Cách rửa mũi, hút mũi cho trẻ đúng cách và an toàn theo từng tuổi
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Với trẻ nhỏ, làm sạch mũi là nhỏ vài giọt nước muối sinh lý 0,9% cho dịch mềm ra rồi hút nhẹ ở cửa mũi: trẻ dưới 1 tuổi nhỏ 1 giọt mỗi bên, trẻ lớn hơn 2–3 giọt, chỉ làm khi con nghẹt mũi, thường trước khi bú và trước khi ngủ, trẻ dưới 1 tuổi không quá khoảng 4 lần một ngày. Không bơm rửa mũi mạnh bằng xi lanh hay bình áp lực cho trẻ nhỏ, và không tự pha nước muối bằng muối ăn ước chừng; dùng nước muối sinh lý đóng lọ. Trẻ lớn biết hợp tác có thể xịt rửa nhẹ. Con sặc, tím tái, ngừng thở khi đang nhỏ mũi, hoặc thở rút lõm lồng ngực thì đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con sặc khi đang nhỏ hoặc rửa mũi rồi không thở được, tím tái, hoặc lả đi.
- Con thở rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng, thở rên, kể cả sau khi đã hút sạch mũi.
- Môi, lưỡi tím tái, hoặc con có những lúc ngừng thở.
- Sau khi nhỏ nhầm thuốc nhỏ mũi co mạch, con li bì, da tái lạnh, thở chậm hoặc ngừng thở từng lúc.
- Chảy máu mũi nhiều không cầm được sau 10–15 phút bóp mũi, hoặc chảy máu kèm chóng mặt, ngất.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Nghẹt mũi làm con bú ít hơn một nửa so với bình thường, dù đã nhỏ nước muối và hút mũi.
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc nghẹt mũi kèm thở nhanh.
- Chảy mũi chỉ một bên, có mùi hôi hoặc lẫn máu: có thể có dị vật trong mũi.
- Nghẹt mũi, chảy mũi quá 10 ngày không đỡ, hoặc đã đỡ rồi nặng lại kèm sốt.
- Con kêu đau tai, kéo tai, chảy dịch tai sau khi rửa mũi.
- Mũi hay chảy máu sau mỗi lần hút, hoặc da quanh mũi đỏ, loét.
Khi nào cần làm sạch mũi cho con
Trẻ dưới 6 tháng chủ yếu thở bằng mũi, nên khi mũi nghẹt con bú khó, khụt khịt, ngủ không yên. Chỉ hút hay xì mũi thì không lấy được dịch khô và đặc; vài giọt nước muối làm dịch mềm ra trước, nên việc hút nhẹ nhàng và hiệu quả hơn.
Chỉ làm sạch mũi khi con nghẹt mũi, thường là trước khi bú, trước bữa ăn và trước khi ngủ. Mũi đang thông thì không cần nhỏ hay hút. Hút mũi quá nhiều làm niêm mạc mũi sưng thêm và dễ chảy máu.
Nhỏ nước muối và hút mũi cho trẻ nhỏ
- Rửa tay sạch. Chuẩn bị nước muối sinh lý 0,9%, loại lọ nhỏ dùng một lần hoặc lọ đã mở dưới 1 tuần, và dụng cụ hút mũi dạng bóp tay hoặc ống hút dành cho trẻ.
- Cho con nằm ngửa, đầu hơi nghiêng sang một bên, hoặc bế con hơi ngả ra sau. Người lớn giữ nhẹ đầu con để con không quay mạnh.
- Nhỏ vào lỗ mũi phía trên: trẻ dưới 1 tuổi 1 giọt, trẻ lớn hơn 2–3 giọt. Đợi khoảng nửa phút cho dịch mềm ra.
- Bóp xẹp bóng hút trước, đặt đầu hút vừa khít ở cửa mũi, không đưa sâu vào trong, rồi thả tay từ từ. Bịt nhẹ bên mũi kia trong lúc hút.
- Làm tương tự với bên mũi còn lại. Nếu còn dịch, có thể nhỏ và hút thêm một lần nữa.
- Với trẻ dưới 1 tuổi, không làm quá khoảng 4 lần một ngày. Nếu con quấy khóc nhiều, nghỉ rồi làm lại sau.
- Rửa dụng cụ hút bằng nước ấm và xà phòng sau mỗi lần dùng, để khô. Mỗi trẻ một dụng cụ riêng.
Xịt rửa mũi cho trẻ lớn
Trẻ lớn biết hợp tác, biết há miệng thở và xì mũi theo hướng dẫn, thường từ tuổi mẫu giáo lớn trở lên, có thể dùng chai xịt nước muối dạng phun sương hoặc bình rửa mũi áp lực nhẹ dành cho trẻ em. Cho con cúi đầu về trước trên bồn rửa, há miệng thở, xịt nhẹ vào một bên mũi để nước chảy ra ở bên kia hoặc ra miệng, rồi đổi bên. Sau đó dạy con xì nhẹ từng bên, không bịt cả hai bên rồi xì mạnh.
Với trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh, không dùng xi lanh bơm nhiều nước, bình rửa áp lực mạnh hay chai bóp mạnh: nước có thể tràn lên tai, làm con sặc vào đường thở. Nước muối ưu trương, loại mặn hơn 0,9%, chỉ dùng khi bác sĩ khuyên.
Nước dùng để rửa mũi
- Dùng nước muối sinh lý 0,9% đóng lọ, bán ở hiệu thuốc, không cần đơn. Đây là lựa chọn an toàn nhất cho trẻ nhỏ.
- Không tự pha nước muối bằng muối ăn ước chừng theo cảm giác. Nước quá mặn làm rát, sưng niêm mạc; nước pha bằng nước chưa đun sôi có thể có vi khuẩn.
- Nếu bình rửa mũi của trẻ lớn đi kèm gói muối pha sẵn, pha đúng theo hướng dẫn với nước đun sôi để nguội hoặc nước cất, không dùng nước máy, nước giếng chưa đun.
- Không nhỏ sữa mẹ, nước lá, nước tỏi, dầu hay thuốc của người lớn vào mũi trẻ.
- Không tự dùng thuốc nhỏ mũi co mạch hay thuốc nhỏ mũi pha sẵn có corticoid, kháng sinh. Trẻ dưới 6 tuổi không dùng thuốc chống nghẹt mũi.
Những điều nên tránh
- Không hút mũi cho con bằng miệng: dễ truyền vi khuẩn, virus từ miệng người lớn sang con.
- Không đưa tăm bông, ống hút hay đầu máy hút sâu vào trong mũi.
- Máy hút mũi chạy điện chỉ dùng ở mức hút nhẹ, mỗi lần ngắn; không dùng máy hút áp lực mạnh dành cho người lớn.
- Không nhỏ hay rửa mũi khi con đang khóc thét, đang ăn hoặc vừa bú no, để tránh sặc và nôn.
- Không rửa mũi khi con đang chảy máu mũi, hoặc ngay sau phẫu thuật mũi họng khi bác sĩ chưa cho phép.
- Không cố gắp vật lạ trong mũi con; đưa con đi khám.
Chăm sóc con tại nhà
- Chỉ làm sạch mũi khi con nghẹt mũi, chủ yếu trước khi bú và trước khi ngủ.
- Trẻ dưới 1 tuổi: 1 giọt nước muối sinh lý mỗi bên, không quá khoảng 4 lần một ngày.
- Hút nhẹ ở cửa mũi, không đưa dụng cụ sâu vào trong.
- Bôi một lớp kem dưỡng hoặc mỡ bảo vệ mỏng lên da quanh mũi nếu da đỏ rát vì lau nhiều.
- Cho con bú mẹ, uống nước nhiều lần để dịch mũi loãng hơn.
- Giữ phòng thoáng, không khói thuốc, không đốt hương; trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng khi ngủ, không kê gối dù nghẹt mũi.
- Thay lọ nước muối đã mở sau 1 tuần, rửa và phơi khô dụng cụ hút sau mỗi lần dùng.
Hiểu lầm thường gặp
- Rửa mũi hằng ngày cho trẻ, kể cả khi khỏe, để phòng bệnh.
- Mũi khỏe tự làm sạch được. Nhỏ, hút hay rửa mũi khi không cần làm niêm mạc mũi bị kích ứng và trẻ sợ hãi. Chỉ làm khi con nghẹt mũi.
- Tự pha nước muối bằng muối ăn cho tiết kiệm, cũng như nhau.
- Nước muối tự pha rất khó đúng độ mặn và dễ nhiễm khuẩn nếu nước chưa đun sôi. Với trẻ nhỏ, dùng nước muối sinh lý 0,9% đóng lọ.
- Bố mẹ hút mũi cho con bằng miệng là sạch và nhanh nhất.
- Miệng người lớn có nhiều vi khuẩn, virus có thể truyền sang trẻ. Dùng dụng cụ hút mũi bóp tay hoặc ống hút dành cho trẻ và rửa sạch sau mỗi lần dùng.
- Nhỏ sữa mẹ vào mũi giúp con thông mũi và hết sổ mũi.
- Sữa mẹ rất tốt khi con bú, nhưng không giúp làm sạch mũi, có thể đọng lại trong mũi và làm con sặc. Nước muối sinh lý là đủ.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh có rửa mũi được không?
Trẻ sơ sinh không rửa bơm mũi, chỉ nhỏ 1 giọt nước muối sinh lý mỗi bên rồi hút nhẹ ở cửa mũi khi con nghẹt mũi, nhất là trước khi bú.
+Một ngày hút mũi cho con mấy lần là đủ?
Chỉ hút khi con nghẹt mũi, thường trước các bữa bú và trước khi ngủ. Với trẻ dưới 1 tuổi, không quá khoảng 4 lần một ngày vì hút nhiều làm mũi sưng và dễ chảy máu.
+Có nên dùng máy hút mũi điện cho bé không?
Có thể dùng nếu là loại dành cho trẻ, để ở mức hút nhẹ và hút ngắn ở cửa mũi. Dụng cụ hút bóp tay đơn giản cũng đủ cho phần lớn trẻ.
+Bé mấy tuổi thì dùng bình xịt rửa mũi được?
Khi con đã biết hợp tác, biết há miệng thở và xì mũi theo hướng dẫn, thường từ tuổi mẫu giáo lớn. Dùng loại phun sương hoặc áp lực nhẹ dành cho trẻ em, xịt nhẹ nhàng.
+Nhỏ nước muối sinh lý nhiều có hại không?
Nước muối sinh lý 0,9% an toàn, nhưng nhỏ và hút quá nhiều làm trẻ khó chịu, niêm mạc mũi kích ứng. Chỉ dùng khi con nghẹt mũi; nếu nghẹt kéo dài quá 10 ngày, cho con đi khám.
Nguồn tham khảo
- Colds (Nasal Saline to Open a Blocked Nose) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Breathing Trouble (Nasal Saline) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Common cold — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Trẻ bị viêm VA
VA là khối mô nhỏ nằm ở phía sau mũi, giúp cơ thể chống nhiễm trùng; nó to nhất ở tuổi mầm non và thường bắt đầu nhỏ dần từ khoảng 4–6 tuổi. Khi VA bị viêm hoặc to quá mức, con nghẹt mũi kéo dài, thở bằng miệng, ngủ ngáy, nói giọng mũi, hay chảy mũi và dễ bị viêm tai giữa. Phần lớn trẻ chỉ cần làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý và điều trị từng đợt khi bác sĩ khám; nạo VA chỉ cân nhắc khi con ngừng thở khi ngủ, viêm tai ứ dịch làm nghe kém, hoặc viêm đi viêm lại rất nhiều lần. Con khó thở, rút lõm lồng ngực, hoặc chảy máu mũi, họng sau nạo VA thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị viêm xoang
Phần lớn viêm xoang ở trẻ đi kèm cảm lạnh, do virus và tự đỡ trong khoảng 10 ngày. Nghĩ tới viêm xoang do vi khuẩn khi con nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho ban ngày quá 10 ngày không đỡ, khi đã đỡ rồi lại nặng lên kèm sốt, hoặc khi sốt từ 39°C kèm chảy mũi đặc 3 ngày liền; lúc đó bác sĩ mới cân nhắc kháng sinh. Vùng quanh mắt sưng đỏ, mắt lồi, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc cổ cứng là biến chứng, cần đến cấp cứu ngay.
- Viêm mũi dị ứng ở trẻ
Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.
- Chảy máu cam
Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.
- Mẹo dân gian nên tránh
Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.
Chủ đề khác