Sốt và bệnh truyền nhiễm

Trẻ sốt nên chườm ấm hay chườm lạnh: cách làm đúng và điều cần tránh

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Không chườm lạnh, không chườm đá, không lau cồn hay rượu cho trẻ đang sốt. Chườm hay lau người không phải là cách hạ sốt cần làm: các hướng dẫn nhi khoa hiện nay khuyên không lau người để hạ nhiệt, mà cho con mặc thoáng, uống nhiều nước và dùng thuốc hạ sốt đúng liều khi con khó chịu. Nếu con thấy dễ chịu khi được lau, chỉ dùng khăn ấm và dừng ngay khi con run. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ sốt kèm li bì, co giật, khó thở, cần đi khám ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Con co giật, hoặc li bì, gọi hỏi khó đánh thức, mềm nhũn.
  • Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, môi hoặc da tím tái.
  • Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên.
  • Con kêu đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng.
  • Con nôn tất cả mọi thứ, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Đang sốt mà nhiệt độ tụt xuống dưới 36°C, tay chân lạnh, da tái hoặc nổi vân tím, con mệt lả.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con từ 3 đến 6 tháng tuổi bị sốt từ 39°C.
  • Sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, nhất là vào mùa sốt xuất huyết (tháng 6 đến tháng 11 ở miền Bắc, quanh năm ở miền Nam).
  • Sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại.
  • Con đã uống thuốc hạ sốt đúng liều mà vẫn quấy khóc, không chịu uống, không chơi được chút nào.
  • Bố mẹ thấy con khác hẳn bình thường dù không nói được vì sao.

Chườm ấm hay chườm lạnh

Câu trả lời ngắn: không cần chườm để hạ sốt. Cơ quan y tế Anh (NHS) khuyên bố mẹ không cởi hết đồ hay lau người cho con để làm mát, và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết lau người, chườm đá hay tắm cồn không còn được khuyên dùng vì có thể gây hại.

Nếu con thích được lau, chỉ dùng khăn nhúng nước ấm, vắt ráo, lau nhẹ mặt, cổ, nách trong vài phút cho con dễ chịu và sạch mồ hôi. Tuyệt đối không dùng nước lạnh, nước đá, cồn, rượu hay dầu gió.

Vì sao không nên chườm lạnh, chườm đá

Khi da bị lạnh đột ngột, các mạch máu ngoài da co lại, con nổi da gà, rét run. Cơ thể run để sinh thêm nhiệt, nên bên trong vẫn nóng mà con lại khó chịu hơn, quấy khóc nhiều hơn.

Cồn và rượu còn nguy hiểm hơn: trẻ nhỏ có thể hít phải hoặc thấm qua da, gây ngộ độc. Chườm đá trực tiếp có thể làm tổn thương da. Đó là lý do những cách này đã bị bỏ khỏi hướng dẫn chăm sóc trẻ sốt.

Nếu muốn lau khăn ấm, làm thế nào

  • Dùng nước ấm vừa, thử bằng cổ tay hoặc khuỷu tay thấy ấm dễ chịu, không nóng, không mát lạnh.
  • Vắt khăn ráo nước, lau nhẹ mặt, cổ, nách, bẹn rồi lau khô; không đắp khăn ướt liên tục khắp người.
  • Làm trong phòng kín gió, không bật quạt thẳng vào con.
  • Dừng ngay nếu con run, nổi da gà hoặc khó chịu.
  • Không đánh thức con đang ngủ chỉ để lau hay chườm.

Điều thật sự giúp con khi sốt

Sốt là cách cơ thể chống lại nhiễm trùng. Mục tiêu là giúp con dễ chịu, uống được nước và theo dõi xem con có dấu hiệu nặng không, không phải đưa nhiệt độ về đúng 37°C.

Cho con mặc một lớp đồ mỏng, phòng thoáng mát, uống nhiều nước hoặc bú mẹ nhiều lần hơn. Khi con sốt từ 38,5°C hoặc quấy khó chịu vì sốt, dùng thuốc hạ sốt đúng liều theo cân nặng. Paracetamol là lựa chọn đầu tiên; ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng khi bác sĩ khuyên, không dùng khi chưa loại trừ sốt xuất huyết hay khi con bị thủy đậu; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

Khi con đang rét run

Lúc sốt đang lên, con có thể rét run, tay chân mát dù người nóng. Lúc này có thể đắp một chăn mỏng cho con dễ chịu, bỏ ra khi con hết run; không ủ kín, không chườm hay lau người.

Nếu tay chân con vẫn lạnh khi đã hết run, hoặc kèm da tái, nổi vân tím, li bì, thở nhanh, hãy đưa con đi cấp cứu ngay, đừng ủ ấm rồi ngồi chờ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con mặc quần áo mỏng, thoáng; để phòng mát, không đóng kín cửa, không ủ chăn dày.
  • Cho con uống nhiều nước hơn bình thường: nước lọc, sữa, nước canh, oresol pha đúng hướng dẫn trên gói. Trẻ còn bú mẹ thì cho bú nhiều lần hơn.
  • Nếu con khó chịu vì sốt, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ; tính theo cân nặng, không theo tuổi.
  • Nếu con thích được lau, chỉ dùng khăn ấm vắt ráo, lau vài phút rồi lau khô; dừng khi con run.
  • Không dùng nước lạnh, nước đá, cồn, rượu, dầu gió hay lá cây để chườm hoặc lau người.
  • Ghi lại giờ đo, nhiệt độ, giờ và liều thuốc đã dùng để kể với bác sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Chườm đá, lau nước lạnh thì hạ sốt nhanh hơn.
Nước lạnh làm con rét run, cơ thể sinh thêm nhiệt nên bên trong vẫn nóng mà con khó chịu hơn. Các hướng dẫn nhi khoa không còn khuyên cách này.
Lau người bằng rượu, cồn cho mau hạ nhiệt.
Trẻ nhỏ có thể bị ngộ độc vì hít hoặc thấm cồn qua da. Không bao giờ dùng rượu, cồn để lau cho trẻ.
Phải ủ thật ấm, đắp chăn cho con ra mồ hôi thì mới hết sốt.
Ủ ấm làm nhiệt độ lên cao thêm. Chỉ đắp chăn mỏng khi con đang rét run, hết run thì bỏ ra và mặc thoáng.
Đắp lá, lăn trứng gà, xoa dầu nóng lên người giúp hạ sốt.
Những cách này không làm hạ sốt, có thể làm bỏng hoặc kích ứng da và khiến bố mẹ chậm đưa con đi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sốt có nên chườm khăn lên trán không?

Không cần. Khăn trên trán chỉ cho cảm giác mát ở chỗ đắp, không hạ được nhiệt độ cơ thể. Nếu con thích thì dùng khăn ấm vắt ráo, không dùng khăn lạnh hay đá.

+Chườm ấm ở nách, bẹn có giúp hạ sốt không?

Lau nhẹ bằng khăn ấm có thể giúp con dễ chịu, sạch mồ hôi, nhưng không thay được thuốc hạ sốt và không bắt buộc phải làm. Nếu con khó chịu vì sốt, dùng paracetamol đúng liều theo cân nặng.

+Con sốt 39–40 độ có nên chườm mát cho nhanh hạ không?

Không chườm lạnh. Cho con mặc thoáng, uống nước và dùng thuốc hạ sốt đúng liều. Nếu con vẫn sốt cao mà không dễ chịu hơn, li bì, khó thở hoặc sốt cao liên tục từ 2 ngày, hãy đưa con đi khám.

+Miếng dán hạ sốt có dùng được không?

Miếng dán chỉ làm mát vùng da được dán, không thay được thuốc hạ sốt và không giúp bố mẹ biết con có bệnh nặng hay không. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng cho trẻ nhỏ.

+Trẻ sơ sinh bị sốt có chườm được không?

Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C cần được đưa đi khám ngay. Không chườm hay tự cho uống thuốc rồi chờ ở nhà.

Nguồn tham khảo

  1. High temperature (fever) in children — NHS (Anh)
  2. Fever Without Fear: Information for Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Febrile seizures — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Trẻ sốt có nên tắm không

    Có. Trẻ đang sốt vẫn tắm được: tắm nhanh 5–10 phút bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô ngay và mặc đồ thoáng giúp con sạch sẽ, dễ chịu hơn. Tắm để giữ vệ sinh, không phải để hạ sốt; không dùng nước lạnh, nước đá hay lau cồn. Hoãn tắm khi con đang rét run, li bì, mệt lả, và đi cấp cứu ngay nếu con co giật, khó thở hoặc nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc. Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C thì đưa đi khám ngay, không chờ.

  • Trẻ sốt nhưng chân tay lạnh

    Lúc cơn sốt đang lên, nhiều trẻ rét run, người nóng mà tay chân mát; khi nhiệt độ lên tới đỉnh, con hết run và tay chân ấm dần. Nhưng tay chân lạnh bất thường cũng là dấu hiệu sớm của nhiễm trùng nặng và sốc, nên bố mẹ không được ủ ấm rồi ngồi chờ. Nếu tay chân con vẫn lạnh khi đã hết run, hoặc kèm da tái, nổi vân tím, li bì, thở nhanh, hơn 6 giờ không đi tiểu, hãy gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cũng phải đi khám ngay.

  • Đo nhiệt độ cho trẻ

    Dùng nhiệt kế điện tử; với trẻ dưới 5 tuổi, đo ở nách là cách đơn giản và an toàn nhất tại nhà. Từ 38°C trở lên là sốt. Sờ trán, miếng dán trán và nhiệt kế đo tai ở trẻ nhỏ dễ cho kết quả sai, còn nhiệt kế thủy ngân thì không nên dùng vì dễ vỡ. Trẻ dưới 3 tháng tuổi đo được từ 38°C phải đi khám ngay, kể cả khi con có vẻ vẫn khỏe.

  • Mẹo dân gian nên tránh

    Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.

Chủ đề khác