Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Bệnh máu khó đông (hemophilia) ở trẻ: dấu hiệu, xử trí khi chảy máu và lúc cấp cứu

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Bệnh máu khó đông (hemophilia) là bệnh di truyền, máu thiếu yếu tố đông máu số 8 (hemophilia A) hoặc số 9 (hemophilia B), nên con chảy máu lâu, dễ bầm tím và hay chảy máu vào khớp, cơ. Bệnh gặp gần như chỉ ở bé trai, mẹ thường là người mang gen. Con được điều trị bằng yếu tố đông máu hoặc thuốc khác theo kế hoạch của bác sĩ huyết học, và nhiều trẻ sống, học tập gần như bình thường. Không cho con dùng ibuprofen hay aspirin. Con va đập đầu, chảy máu không cầm, nôn ra máu hay đau đầu dữ dội thì gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa đi cấp cứu ngay, kể cả khi con trông vẫn ổn.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con bị va đập, ngã đập đầu, dù nhẹ và con vẫn chơi bình thường: tiêm thuốc cầm máu theo kế hoạch nếu nhà có và đã được hướng dẫn, rồi đến cấp cứu ngay.
  • Con đau đầu dữ dội, nôn, buồn ngủ, lơ mơ, co giật, nhìn mờ, yếu tay chân, hoặc bé quấy khóc khác thường, thóp phồng.
  • Vết thương sâu, chảy máu ở cổ, họng, lưỡi, hoặc sưng ở cổ làm con khó thở, khó nuốt.
  • Nôn ra máu, ho ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu đỏ.
  • Chảy máu không cầm sau khi đã ấn chặt và dùng thuốc theo kế hoạch, hoặc con tái nhợt, mệt lả, chóng mặt.
  • Đau bụng nhiều, đau vùng bẹn, hông, hoặc tay chân sưng căng, tê, lạnh, tím dần.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đau, nóng, sưng, cứng một khớp (gối, khuỷu, cổ chân) hoặc không muốn cử động tay chân: có thể là chảy máu trong khớp, xử trí theo kế hoạch và gọi ngay cho bác sĩ huyết học.
  • Nước tiểu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm.
  • Chảy máu cam, chảy máu chân răng kéo dài hoặc hay tái lại.
  • Bé trai hay bầm tím to, nổi cục khi tập bò, tập đi, sau tiêm chủng, hoặc chảy máu lâu sau cắt bao quy đầu, rụng rốn, nhổ răng: đi khám để làm xét nghiệm đông máu.
  • Trong nhà có anh trai, cậu, ông ngoại bị máu khó đông và mẹ đang mang thai hoặc mới sinh bé trai.
  • Con đang điều trị mà thuốc có vẻ kém tác dụng hơn trước, chảy máu nhiều lần hơn.

Bệnh máu khó đông là gì

Khi bị thương, mạch máu co lại, tiểu cầu bịt chỗ rách, rồi các yếu tố đông máu tạo thành cục máu đông chắc. Ở bệnh máu khó đông, con thiếu yếu tố số 8 hoặc số 9, nên cục máu đông không vững và máu chảy lâu hơn. Máu không chảy nhanh hơn người khác, nhưng chảy kéo dài.

Bệnh có mức nhẹ, vừa và nặng tùy lượng yếu tố đông máu còn lại. Trẻ thể nặng có thể chảy máu vào khớp, cơ mà không bị va chạm rõ ràng, và dấu hiệu thường thấy từ khi biết bò, biết đi. Trẻ thể nhẹ có khi chỉ được phát hiện khi chảy máu lâu sau nhổ răng, mổ hoặc chấn thương.

Vì sao con bị

Gen làm ra yếu tố 8 và 9 nằm trên nhiễm sắc thể X. Bé trai chỉ có một nhiễm sắc thể X, nên mang gen lỗi là bị bệnh. Bé gái có hai X, thường chỉ là người mang gen, có thể không có triệu chứng hoặc chảy máu nhẹ, kinh nguyệt nhiều.

Khoảng hai phần ba trường hợp có người trong họ bị, thường là cậu hoặc ông ngoại; khoảng một phần ba là đột biến mới, trong nhà chưa ai bị. Gia đình có người bị máu khó đông nên được tư vấn di truyền trước khi mang thai; có xét nghiệm cho mẹ và cho thai.

Điều trị gồm những gì

Con được theo dõi bởi bác sĩ huyết học. Cách điều trị chính là truyền yếu tố đông máu còn thiếu vào tĩnh mạch. Trẻ thể nặng thường được truyền dự phòng đều đặn để giảm chảy máu, nhất là chảy máu khớp; trẻ thể nhẹ, vừa thường chỉ truyền khi chảy máu hoặc trước khi mổ, nhổ răng. Có thuốc mới tiêm dưới da thay cho yếu tố 8 ở một số trẻ hemophilia A. Loại thuốc, liều và lịch do bác sĩ quyết định.

Bố mẹ, rồi sau này chính con, có thể được dạy cách tự tiêm thuốc ở nhà để xử trí sớm. Điều trị chảy máu càng sớm thì con càng đỡ đau, hồi phục nhanh và khớp ít bị hỏng lâu dài. Một số trẻ sinh ra kháng thể làm thuốc kém tác dụng (chất ức chế); bác sĩ sẽ xét nghiệm định kỳ và đổi cách điều trị khi cần.

Khi con chảy máu

  • Vết cắt, trầy nhỏ: ấn chặt bằng gạc sạch ít nhất 10 phút, rồi băng ép. Nhiều vết nhỏ cầm được như trẻ khác.
  • Chảy máu cam: cho con ngồi cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi 10–15 phút, không ngửa đầu.
  • Nghi chảy máu khớp hoặc cơ (đau, nóng, sưng, con không muốn cử động): dùng thuốc theo kế hoạch của bác sĩ càng sớm càng tốt, cho chi đó nghỉ, chườm lạnh qua khăn, kê cao, rồi gọi bác sĩ huyết học.
  • Giảm đau: chỉ dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ. Tuyệt đối không dùng ibuprofen, aspirin hay các thuốc giảm đau chống viêm khác vì làm chảy máu nhiều hơn.
  • Va đập đầu, chảy máu ở cổ, họng, bụng, hoặc chảy máu không cầm: đây là cấp cứu. Dùng thuốc theo kế hoạch nếu có, rồi gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay. Chảy máu trong đầu có thể chỉ biểu hiện sau vài giờ, có khi lâu hơn, nên không chờ xem có triệu chứng không.
  • Khi đến viện, mang theo sổ hoặc thẻ ghi tên bệnh, loại yếu tố con dùng và số điện thoại bác sĩ huyết học; báo ngay cho nhân viên y tế biết con bị máu khó đông.

Chăm con hằng ngày

Con nên vận động đều để cơ, khớp khỏe: bơi, đạp xe có mũ bảo hiểm, đi bộ thường là lựa chọn tốt. Tránh các môn đối kháng, va chạm mạnh như võ thuật, đá bóng tranh chấp, trừ khi bác sĩ huyết học nói là an toàn với con. Với bé tập đi, lót mềm các góc bàn, cạnh giường, cầu thang.

Con vẫn cần tiêm chủng đủ theo lịch, gồm cả viêm gan B. Báo cho nơi tiêm biết con bị máu khó đông để họ dùng kim nhỏ, ấn chặt chỗ tiêm lâu hơn; hỏi bác sĩ huyết học xem mũi tiêm nào nên tiêm dưới da. Không để con bị tiêm bắp các thuốc khác khi không thật cần.

Giữ răng miệng sạch, khám răng định kỳ để tránh phải nhổ răng. Trước mọi thủ thuật, nhổ răng, mổ hay cắt bao quy đầu, phải báo bác sĩ huyết học để chuẩn bị thuốc.

Chăm sóc con tại nhà

  • Để thuốc cầm máu, gạc, băng, túi chườm lạnh và giấy kế hoạch xử trí chảy máu ở chỗ dễ lấy; mang theo khi đi xa.
  • Cho con đeo vòng hoặc thẻ ghi bệnh máu khó đông, nhóm máu và số điện thoại bố mẹ.
  • Báo cho cô giáo, nhà trường biết con bị bệnh, các dấu hiệu chảy máu và việc phải gọi bố mẹ ngay khi con va đập đầu.
  • Chỉ dùng paracetamol khi con đau, sốt; không dùng ibuprofen, aspirin, và hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc mới nào, kể cả thuốc nam.
  • Không cạo gió, giác hơi, chích lể, xoa bóp mạnh cho con.
  • Cho con đội mũ bảo hiểm khi đạp xe, đi xe máy; chọn đồ chơi mềm, không cạnh sắc cho bé nhỏ.
  • Ghi lại mỗi lần chảy máu: ở đâu, vì sao, dùng thuốc gì, giờ nào, để mang đi tái khám.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ máu khó đông chỉ cần một vết xước nhỏ là chảy máu đến chết.
Vết xước, vết cắt nhỏ thường cầm được khi ấn chặt. Nguy hiểm hơn là chảy máu bên trong: khớp, cơ, bụng và đặc biệt là trong đầu, nên va đập đầu luôn là cấp cứu.
Con bị máu khó đông thì không nên cho đi học, không được vận động.
Với điều trị phù hợp, nhiều trẻ đi học và vận động gần như bình thường. Vận động đều còn giúp khớp khỏe hơn; chỉ cần tránh các môn va chạm mạnh khi bác sĩ chưa cho phép.
Chườm nóng, bóp rượu thuốc giúp tan máu bầm ở khớp.
Chườm nóng và xoa bóp mạnh có thể làm chảy máu nhiều hơn. Hãy dùng thuốc theo kế hoạch, chườm lạnh, kê cao, cho nghỉ và gọi bác sĩ.
Con gái không thể bị ảnh hưởng gì.
Con gái thường chỉ mang gen, nhưng một số có chảy máu cam lâu, kinh nguyệt nhiều, chảy máu sau nhổ răng. Con gái trong gia đình có người bệnh nên được xét nghiệm và tư vấn.

Bố mẹ hay hỏi

+Bệnh máu khó đông có chữa khỏi được không?

Hiện thường chưa chữa khỏi hẳn, nhưng điều trị bằng yếu tố đông máu và các thuốc mới giúp kiểm soát rất tốt. Liệu pháp gen đang được nghiên cứu và đã bắt đầu dùng cho một số người lớn ở nước ngoài.

+Trẻ bị máu khó đông có được tiêm vắc xin không?

Có, con cần tiêm đủ theo lịch. Báo nơi tiêm biết con bị máu khó đông để dùng kim nhỏ và ấn chặt chỗ tiêm lâu hơn; hỏi bác sĩ huyết học về cách tiêm phù hợp.

+Con bị máu khó đông bị đau thì uống thuốc gì?

Dùng paracetamol theo cân nặng, 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ. Không dùng ibuprofen, aspirin hay thuốc chống viêm giảm đau khác.

+Con va đầu nhẹ, vẫn chơi bình thường có cần đi viện không?

Có. Với trẻ máu khó đông, mọi va đập đầu đều cần dùng thuốc theo kế hoạch và đến cấp cứu để được đánh giá, vì chảy máu trong đầu có thể biểu hiện muộn.

+Mẹ mang gen máu khó đông thì con có chắc bị không?

Không chắc. Mỗi lần mang thai, con trai có khả năng một nửa bị bệnh, con gái có khả năng một nửa mang gen. Hãy gặp bác sĩ để được tư vấn di truyền và xét nghiệm trước hoặc trong thai kỳ.

Nguồn tham khảo

  1. Haemophilia — NHS (Anh)
  2. Bleeding Disorders in Children: von Willebrand Disease and Hemophilia — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Hemophilia A — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bầm tím, chấm đỏ dưới da

    Chấm đỏ li ti hoặc mảng bầm tím xuất hiện mà con không va chạm gì là dấu hiệu chảy máu dưới da (xuất huyết dưới da) và luôn cần bác sĩ khám. Cách kiểm tra nhanh: ấn mạnh cạnh một chiếc cốc thủy tinh trong lên chỗ nổi; nốt vẫn còn nhìn thấy qua thành cốc là xuất huyết. Nếu có chấm xuất huyết kèm sốt, con mệt, li bì, tay chân lạnh, hoặc nốt lan nhanh, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay vì có thể là nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết hoặc sốt xuất huyết nặng. Con vẫn khỏe mà có chấm xuất huyết hay bầm tím mới không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để làm xét nghiệm máu.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Trẻ tự đập đầu khi tức giận

    Đập đầu khi tức giận hay trước khi ngủ khá thường gặp ở trẻ nhỏ: có thể bắt đầu từ khoảng 6 tháng, nhiều nhất lúc 18–24 tháng, và phần lớn trẻ tự bỏ trước 5 tuổi mà không đập đủ mạnh để bị thương. Bố mẹ giữ con an toàn, bình tĩnh, không la mắng cũng không chiều theo đòi hỏi, và dạy con cách khác để nói ra cơn giận. Nên đưa con đi khám khi con bị bầm, u, chảy máu, đập đầu sau 3–4 tuổi, đập nhiều lần trong ngày, hoặc kèm chậm nói, ít nhìn mắt, mất kỹ năng đã có. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau khi đập đầu con ngất, co giật, nôn nhiều lần hay li bì.

  • Trẻ bị giảm tiểu cầu

    Giảm tiểu cầu là khi số tiểu cầu trong máu dưới 150 G/L (150.000 trong một microlit), làm con dễ bầm tím, nổi chấm xuất huyết, chảy máu cam, chảy máu chân răng. Ở trẻ đang khỏe, nguyên nhân hay gặp nhất là giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP) sau một đợt nhiễm virus, và ở khoảng 8 trên 10 trẻ, tiểu cầu tự trở về bình thường trong 3–12 tháng. Mùa mưa cần nghĩ tới sốt xuất huyết. Con có chấm xuất huyết hay bầm tím không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để xét nghiệm máu. Nếu kèm sốt, li bì, đau đầu dữ dội, nôn ra máu, phân đen hoặc con bị va đập đầu, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

Chủ đề khác