Sốt và bệnh truyền nhiễm

Mẹ bị viêm gan B, con có bị lây không và cần làm gì để phòng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Mẹ bị viêm gan B có thể lây cho con, chủ yếu lúc sinh. Nếu không được phòng, phần lớn trẻ nhiễm lúc sơ sinh sẽ mang virus suốt đời. Cách phòng rất hiệu quả: bé được tiêm vắc xin viêm gan B và huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) ngay sau sinh, trong vòng 24 giờ, rồi tiêm đủ 3 mũi vắc xin lúc 2, 3, 4 tháng; mẹ có tải lượng virus cao được bác sĩ cho dùng thuốc kháng virus từ khi mang thai. Mẹ vẫn cho con bú được.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Bé vàng da kèm li bì, bú kém hoặc bỏ bú, khó đánh thức.
  • Bé dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Bé nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu rỉ rả ở rốn hoặc chỗ tiêm.
  • Sau 48 giờ đầu, bé hơn 6 giờ không có tã ướt.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bé chưa được tiêm vắc xin viêm gan B hoặc huyết thanh kháng viêm gan B trong 24 giờ đầu: báo ngay cho bác sĩ hoặc nữ hộ sinh để tiêm sớm nhất có thể.
  • Bé vàng da sau 2 tuần tuổi, phân bạc màu như phấn, nước tiểu vàng sẫm.
  • Bé lỡ một trong các mũi vắc xin viêm gan B lúc 2, 3, 4 tháng: đến trạm y tế tiêm bù ngay.
  • Mẹ có thai lần sau mà chưa khám chuyên khoa gan: đi khám sớm trong thai kỳ để làm xét nghiệm tải lượng virus.

Con bị lây bằng cách nào

Virus viêm gan B có trong máu và dịch cơ thể của mẹ. Bé có thể bị lây chủ yếu trong lúc sinh, khi tiếp xúc với máu và dịch của mẹ; một ít trường hợp lây từ trong bụng mẹ. Ở Việt Nam, lây từ mẹ sang con là con đường lây viêm gan B chủ yếu.

Nguy cơ cao nhất khi mẹ có tải lượng virus cao hoặc xét nghiệm HBeAg dương tính. Trẻ nhiễm lúc sơ sinh có khoảng 9 trong 10 khả năng thành viêm gan B mạn, mang virus nhiều năm và có nguy cơ xơ gan, ung thư gan khi lớn. Vì vậy những gì làm trong 24 giờ đầu rất quan trọng.

Trong thai kỳ: mẹ cần làm gì

  • Mọi phụ nữ mang thai nên xét nghiệm viêm gan B (HBsAg), cùng với HIV và giang mai, càng sớm càng tốt trong thai kỳ.
  • Nếu HBsAg dương tính, mẹ được làm thêm xét nghiệm tải lượng virus (HBV DNA) hoặc HBeAg và khám chuyên khoa gan.
  • Mẹ có tải lượng virus từ 200.000 IU/mL trở lên hoặc HBeAg dương tính sẽ được bác sĩ cho dùng thuốc kháng virus, theo hướng dẫn của Bộ Y tế từ khoảng tuần thai thứ 14 đến 3 tháng sau sinh. Nơi không làm được các xét nghiệm này, bác sĩ có thể cho mọi thai phụ có HBsAg dương tính dùng thuốc dự phòng.
  • Chỉ bác sĩ mới quyết định có dùng thuốc, dùng loại nào và khi nào ngừng. Mẹ không tự ngừng thuốc sau sinh; cần xét nghiệm lại trước khi ngừng.
  • Báo trước với nơi sinh là mẹ có viêm gan B, để chuẩn bị sẵn vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B cho bé.

Ngay sau sinh: hai mũi tiêm cho bé

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, bé sinh ra từ mẹ có viêm gan B được tiêm vắc xin viêm gan B và huyết thanh kháng viêm gan B ngay sau sinh, trong vòng 24 giờ, càng sớm càng tốt. Hai mũi tiêm ở hai vị trí khác nhau. Vắc xin giúp cơ thể bé tự tạo kháng thể, còn huyết thanh cho bé kháng thể có sẵn để bảo vệ ngay trong những ngày đầu.

Sau đó bé tiêm 3 mũi vắc xin có thành phần viêm gan B lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi theo chương trình tiêm chủng mở rộng. Đủ các mũi này, phần lớn trẻ được bảo vệ. Bé sinh non, nhẹ cân có thể cần lịch riêng; bác sĩ sẽ hướng dẫn.

Huyết thanh kháng viêm gan B không có trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Bố mẹ hỏi trước nơi sinh về việc chuẩn bị mũi này.

Cho con bú khi mẹ bị viêm gan B

Mẹ bị viêm gan B vẫn cho con bú được, kể cả khi mẹ đang dùng thuốc kháng virus theo đơn. Bé đã được tiêm phòng ngay sau sinh, và bú mẹ không làm tăng nguy cơ bé bị nhiễm. Không cần chờ bé tiêm đủ các mũi mới cho bú.

Nếu đầu vú bị nứt, chảy máu, mẹ có thể tạm cho bú bên lành và hỏi nhân viên y tế cách chăm đầu vú cho mau lành.

Kiểm tra xem con đã được bảo vệ chưa

Sau khi bé tiêm đủ các mũi vắc xin, bác sĩ thường hẹn xét nghiệm máu cho bé (HBsAg và anti-HBs), thường khi bé khoảng 9–12 tháng tuổi. Kết quả cho biết bé có bị nhiễm không và đã có đủ kháng thể chưa.

Nếu bé chưa đủ kháng thể, bác sĩ có thể cho tiêm thêm vắc xin. Nếu bé đã nhiễm virus, bé được theo dõi ở chuyên khoa gan nhi như các trẻ bị viêm gan B khác.

Mẹ cũng cần được theo dõi gan lâu dài cho sức khỏe của chính mình. Bố và những người khác trong nhà nên xét nghiệm và tiêm vắc xin nếu chưa có miễn dịch.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ sổ tiêm chủng và giấy ra viện ghi rõ giờ tiêm vắc xin, huyết thanh viêm gan B của bé; mang theo mỗi lần đi tiêm, đi khám.
  • Đặt lịch nhắc cho các mũi lúc 2, 3, 4 tháng và lịch xét nghiệm kiểm tra của bé.
  • Cho con bú mẹ bình thường.
  • Không dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo, bấm móng tay; băng kín vết xước chảy máu của mẹ khi chăm bé.
  • Mẹ không nhai thức ăn rồi mớm cho con.
  • Mẹ tiếp tục uống thuốc và tái khám gan theo hẹn của bác sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Mẹ bị viêm gan B thì không được cho con bú.
Mẹ vẫn cho con bú được. Bé được tiêm vắc xin và huyết thanh ngay sau sinh, và bú mẹ không làm tăng nguy cơ lây.
Mẹ bị viêm gan B thì phải sinh mổ để con không bị lây.
Việc sinh thường hay sinh mổ do bác sĩ sản quyết định theo tình trạng của mẹ và thai. Điều bảo vệ con chính là tiêm vắc xin và huyết thanh trong 24 giờ đầu, cùng thuốc kháng virus cho mẹ khi cần.
Con đã tiêm đủ mũi rồi thì không cần xét nghiệm gì nữa.
Bé nên được xét nghiệm sau khi tiêm đủ mũi để chắc chắn bé không bị nhiễm và đã có kháng thể.
Mẹ nên cách ly, không ôm hôn con.
Virus không lây qua ôm hôn, bế ẵm hay chăm sóc hằng ngày. Mẹ cứ gần gũi con bình thường.

Bố mẹ hay hỏi

+Mẹ bị viêm gan B, con có chắc chắn bị lây không?

Không. Khi bé được tiêm vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B trong 24 giờ đầu, tiêm đủ các mũi sau đó, và mẹ dùng thuốc kháng virus khi tải lượng virus cao, phần lớn trẻ không bị nhiễm.

+Tiêm huyết thanh kháng viêm gan B cho bé lúc nào?

Ngay sau sinh, trong vòng 24 giờ, càng sớm càng tốt, cùng lúc với mũi vắc xin viêm gan B sơ sinh nhưng ở vị trí khác.

+Mẹ đang uống thuốc viêm gan B có cho con bú được không?

Được. Thuốc kháng virus dùng cho mẹ có rất ít trong sữa và chưa thấy gây hại cho bé bú mẹ. Mẹ vẫn uống thuốc theo đơn.

+Khi nào biết chắc con không bị viêm gan B?

Bác sĩ thường cho bé xét nghiệm HBsAg và anti-HBs khi bé khoảng 9–12 tháng tuổi, sau khi đã tiêm đủ các mũi vắc xin.

+Lỡ không tiêm huyết thanh cho bé trong 24 giờ đầu thì sao?

Báo ngay với bác sĩ để tiêm vắc xin viêm gan B sớm nhất có thể và được tư vấn về huyết thanh. Tiêm muộn vẫn có ích hơn không tiêm.

Nguồn tham khảo

  1. Guidelines for the prevention, diagnosis, care and treatment for people with chronic hepatitis B infection (2024) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Serious Illnesses and Breastfeeding — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Hepatitis B vaccine — NHS (Anh)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị viêm gan B

    Phần lớn trẻ bị viêm gan B ở Việt Nam nhiễm virus từ mẹ lúc sinh, và trẻ nhiễm càng nhỏ càng dễ thành viêm gan B mạn, mang virus kéo dài nhiều năm. Đa số trẻ vẫn khỏe, đi học, chơi thể thao bình thường và nhiều trẻ chưa cần dùng thuốc; điều quan trọng là khám gan định kỳ theo hẹn của bác sĩ chuyên khoa để phát hiện sớm lúc cần điều trị. Con vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, nôn nhiều hoặc li bì thì đưa đi khám ngay. Cả nhà chưa có miễn dịch nên xét nghiệm và tiêm vắc xin viêm gan B.

  • Cho con bú khi mẹ ốm

    Với phần lớn bệnh thường gặp như cảm lạnh, cúm, sốt, viêm họng, tiêu chảy hay COVID-19, mẹ vẫn nên tiếp tục cho con bú: sữa mẹ mang kháng thể giúp con chống lại bệnh, còn ngừng bú đột ngột dễ làm mất sữa và tắc tia sữa. Mẹ rửa tay trước khi bế con và đeo khẩu trang khi ho, sổ mũi. Khi cần dùng thuốc, luôn báo bác sĩ hoặc dược sĩ là mình đang cho con bú; paracetamol thường dùng được, còn aspirin, codein và thuốc thông mũi dạng uống nên tránh. Chỉ một số ít bệnh hoặc thuốc khiến mẹ phải tạm ngừng hay không cho bú, và việc đó do bác sĩ quyết định.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Tiêm viêm gan B sơ sinh

    Mọi trẻ sơ sinh ở Việt Nam được tiêm miễn phí một mũi vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trong 28 ngày đầu. Tiêm sớm là để chặn virus lây từ mẹ sang con lúc sinh, vì trẻ nhiễm lúc này có khoảng 8–9 trên 10 khả năng mang bệnh mạn tính suốt đời. Sau mũi sơ sinh, con cần thêm 3 mũi có thành phần viêm gan B khi đủ 2, 3 và 4 tháng tuổi. Nếu mẹ mang virus viêm gan B, con cần cả vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B ngay sau sinh, trong 24 giờ đầu.

  • Lịch khám trẻ sơ sinh

    Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Vàng da sơ sinh

    Rất nhiều trẻ sơ sinh bị vàng da trong tuần đầu. Vàng da sinh lý thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, rõ nhất vào ngày 3–5, chủ yếu ở mặt và ngực, con vẫn bú tốt, và hết trong khoảng 2 tuần. Đưa con đi khám ngay khi vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng lan xuống bụng, chân hay lòng bàn tay bàn chân, con bú kém, li bì, hoặc phân bạc màu như phấn, như đất sét. Không phơi nắng để chữa vàng da.

Chủ đề khác