Tiêm nhắc lại khi con vào lớp 1: cần rà những mũi nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Trước khi con vào lớp 1, bố mẹ nên rà sổ tiêm chủng xem con đã đủ các mũi của chương trình tiêm chủng mở rộng chưa: bạch hầu-ho gà-uốn ván, bại liệt, sởi và sởi-rubella, viêm não Nhật Bản đủ 3 mũi. Khi nhập học mầm non và tiểu học, nhà trường phối hợp với trạm y tế kiểm tra tiền sử tiêm chủng và hẹn tiêm bù mũi còn thiếu. Ở tuổi 4–6, nhiều vắc xin dịch vụ cần một mũi nhắc, như bạch hầu-ho gà-uốn ván-bại liệt, sởi-quai bị-rubella, thủy đậu; đến khoảng 7 tuổi, chương trình tiêm nhắc uốn ván-bạch hầu giảm liều (Td) cho trẻ, thường tổ chức ở trường. Lỡ mũi nào thì tiêm bù, không cần tiêm lại từ đầu.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Trong hoặc sau khi tiêm, con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi.
- Nổi mề đay lan nhanh khắp người, kèm nôn, đau bụng, da tái, tay chân lạnh, con mềm nhũn hay li bì.
- Con co giật, hoặc lả đi, khó đánh thức sau tiêm.
- Con bị thương sâu, vết thương bẩn dính đất, phân động vật mà không chắc đã tiêm đủ mũi uốn ván: đưa con đến cơ sở y tế ngay trong ngày để được xử trí vết thương và tiêm phòng.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Rà sổ thấy con thiếu một hay nhiều mũi: liên hệ trạm y tế hoặc cơ sở tiêm chủng để được hẹn tiêm bù.
- Mất sổ tiêm chủng hoặc không nhớ con đã tiêm gì: hỏi trạm y tế nơi con đã tiêm để tra trên hệ thống điện tử.
- Sau tiêm, con sốt từ 39°C, sốt kéo dài quá 48 giờ, hoặc chỗ tiêm sưng đỏ lan rộng, có mủ.
- Con có bệnh mạn tính, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, corticoid kéo dài, hoặc từng phản ứng nặng với vắc xin: cần bác sĩ tư vấn lịch riêng.
Vì sao cần tiêm nhắc ở tuổi đi học
Miễn dịch từ các mũi tiêm lúc nhỏ với một số bệnh, như bạch hầu, ho gà, uốn ván, giảm dần sau vài năm. Mũi nhắc giúp cơ thể nhớ lại và giữ mức bảo vệ trong những năm đi học. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo trẻ cần thêm các mũi nhắc bạch hầu-uốn ván sau tuổi lên hai, một mũi ở khoảng 4–7 tuổi và một mũi ở khoảng 9–15 tuổi.
Vào lớp 1 cũng là lúc con tiếp xúc với rất nhiều bạn mỗi ngày. Sởi, thủy đậu, quai bị, cúm lây rất nhanh trong lớp học. Một đứa trẻ chưa tiêm đủ vừa dễ mắc vừa dễ mang bệnh về cho em nhỏ trong nhà.
Rà sổ: con đã đủ các mũi của tiêm chủng mở rộng chưa
- Viêm gan B mũi sơ sinh và vắc xin lao (BCG).
- 3 mũi vắc xin phối hợp có bạch hầu-ho gà-uốn ván (lúc 2, 3, 4 tháng) và mũi nhắc bạch hầu-ho gà-uốn ván lúc 18 tháng.
- Bại liệt: các lần uống lúc 2, 3, 4 tháng và các mũi bại liệt tiêm theo lịch của chương trình.
- Sởi mũi 1 lúc 9 tháng và sởi-rubella lúc 18 tháng.
- Viêm não Nhật Bản: đủ 3 mũi, 2 mũi đầu từ 12 tháng tuổi cách nhau 1–2 tuần, mũi 3 sau khoảng một năm.
- Nếu con tiêm dịch vụ thay cho mũi nào, kiểm tra xem mũi đó đã được ghi vào sổ và hệ thống điện tử chưa.
Kiểm tra tiêm chủng khi nhập học
Theo kế hoạch phối hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo, khi trẻ nhập học mầm non và tiểu học, nhà trường thu thông tin tiêm chủng và phối hợp với trạm y tế kiểm tra tiền sử. Trẻ còn thiếu mũi nào của chương trình, như sởi, sởi-rubella, bại liệt, viêm não Nhật Bản, sẽ được hẹn tiêm bù miễn phí; tiêm bù cần bố mẹ đồng ý. Cách làm cụ thể có thể khác nhau giữa các tỉnh, thành.
Bố mẹ nên chuẩn bị sổ tiêm chủng hoặc bản in lịch sử tiêm chủng điện tử trước khi nộp hồ sơ nhập học. Đây là dịp tốt để bù những mũi con bị lỡ trong những năm ốm vặt hay trong mùa dịch.
Mũi Td lúc 7 tuổi trong chương trình
Chương trình tiêm chủng mở rộng có mũi vắc xin uốn ván-bạch hầu giảm liều (Td) cho trẻ khoảng 7 tuổi, thường tổ chức tại trường cho học sinh lớp 2 và tại trạm y tế cho trẻ không đi học. Thời gian triển khai do từng địa phương thông báo. Bố mẹ sẽ nhận phiếu đồng ý tiêm từ nhà trường.
Trẻ đã tiêm dịch vụ đủ các mũi có thành phần bạch hầu-uốn ván, kể cả mũi nhắc lúc 4–6 tuổi, có thể không cần mũi này; bố mẹ mang sổ để cán bộ y tế xem và tư vấn.
Các mũi nhắc dịch vụ hay được tư vấn ở tuổi 4–6
- Bạch hầu-ho gà-uốn ván-bại liệt (vắc xin 4 trong 1, hoặc loại 3 thành phần cho trẻ lớn): một mũi nhắc ở khoảng 4–6 tuổi, giúp giữ bảo vệ với ho gà, bệnh dễ lây cho em nhỏ trong nhà.
- Sởi-quai bị-rubella: nếu con đã tiêm một mũi dịch vụ lúc nhỏ, mũi thứ hai thường ở khoảng 4–6 tuổi. Đây cũng là cách phòng quai bị, vì vắc xin của chương trình không có thành phần quai bị.
- Thủy đậu: nếu con mới tiêm một mũi, nên tiêm mũi thứ hai theo lịch bác sĩ hẹn.
- Viêm gan A: nếu con mới tiêm một mũi, tiêm mũi thứ hai theo loại vắc xin đã dùng.
- Viêm não Nhật Bản: tùy loại vắc xin con đã tiêm, có thể cần mũi nhắc; bác sĩ xem sổ để quyết định.
- Cúm: mỗi năm một mũi từ 6 tháng tuổi.
- Một số vắc xin khác như não mô cầu, thương hàn được tư vấn theo nguy cơ và vùng sống. Từ 9 tuổi, con có thể bắt đầu tiêm vắc xin HPV.
Những nguyên tắc giúp bố mẹ đỡ lo
Lỡ mũi thì tiêm bù càng sớm càng tốt; các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, không cần tiêm lại từ đầu. Tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi là an toàn và giúp con được bảo vệ sớm hơn.
Lịch của vắc xin dịch vụ có thể khác nhau tùy nhà sản xuất, nên bác sĩ ở cơ sở tiêm sẽ lập lịch riêng. Mỗi lần đi tiêm, mang theo sổ tiêm chủng để mũi mới được ghi đầy đủ.
Chăm sóc con tại nhà
- Khoảng nửa năm trước khi con vào lớp 1, lấy sổ tiêm chủng ra đối chiếu với danh sách mũi tiêm ở trên, đánh dấu những mũi còn thiếu.
- Tra thêm lịch sử tiêm chủng điện tử của con trên ứng dụng địa phương đang dùng, hỏi trạm y tế nếu thông tin không khớp với sổ.
- Chụp ảnh các trang sổ tiêm chủng và lưu trong điện thoại, phòng khi mất sổ.
- Đặt lịch nhắc cho từng mũi hẹn; ký và nộp phiếu đồng ý tiêm khi nhà trường gửi về.
- Cho con ăn no, mặc áo dễ vén tay khi đi tiêm; ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút sau tiêm.
- Khi con sốt và khó chịu sau tiêm, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
Hiểu lầm thường gặp
- Tiêm đủ lúc nhỏ rồi thì con được bảo vệ suốt đời.
- Với một số bệnh như bạch hầu, ho gà, uốn ván, miễn dịch giảm dần theo năm tháng. Các mũi nhắc ở tuổi đi học và tuổi teen giúp giữ mức bảo vệ.
- Con lỡ mũi lâu rồi thì phải tiêm lại từ đầu.
- Không cần. Các mũi đã tiêm vẫn được tính, chỉ cần tiêm bù mũi còn thiếu.
- Con đã bị thủy đậu hoặc quai bị rồi thì không cần tiêm vắc xin phối hợp nữa.
- Vắc xin phối hợp còn phòng những bệnh khác con chưa mắc. Tiêm cho trẻ đã có miễn dịch với một bệnh trong đó vẫn an toàn; bác sĩ sẽ tư vấn mũi nào thật sự cần.
- Thiếu mũi tiêm thì con không được nhập học.
- Mục đích của việc kiểm tra khi nhập học là tìm ra mũi còn thiếu để hẹn tiêm bù, giúp con và cả lớp được bảo vệ.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ 5–6 tuổi cần tiêm những mũi gì?
Trước hết là bù các mũi tiêm chủng mở rộng còn thiếu. Sau đó tùy những gì con đã tiêm dịch vụ, bác sĩ có thể tư vấn mũi nhắc bạch hầu-ho gà-uốn ván-bại liệt, mũi 2 sởi-quai bị-rubella, thủy đậu, viêm gan A, cúm hằng năm.
+Vào lớp 1 có bắt buộc tiêm không?
Nhà trường kiểm tra tiền sử tiêm chủng và phối hợp với trạm y tế để tiêm bù các mũi còn thiếu trong chương trình, với sự đồng ý của bố mẹ. Mục đích là để con được bảo vệ, không phải để loại con khỏi lớp.
+Mũi Td lúc 7 tuổi là mũi gì?
Đó là vắc xin uốn ván-bạch hầu giảm liều, tiêm nhắc miễn phí trong chương trình tiêm chủng mở rộng, thường tổ chức ở trường cho học sinh lớp 2.
+Mất sổ tiêm chủng thì làm sao?
Hỏi trạm y tế nơi con đã tiêm để tra lại trên hệ thống điện tử. Nếu không tra được, bác sĩ sẽ tư vấn tiêm bù các mũi cần thiết; tiêm thêm một mũi khi không chắc thường an toàn.
+Tiêm nhắc có bị sốt nhiều không?
Một số trẻ sốt nhẹ, đau sưng chỗ tiêm trong 1–2 ngày. Mũi nhắc bạch hầu-ho gà-uốn ván đôi khi làm sưng đỏ cả vùng cánh tay, thường tự hết sau vài ngày.
Nguồn tham khảo
- WHO recommendations for routine immunization – summary tables — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Immunization — UNICEF Việt Nam
- Immunizations — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Tiêm cúm cho trẻ
Nên tiêm. Vắc xin cúm dùng được cho trẻ từ 6 tháng tuổi và cần tiêm nhắc mỗi năm vì virus cúm thay đổi hằng năm. Trẻ dưới 9 tuổi tiêm lần đầu cần 2 mũi cách nhau ít nhất 4 tuần, những năm sau chỉ cần 1 mũi; trẻ từ 9 tuổi chỉ cần 1 mũi mỗi năm. Vắc xin không ngăn được mọi ca cúm nhưng giảm rõ nguy cơ bị nặng, nhất là ở trẻ dưới 5 tuổi và trẻ có bệnh hen, tim, thận, tiểu đường. Ở Việt Nam đây là vắc xin dịch vụ, chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
- Sốt sau tiêm
Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.
- Tiêm HPV
Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục. Thời điểm tốt nhất là từ 9 đến 14 tuổi, trước khi con có quan hệ tình dục; ở tuổi này con thường chỉ cần 2 mũi, từ 15 tuổi thường cần 3 mũi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm. Vắc xin an toàn, phản ứng hay gặp là đau chỗ tiêm và chóng mặt, ngất nhẹ ở tuổi thiếu niên, nên con cần ngồi nghỉ sau tiêm. Bé trai cũng có thể tiêm.
- Chuẩn bị cho con vào lớp 1
Ở Việt Nam trẻ vào lớp 1 năm tròn 6 tuổi (tính theo năm sinh). Điều giúp con nhất khi bước vào lớp 1 thường là những kỹ năng tự lập và cảm xúc: tự đi vệ sinh, tự ăn, biết chờ đến lượt, làm theo lời cô, chịu xa bố mẹ cả buổi, cùng với giấc ngủ đủ và nếp sinh hoạt đều. Con khóc, níu bố mẹ trong vài tuần đầu là chuyện hay gặp và thường giảm dần. Nếu sau 3–4 tuần con vẫn sợ đi học, hay kêu đau bụng mỗi sáng, hoặc con kể bị đánh, bị đe dọa ở trường, hãy tìm hiểu ngay cùng nhà trường; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) có thể tư vấn.
- Trễ lịch tiêm
Con trễ lịch tiêm thì đưa con đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu: các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, bác sĩ chỉ tính tiếp mũi còn thiếu. Trễ hẹn không làm vắc xin kém tác dụng, nhưng trong thời gian chờ con chưa được bảo vệ đủ. Một vài vắc xin có hạn tuổi, quan trọng nhất là rota phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng, nên đừng để trễ thêm. Ho nhẹ, sổ mũi không phải lý do để tiếp tục hoãn.
Chủ đề khác