhẹ hay đang uống kháng sinh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, những tình trạng này thường không phải lý do để hoãn. Hoãn liên tục như vậy là nguyên nhân hay gặp khiến trẻ trễ lịch.
Bác sĩ khám sàng lọc sẽ hẹn lại khi con sốt, ốm vừa hoặc ốm nặng. Khi đó, hãy hỏi luôn ngày hẹn mới và đưa con quay lại ngay khi con khỏe, thường chỉ sau vài ngày.
Chăm sóc con tại nhà
- Mở sổ tiêm chủng, đánh dấu những mũi con còn thiếu, mang sổ đến trạm y tế hoặc cơ sở tiêm.
- Đặt nhắc lịch trên điện thoại cho từng mũi tiêm bù bác sĩ hẹn.
- Ưu tiên ngay những mũi có hạn tuổi, nhất là rota trước 6 tháng.
- Không tự rút ngắn khoảng cách giữa các mũi; theo đúng lịch bác sĩ tính.
- Kể với bác sĩ nếu con đang ốm, đang dùng thuốc, có dị ứng hoặc lần trước có phản ứng.
- Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút sau mỗi lần tiêm bù.
Hiểu lầm thường gặp
- Trễ lịch thì phải tiêm lại từ mũi đầu.
- Không cần. Các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, chỉ tiêm tiếp mũi còn thiếu.
- Đã trễ rồi thì để con lớn hơn tiêm cũng được.
- Trong thời gian chờ, con chưa được bảo vệ đủ, và một số vắc xin như rota, BCG có hạn tuổi. Hãy tiêm bù càng sớm càng tốt.
- Tiêm bù nhiều mũi một buổi làm con quá tải.
- Hệ miễn dịch của trẻ xử lý được nhiều vắc xin cùng lúc. Tiêm cùng buổi an toàn và giúp con bắt kịp lịch nhanh hơn.
- Con đang sổ mũi thì phải đợi khỏi hẳn mới tiêm bù.
- Cảm nhẹ, sổ mũi thường vẫn tiêm được. Bác sĩ khám sàng lọc sẽ quyết định.
Bố mẹ hay hỏi
+Con trễ lịch tiêm 5 trong 1 có sao không?
Không cần tiêm lại từ đầu. Đưa con đi tiêm mũi tiếp theo ngay khi có thể; bác sĩ sẽ tính khoảng cách các mũi còn lại.
+Trễ lịch tiêm bao nhiêu ngày thì phải tiêm lại?
Không có mốc nào buộc tiêm lại từ đầu. Trễ bao lâu cũng chỉ tiêm tiếp mũi còn thiếu, trừ vắc xin có hạn tuổi như rota.
+Con hơn 6 tháng chưa uống rota thì sao?
Quá 6 tháng thì không uống được rota nữa. Bố mẹ chú ý giữ vệ sinh, rửa tay và biết cách cho con uống oresol khi bị tiêu chảy.
+Có tiêm bù nhiều mũi cùng lúc được không?
Được, và an toàn. Bác sĩ sẽ chọn những mũi tiêm cùng buổi để con bắt kịp lịch sớm.
+Mất sổ tiêm thì có phải tiêm lại hết không?
Trước tiên hỏi trạm y tế hoặc cơ sở đã tiêm để tra trên hệ thống điện tử. Nếu không tra được, bác sĩ sẽ quyết định con cần tiêm bù những mũi nào.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng
- Vaccine safety and false contraindications to vaccination: training manual — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Immunization in practice: a guide for health workers — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Multiple Vaccines at One Time — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Khi nào hoãn tiêm
Con chỉ cần hoãn tiêm khi đang sốt, ốm vừa hoặc ốm nặng, và khi khỏi thì đi tiêm ngay, không cần tiêm lại từ đầu. Ho nhẹ, sổ mũi, đi ngoài nhẹ, đang uống kháng sinh, mới ốm dậy hay sinh non thường không phải lý do để hoãn. Không tiêm tiếp một vắc xin nếu lần trước con bị phản ứng dị ứng nặng với chính vắc xin đó; trẻ suy giảm miễn dịch cần bác sĩ quyết định với các vắc xin sống. Bác sĩ khám sàng lọc trước mỗi lần tiêm là người quyết định cuối cùng.
- Tiêm chủng mở rộng và tiêm dịch vụ
Vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng được tiêm miễn phí tại trạm y tế, gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib, bại liệt, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản và rota; phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Các vắc xin như cúm, thủy đậu, quai bị, viêm gan A, não mô cầu, sốt xuất huyết, tay chân miệng là vắc xin dịch vụ, bố mẹ tự trả. Cả hai đều đã được cấp phép và bảo vệ tốt; điều quan trọng nhất là con được tiêm đủ, đúng lịch, và mọi mũi đều được ghi vào sổ để không tiêm thiếu hay trùng.
- Tiêm nhắc lại tuổi đi học
Trước khi con vào lớp 1, bố mẹ nên rà sổ tiêm chủng xem con đã đủ các mũi của chương trình tiêm chủng mở rộng chưa: bạch hầu-ho gà-uốn ván, bại liệt, sởi và sởi-rubella, viêm não Nhật Bản đủ 3 mũi. Khi nhập học mầm non và tiểu học, nhà trường phối hợp với trạm y tế kiểm tra tiền sử tiêm chủng và hẹn tiêm bù mũi còn thiếu. Ở tuổi 4–6, nhiều vắc xin dịch vụ cần một mũi nhắc, như bạch hầu-ho gà-uốn ván-bại liệt, sởi-quai bị-rubella, thủy đậu; đến khoảng 7 tuổi, chương trình tiêm nhắc uốn ván-bạch hầu giảm liều (Td) cho trẻ, thường tổ chức ở trường. Lỡ mũi nào thì tiêm bù, không cần tiêm lại từ đầu.
- Chăm sóc sau tiêm
Sau tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút, rồi về nhà để ý con thêm 24–48 giờ. Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm và sốt nhẹ là phản ứng thường gặp, hay bắt đầu trong ngày đầu và tự hết sau vài ngày; chỉ cần chườm mát, cho con bú, uống nhiều hơn và dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, li bì hoặc co giật. Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C thì vẫn đưa đi khám ngay, kể cả khi vừa tiêm.
- Sốt sau tiêm
Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.
Chủ đề khác