Tiêu hóa

Dấu hiệu tắc ruột ở trẻ: nhận biết sớm và đưa con đi cấp cứu ngay

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Tắc ruột là khi thức ăn, dịch và hơi không đi qua được ruột, và luôn là cấp cứu. Bốn dấu hiệu chính là nôn (nhất là nôn ra dịch xanh lá hoặc vàng xanh), bụng chướng to, đau bụng hoặc quấy khóc từng cơn, và không đi ngoài, không đánh hơi được. Ở trẻ sơ sinh, nôn dịch xanh là dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay dù con trông vẫn khỏe, vì ruột có thể bị xoắn và hoại tử trong vài giờ. Khi nghi tắc ruột, gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đến cấp cứu ngay; không cho ăn, không cho uống thuốc xổ, thuốc giảm đau, không thụt tháo hay xoa bóp bụng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, ở bất kỳ tuổi nào, kể cả khi con vẫn bú, vẫn chơi.
  • Bụng chướng to, căng, cứng, hoặc to lên nhanh trong vài giờ.
  • Con không đi ngoài và không đánh hơi được, kèm nôn hoặc bụng chướng.
  • Con khóc thét, đau quặn từng cơn, co chân lên bụng, giữa các cơn lả đi, xanh tái.
  • Đi ngoài ra máu, phân nhầy lẫn máu đỏ sẫm, hoặc nôn ra máu.
  • Có khối phồng ở bẹn, bìu hoặc rốn bỗng cứng, đau, đỏ, không đẩy lên được, kèm quấy khóc hoặc nôn.
  • Con li bì, khó đánh thức, da lạnh, nổi vân tím, môi khô, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu (trẻ mới sinh: sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt).

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Trẻ sơ sinh chưa đi phân su sau 48 giờ đầu: báo ngay nhân viên y tế hoặc đưa con đi khám ngay trong ngày.
  • Con nuốt phải đồ vật, nhất là nam châm, pin cúc áo, hoặc nhiều đồ nhỏ cùng lúc: đi cấp cứu ngay, kể cả khi chưa có biểu hiện gì.
  • Táo bón kéo dài từ những tuần đầu sau sinh, bụng hay chướng, chậm tăng cân: đi khám sớm.
  • Con từng mổ bụng và nay đau bụng quặn từng cơn, nôn: đi khám ngay trong ngày.
  • Con nôn nhiều lần không rõ lý do, bỏ bú, bỏ ăn, dù chưa nôn dịch xanh: đi khám trong ngày.

Tắc ruột là gì

Tắc ruột là khi lòng ruột bị bít một phần hoặc hoàn toàn, nên thức ăn, dịch tiêu hóa và hơi không đi xuống được. Phía trên chỗ tắc, ruột căng phồng, con nôn, bụng chướng. Có loại tắc do ruột bị xoắn hay bị kẹt, làm chặn cả máu nuôi đoạn ruột đó; đoạn ruột có thể hoại tử, thủng chỉ sau vài giờ. Vì vậy với tắc ruột, thời gian là điều quan trọng nhất.

Ngoài tắc do vật cản, ruột cũng có thể ngừng co bóp tạm thời khi con bị nhiễm trùng nặng, viêm ruột thừa, rối loạn muối nước, gây biểu hiện giống tắc ruột. Bố mẹ không cần phân biệt ở nhà; dấu hiệu nào ở mục cấp cứu cũng cần bác sĩ khám ngay.

Nguyên nhân theo tuổi

  • Trẻ sơ sinh: dị tật bẩm sinh như teo hoặc hẹp ruột, ruột xoay bất thường dễ bị xoắn (thường gặp nhất trong năm đầu), phình đại tràng bẩm sinh (chậm đi phân su, bụng chướng, nôn dịch xanh), tắc do phân su đặc.
  • Trẻ từ vài tháng đến 2 tuổi: lồng ruột là nguyên nhân hay gặp nhất, con khóc thét từng cơn, nôn, về sau đi ngoài phân nhầy máu.
  • Thoát vị bẹn, thoát vị rốn bị nghẹt: khối phồng bỗng cứng, đau, không tự lên, con quấy khóc, nôn.
  • Trẻ biết bò, biết đi: nuốt đồ vật, nhất là nhiều viên nam châm hút nhau qua thành ruột; búi tóc, búi sợi nuốt dần; ở nơi trẻ còn nhiễm nhiều giun đũa, búi giun có thể gây tắc.
  • Trẻ đã từng mổ bụng: dính ruột sau mổ có thể gây tắc nhiều tháng, nhiều năm sau.
  • Táo bón rất nặng với khối phân cứng lớn cũng có thể gây bán tắc, kèm nôn và bụng chướng.

Vì sao nôn dịch xanh luôn là cấp cứu

Dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh là dịch mật, đi ra từ đoạn ruột dưới dạ dày. Khi con nôn ra mật, thường có nghĩa là có chỗ tắc ở ruột. Ở trẻ sơ sinh, nôn dịch xanh có thể là dấu hiệu ruột xoay bất thường bị xoắn, và trẻ có thể vẫn trông khỏe, vẫn bú trong khi ruột đang bị tổn thương.

Đừng chờ xem con có nôn tiếp không, đừng chờ bụng chướng hay sốt mới đi. Trớ sữa trắng hoặc vàng nhạt sau bú thường bình thường; nôn ra dịch xanh thì không. Nếu được, chụp ảnh chất nôn để bác sĩ xem.

Ở bệnh viện con sẽ được làm gì

Bác sĩ khám bụng, kiểm tra mức mất nước và có thể chụp phim bụng, siêu âm, chụp có thuốc cản quang để tìm chỗ tắc. Con thường được tạm nhịn ăn uống, truyền dịch qua tĩnh mạch, đặt một ống nhỏ qua mũi xuống dạ dày để hút dịch, giúp con đỡ nôn và đỡ chướng bụng.

Điều trị tùy nguyên nhân. Lồng ruột phát hiện sớm thường được tháo bằng bơm hơi hoặc dung dịch qua hậu môn. Ruột xoắn, dị tật, thoát vị nghẹt, dị vật như nam châm thường cần mổ hoặc can thiệp sớm. Phần lớn trẻ được chẩn đoán và điều trị kịp thời hồi phục tốt; đến muộn, con có thể phải cắt bỏ đoạn ruột bị hoại tử.

Phòng ngừa những gì phòng được

  • Cất nam châm nhỏ, đồ chơi có nam châm rời, pin cúc áo, hạt nhỏ xa tầm tay trẻ; kiểm tra nắp pin của điều khiển, đồ chơi.
  • Đưa trẻ sơ sinh đi khám đúng hẹn; báo nhân viên y tế nếu con chưa đi phân su trong 48 giờ đầu.
  • Nếu con có khối phồng ở bẹn hay rốn, đưa con đi khám để bác sĩ hẹn mổ thoát vị đúng lúc, trước khi bị nghẹt.
  • Rửa tay trước khi ăn, ăn chín uống sôi, tẩy giun theo hướng dẫn của y tế địa phương.
  • Điều trị táo bón sớm, đủ thời gian theo bác sĩ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi nghi tắc ruột, đưa con đến cơ sở cấp cứu có khoa nhi gần nhất ngay; gọi 115 hoặc 113 nếu con li bì, lả đi hoặc gia đình không tự đưa đi được.
  • Không cho con ăn, bú thêm hay uống nhiều trong lúc chờ, vì con có thể cần gây mê hoặc mổ; hỏi nhân viên y tế trước khi cho uống.
  • Không cho uống thuốc xổ, thuốc nhuận tràng, thuốc giảm đau, thuốc chống nôn; không thụt tháo, không bơm thuốc vào hậu môn.
  • Không xoa bóp bụng, cạo gió, xoa dầu, đắp lá lên bụng rồi chờ xem.
  • Ghi nhớ giờ con bắt đầu nôn, màu chất nôn, lần cuối con đi ngoài và đi tiểu; mang theo tã có phân hoặc ảnh chụp chất nôn.
  • Nếu con nuốt đồ vật, mang theo vỏ hộp hoặc một vật giống vậy để bác sĩ biết con đã nuốt gì.

Hiểu lầm thường gặp

Bụng chướng, không đi ngoài thì cho uống thuốc xổ hoặc thụt cho thông.
Khi ruột đang tắc, thuốc xổ và thụt tháo có thể làm con đau hơn, nôn nhiều hơn và làm chậm việc chẩn đoán. Hãy đưa con đi cấp cứu.
Nôn ra nước xanh là do con bị lạnh bụng, xoa dầu nóng là đỡ.
Nôn dịch xanh là dấu hiệu có thể tắc ruột, nhất là ở trẻ nhỏ. Xoa dầu, cạo gió không giúp được và làm mất thời gian quý.
Con vẫn bú được, vẫn chơi thì chưa phải tắc ruột.
Trẻ sơ sinh bị xoắn ruột có thể trông vẫn khỏe trong những giờ đầu. Nôn dịch xanh là đủ lý do để đi cấp cứu ngay.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh nôn ra nước màu xanh có nguy hiểm không?

Có. Nôn dịch xanh lá hoặc vàng xanh ở trẻ sơ sinh có thể do ruột bị xoắn hoặc tắc, cần đến cấp cứu ngay dù con vẫn bú và trông khỏe.

+Làm sao phân biệt tắc ruột với táo bón?

Táo bón thường lâu ngày, con vẫn đánh hơi, vẫn ăn chơi, bụng mềm. Tắc ruột thường kèm nôn, nhất là nôn dịch xanh, bụng chướng căng, đau từng cơn, không đánh hơi được; khi không chắc, đưa con đi khám ngay.

+Trẻ bị tắc ruột có phải mổ không?

Tùy nguyên nhân. Lồng ruột đến sớm thường tháo được không cần mổ; ruột xoắn, dị tật, thoát vị nghẹt, nam châm trong ruột thường cần mổ hoặc can thiệp sớm.

+Trẻ nuốt nam châm có cần đi viện không?

Có, đi cấp cứu ngay, kể cả khi con chưa có biểu hiện gì. Con có thể đã nuốt nhiều viên mà bố mẹ không biết; chúng hút nhau qua thành ruột và gây thủng, tắc ruột.

+Tắc ruột có tự khỏi không?

Không nên chờ để xem có tự khỏi không. Một số trường hợp bán tắc được bác sĩ theo dõi và xử trí không cần mổ, nhưng việc đó phải do bác sĩ quyết định ở bệnh viện.

Nguồn tham khảo

  1. Intestinal obstruction and Ileus — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  2. Volvulus - childhood — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  3. Hirschsprung's disease — NHS (Anh)
  4. Stomach ache — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Lồng ruột

    Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế tiếp, gây tắc ruột; bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Dấu hiệu điển hình là con đang chơi bỗng khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, vài phút sau nín, lả đi, rồi lại khóc tiếp, thường kèm nôn; muộn hơn mới đi ngoài phân nhầy lẫn máu. Khi nghi lồng ruột, đưa con đến cấp cứu ngay, không chờ có máu trong phân, không cho uống thuốc giảm đau hay thuốc xổ.

  • Trẻ bị nôn

    Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.

  • Trẻ nuốt dị vật

    Nuốt pin cúc áo (pin đồng hồ, pin điều khiển, pin đồ chơi) hoặc nam châm là cấp cứu, kể cả khi con vẫn chơi bình thường và chỉ mới nghi là con nuốt: pin có thể làm bỏng thủng thực quản chỉ trong khoảng 2 giờ, còn nam châm có thể hút nhau qua thành ruột. Vật sắc nhọn cũng phải đi cấp cứu ngay. Đồng xu hay vật nhỏ, trơn mà con vẫn ăn uống, thở bình thường thì đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định có cần chụp phim. Không gây nôn, không móc họng; nếu con khó thở, gọi 115 hoặc 113.

  • Thoát vị bẹn

    Thoát vị bẹn là khối phồng ở bẹn hoặc bìu (ở bé gái là bẹn hoặc môi lớn), to lên khi con khóc, rặn và nhỏ lại khi con nằm yên. Bệnh gặp ở khoảng 3–5 trên 100 trẻ đủ tháng, nhiều hơn hẳn ở trẻ sinh non, và khác thoát vị rốn ở chỗ không tự khỏi nên cần mổ, thường sớm sau khi phát hiện. Nếu khối phồng cứng, đau, không xẹp khi con nằm yên, đỏ hoặc tím, kèm nôn, con có thể bị thoát vị nghẹt: đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Hẹp môn vị

    Hẹp môn vị phì đại là khi cơ ở cửa ra của dạ dày dày lên, chặn sữa xuống ruột. Bệnh hay bắt đầu khi bé từ 2 đến 8 tuần tuổi: bé nôn ngày càng mạnh, vọt thành tia sau cữ bú, nôn xong lại đòi bú vì đói, đi ngoài ít và chậm tăng cân hoặc sụt cân. Bé nôn vọt như vậy cần được khám ngay trong ngày; bệnh chữa khỏi bằng một ca mổ nhỏ. Đi cấp cứu ngay nếu bé nôn dịch xanh, li bì, thóp lõm, hoặc sau 48 giờ đầu đời hơn 6 giờ không có tã ướt.

  • Bụng trẻ to

    Trẻ mới biết đi và trẻ mầm non thường có bụng tròn, hơi phình, nhất là khi đứng và sau khi ăn; nếu bụng mềm, con không đau khi ấn, vẫn ăn chơi, đi ngoài và lớn bình thường thì không đáng lo, và bụng sẽ gọn dần khi con đi học. Bụng to cần đi khám khi sờ thấy bụng cứng, có khối, bụng to dần trong vài tuần, hoặc kèm sốt, nôn, đau, táo bón kéo dài, chậm lớn, da xanh hay vàng. Đi cấp cứu ngay nếu bụng chướng căng kèm nôn dịch xanh, con không đi ngoài và không xì hơi được, đau dữ dội hoặc li bì.

Chủ đề khác