Sàng lọc thính lực sơ sinh: làm khi nào, kết quả chưa đạt thì làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Mọi trẻ sơ sinh nên được đo thính lực trước khi ra viện, thường trong 24–48 giờ đầu; nếu chưa làm thì đo trong tháng đầu. Thông tư 12/2026/TT-BYT đưa giảm thính lực bẩm sinh vào danh mục bệnh khuyến khích sàng lọc sơ sinh. Phép đo nhanh, không đau, làm khi con ngủ. Kết quả chưa đạt chưa có nghĩa là con bị điếc, nhưng con cần đo lại đúng hẹn, thường sau khoảng một tháng; nếu vẫn chưa đạt thì khám chuyên khoa để có chẩn đoán trước 3 tháng tuổi và can thiệp trước 6 tháng tuổi.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Con li bì, khó đánh thức, bỏ bú, co giật hoặc thở nhanh, thở rên.
- Sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đã ra viện mà chưa được đo thính lực, hoặc bố mẹ không biết con đã đo chưa, kết quả thế nào.
- Kết quả đo chưa đạt ở một hoặc hai tai mà chưa được hẹn đo lại.
- Đo lại lần hai vẫn chưa đạt: đặt lịch khám tai mũi họng hoặc đo thính lực chuyên sâu ngay, đừng chờ.
- Con 1 tháng tuổi không giật mình khi có tiếng động lớn, hoặc 3–4 tháng không quay về phía tiếng động.
- Con có lỗ rò hay mẩu thịt thừa trước tai, tai có hình dạng bất thường, hoặc trong nhà có người nghe kém từ nhỏ.
- Con nằm hồi sức sơ sinh nhiều ngày, vàng da nặng phải chiếu đèn lâu hoặc thay máu, mắc viêm màng não, hoặc mẹ nhiễm CMV, rubella khi mang thai: hỏi bác sĩ lịch đo thính lực theo dõi.
Vì sao cần đo thính lực ngay sau sinh
Trẻ nghe kém bẩm sinh vẫn có thể giật mình với tiếng rất to, vẫn bú và ngủ như mọi trẻ khác, nên bố mẹ khó tự nhận ra. Nếu không được phát hiện, con không nghe đủ lời nói quanh mình trong những tháng đầu, giai đoạn não học ngôn ngữ nhanh nhất, và sẽ chậm nói, khó học về sau.
Trẻ nghe kém được phát hiện và hỗ trợ sớm, tốt nhất trước 6 tháng tuổi, phát triển ngôn ngữ tốt hơn hẳn trẻ phát hiện muộn. Theo Thông tư 12/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, có hiệu lực từ 1/7/2026, giảm thính lực bẩm sinh nằm trong danh mục bệnh khuyến khích khám sàng lọc sơ sinh, cùng với dị tật tim bẩm sinh và các bệnh xét nghiệm bằng máu gót chân.
Đo khi nào, đo thế nào
- Thời điểm: thường trong 24–48 giờ sau sinh hoặc trước khi mẹ con ra viện. Con sinh ở nhà, ra viện sớm hoặc chưa được đo thì đưa con đi đo trong tháng đầu.
- Đo âm ốc tai: đặt một đầu dò mềm nhỏ ở cửa tai, phát những tiếng tách nhẹ và đo tiếng vọng từ tai trong. Chỉ mất vài phút mỗi tai.
- Đo điện thính giác thân não tự động: dán vài miếng cảm biến nhỏ trên đầu, đeo tai nghe mềm, đo phản ứng của dây thần kinh nghe. Thường dùng khi lần đo đầu chưa đạt, hoặc cho trẻ có nguy cơ nghe kém cao hơn.
- Con không đau, không cần uống thuốc ngủ. Con nằm yên hoặc đang ngủ thì đo chính xác hơn, nên cho con bú no và quấn ấm trước khi đo.
- Hỏi nơi sinh xem đo thính lực có nằm trong gói sàng lọc không và chi phí thế nào, vì Thông tư dùng cách khuyến khích, nhiều nơi gia đình có thể phải tự chi trả.
Hiểu kết quả
Đạt cả hai tai: khả năng con nghe kém lúc này là thấp. Tuy vậy phép đo không phát hiện mọi loại nghe kém, và trẻ có thể nghe kém về sau vì viêm tai, viêm màng não, sởi hay chấn thương đầu, nên bố mẹ vẫn để ý các mốc nghe và nói của con.
Chưa đạt một hoặc hai tai: hay gặp ở những ngày đầu vì ống tai còn dịch ối, chất gây hoặc con quấy khi đo. Con cần đo lại đúng hẹn, thường sau khoảng một tháng. Nếu lần hai vẫn chưa đạt, con được chuyển khám chuyên khoa để đo chuyên sâu và có chẩn đoán trước 3 tháng tuổi.
Chưa đạt một tai cũng cần đo lại như hai tai. Nghe kém một tai có thể làm con khó nghe ở chỗ ồn và ảnh hưởng đến việc học về sau.
Nếu con được chẩn đoán nghe kém
Bác sĩ tai mũi họng và chuyên viên thính học sẽ xác định con nghe kém mức nào, một hay hai tai, do tai giữa hay tai trong. Tùy kết quả, con có thể được đeo máy trợ thính từ khi mới vài tháng tuổi, cấy ốc tai điện tử khi máy trợ thính không đủ, kèm can thiệp ngôn ngữ và hướng dẫn bố mẹ cách giao tiếp với con.
Can thiệp càng sớm, tốt nhất trước 6 tháng tuổi, con càng có cơ hội phát triển ngôn ngữ gần như trẻ nghe bình thường. Hãy đi khám đúng hẹn, đừng chờ xem con có tự nói được không.
Chăm sóc con tại nhà
- Trước khi ra viện, hỏi lại nhân viên y tế: con đã đo thính lực chưa, kết quả từng tai thế nào, có cần hẹn đo lại không.
- Ghi kết quả và ngày hẹn vào sổ theo dõi sức khỏe bà mẹ trẻ em, để lại số điện thoại luôn liên lạc được.
- Nếu kết quả chưa đạt, đặt lịch đo lại ngay, đưa con đến đúng hẹn; cho con bú no, để con ngủ khi đo.
- Trong những tháng đầu, để ý xem con có giật mình, chớp mắt khi có tiếng động lớn, có dịu lại khi nghe giọng bố mẹ, có quay về phía tiếng động lúc 3–4 tháng không.
- Nói chuyện, hát, đọc cho con nghe mỗi ngày, mặt đối mặt, dù con nghe tốt hay đang chờ đo lại.
- Cho con tiêm chủng đủ theo lịch và đưa con khám sớm khi đau tai, chảy dịch tai.
Hiểu lầm thường gặp
- Con giật mình khi đóng cửa mạnh tức là nghe bình thường, không cần đo.
- Nhiều trẻ nghe kém vẫn phản ứng với tiếng rất to nhưng không nghe đủ giọng nói để học nói. Chỉ phép đo mới cho biết chắc.
- Đo thính lực chưa đạt nghĩa là con bị điếc.
- Lần đo đầu chưa đạt hay gặp vì tai còn dịch hoặc con quấy khi đo, và nhiều bé đạt khi đo lại. Điều cần làm là đo lại đúng hẹn.
- Trẻ nghe kém thì chờ lớn biết nói mới đeo máy được.
- Máy trợ thính có thể dùng từ khi con mới vài tháng tuổi. Chờ đến lúc chậm nói mới can thiệp thì con đã lỡ giai đoạn học ngôn ngữ quan trọng nhất.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh đo thính lực lúc nào là tốt nhất?
Thường trong 24–48 giờ sau sinh hoặc trước khi ra viện. Nếu con chưa được đo, hãy cho con đo trong tháng đầu.
+Đo thính lực sơ sinh có đau không?
Không. Đầu dò nhỏ đặt ở cửa tai hoặc vài miếng dán trên đầu, con thường ngủ suốt lúc đo, mỗi tai chỉ mất vài phút.
+Kết quả 'refer' hay 'chưa đạt' là gì?
Là máy chưa ghi được phản hồi rõ ở tai đó, cần đo lại. Đây là kết quả sàng lọc, chưa phải chẩn đoán nghe kém.
+Con sinh mổ có hay bị chưa đạt hơn không?
Những ngày đầu, ống tai có thể còn dịch ối nên lần đo đầu dễ chưa đạt, ở cả trẻ sinh thường và sinh mổ. Đo lại đúng hẹn sẽ cho kết quả chính xác hơn.
+Con đã đạt khi sơ sinh thì có cần đo lại không?
Không cần đo lại ngay, nhưng bố mẹ vẫn theo dõi các mốc nghe nói. Trẻ bị viêm tai nhiều lần, viêm màng não, chấn thương đầu hay chậm nói cần được đo thính lực lại.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 12/2026/TT-BYT quy định danh mục bệnh, tật bẩm sinh khuyến khích khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh — Bộ Y tế (Cổng thông tin điện tử Chính phủ)
- Newborn hearing screening — NHS (Anh)
- Purpose of Newborn Hearing Screening — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Your Baby's Hearing Screening and Next Steps — Viện Quốc gia về Điếc và Rối loạn Giao tiếp Hoa Kỳ (NIDCD)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Dấu hiệu trẻ nghe kém
Trẻ nghe kém vẫn có thể giật mình với tiếng rất to, nên bố mẹ dễ bỏ sót. Hãy để ý: 1 tháng tuổi con không giật mình khi có tiếng động lớn, 3–4 tháng không quay về phía tiếng động, 12–15 tháng chưa nói được "ba", "mẹ", 2 tuổi chưa ghép được 2–3 từ; trẻ lớn hay hỏi lại, gọi không thưa, mở tivi to. Mọi trẻ nên được đo thính lực sơ sinh trước khi ra viện hoặc trong tháng đầu; chưa đạt thì đo lại đúng hẹn để có chẩn đoán trước 3 tháng và can thiệp trước 6 tháng tuổi. Con đột ngột nghe kém, nhất là kèm chóng mặt, cần đi khám ngay trong ngày.
- Sàng lọc sơ sinh
Sàng lọc sơ sinh là các kiểm tra làm cho trẻ trông khỏe mạnh trong những ngày đầu, để tìm sớm một số bệnh bẩm sinh chưa có biểu hiện. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, máu gót chân thường được lấy từ 24 đến 72 giờ sau sinh, tốt nhất khi con đủ 48 giờ tuổi; kèm theo là đo thính lực và đo nồng độ oxy trong máu để sàng lọc tim bẩm sinh. Thông tư 12/2026/TT-BYT khuyến khích sàng lọc cho mọi trẻ, trong đó có suy giáp bẩm sinh, tăng sản thượng thận bẩm sinh, thiếu men G6PD và nhiều rối loạn chuyển hóa. Kết quả nguy cơ cao chưa phải là chẩn đoán, nhưng cần đưa con đi làm xét nghiệm khẳng định ngay theo hẹn.
- Lịch khám trẻ sơ sinh
Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.
- Trẻ chậm nói
Mỗi trẻ biết nói sớm muộn khác nhau, nhưng có những mốc không nên chờ: 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay hay vẫy tay; 16–18 tháng chưa nói được từ đơn nào có nghĩa; 2 tuổi chưa tự nói được câu hai từ hoặc biết ít hơn khoảng 50 từ; 3 tuổi người trong nhà vẫn khó hiểu con nói gì. Gặp một trong các mốc này, hoặc con mất đi những từ đã biết, hãy đưa con đi khám để kiểm tra thính lực và phát triển. Phần lớn trẻ chậm nói tiến bộ tốt khi được phát hiện và hỗ trợ sớm.
- Trẻ bị viêm tai giữa
Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.
- Lỗ rò trước tai (rò luân nhĩ)
Lỗ rò trước tai (rò luân nhĩ) là một lỗ nhỏ bằng đầu kim ngay trước vành tai, có từ lúc sinh, thông vào một đường hầm nhỏ dưới da. Phần lớn trẻ có lỗ rò khỏe mạnh, lỗ rò không gây đau và không cần chữa gì. Điều cần để ý là nhiễm trùng: vùng quanh lỗ đỏ, sưng, đau, chảy mủ hoặc dịch có mùi hôi, hay nổi cục sưng trước tai; khi đó đưa con đi khám sớm. Lỗ rò bị nhiễm trùng nhiều lần thường được bác sĩ đề nghị mổ lấy đường rò khi đã hết viêm. Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C, hoặc vùng sưng đỏ lan nhanh ra má kèm sốt, thì đến cấp cứu ngay.
Chủ đề khác