Ho, sổ mũi, viêm họng

Khói thuốc lá ảnh hưởng đến trẻ thế nào và cách giữ nhà không khói

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ hít khói thuốc lá thụ động dễ bị viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, ho, cảm lạnh, lên cơn hen, và trẻ dưới 1 tuổi tăng nguy cơ đột tử khi ngủ. Không có mức khói nào an toàn: hút ở phòng khác, mở cửa sổ hay hút ngoài ban công đều không bảo vệ được con, vì khói lan khắp nhà và bám vào quần áo, tóc, đồ đạc. Cách duy nhất bảo vệ con là nhà và xe hoàn toàn không khói, và tốt nhất là người hút bỏ hẳn. Nếu trẻ nhỏ nuốt phải điếu thuốc, đầu lọc hoặc tinh dầu thuốc lá điện tử, đưa con đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trẻ nhỏ nuốt hoặc ngậm điếu thuốc, đầu lọc, thuốc lá sợi, kẹo hoặc miếng dán nicotine, hay tinh dầu thuốc lá điện tử, kể cả khi chưa có biểu hiện gì: gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu, mang theo vỏ bao.
  • Sau khi nuốt phải thuốc lá, con nôn nhiều, vã mồ hôi, chảy nước dãi, li bì hoặc co giật.
  • Con khó thở, thở nhanh, phần dưới lồng ngực lõm vào khi hít vào, môi tím tái.
  • Trẻ bị hen đã dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch mà không đỡ.
  • Bé dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con hay ho, khò khè, ho về đêm, nhất là trong nhà có người hút thuốc.
  • Con viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi nhiều lần trong năm.
  • Cảm lạnh của con lâu khỏi hơn trẻ khác, hay phải nghỉ học.
  • Trẻ bị hen phải dùng thuốc cắt cơn nhiều hơn 2 lần một tuần.
  • Bố mẹ hoặc người trong nhà muốn bỏ thuốc mà chưa bỏ được: nhờ bác sĩ hỗ trợ.

Khói thuốc thụ động là gì

Khói thuốc thụ động gồm khói người hút thở ra và khói bốc lên từ đầu điếu thuốc đang cháy. Phần lớn khói của một điếu thuốc không vào phổi người hút mà ra không khí xung quanh, nơi mọi người trong phòng hít vào. Khói chứa hàng nghìn hóa chất, nhiều chất gây ung thư, mà phần lớn không nhìn thấy, không ngửi thấy.

Các chất độc từ khói còn bám lại trên quần áo, tóc, da, rèm, sofa, ghế xe nhiều ngày sau khi đã hút. Trẻ nhỏ hay bò, ngậm đồ chơi, được bế áp vào áo người lớn, nên hít và nuốt phải những chất này. Người ta gọi đây là khói thuốc ba tay.

Khói thuốc ảnh hưởng đến con thế nào

  • Trẻ dưới 1 tuổi: tăng nguy cơ đột tử khi ngủ. Mẹ hút thuốc hoặc hít khói thuốc khi mang thai còn làm tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân.
  • Viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, ho và cảm lạnh nhiều hơn, lâu khỏi hơn.
  • Trẻ bị hen lên cơn nhiều hơn và nặng hơn; khói thuốc cũng làm tăng nguy cơ mắc hen.
  • Sâu răng nhiều hơn, nghẹt mũi, đau họng, cay mắt.
  • Về lâu dài, phổi của con phát triển kém hơn, và trẻ lớn lên trong nhà có người hút dễ hút thuốc hơn.

Những cách không bảo vệ được con

Hút ở một phòng khác, đóng cửa lại, khói vẫn lan ra cả nhà. Mở cửa sổ, bật quạt hay máy lọc không khí không làm hết khói, khói còn lơ lửng hàng giờ sau khi đã tắt thuốc. Hút ngoài ban công rồi vào bế con ngay, con vẫn hít phải chất độc bám trên áo, tay và hơi thở.

Trong ô tô, nồng độ khói lên rất cao chỉ sau một điếu, kể cả khi mở kính. Không hút thuốc trên xe, kể cả lúc con không ngồi trong xe, vì khói bám lại trên ghế.

Luật Việt Nam nói gì

  • Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định người hút không được hút thuốc trong nhà khi có trẻ em, phụ nữ mang thai, người bệnh, người cao tuổi.
  • Cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà và trong khuôn viên cơ sở y tế, trường học (trừ cao đẳng, đại học), nhà trẻ và nơi vui chơi dành riêng cho trẻ em.
  • Người chưa đủ 18 tuổi không được mua, bán, sử dụng thuốc lá.
  • Từ năm 2025, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng bị cấm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng ở Việt Nam (Nghị quyết 173/2024/QH15). Đổi sang hai loại này không phải là cách bảo vệ con.

Giữ nhà và xe không khói

  • Thống nhất cả nhà: không ai hút thuốc trong nhà và trên xe, kể cả khách. Nói trước với ông bà, họ hàng, người giúp việc.
  • Nếu chưa bỏ được, hút hẳn ra ngoài, xa cửa ra vào và cửa sổ, sau đó rửa tay, súc miệng, thay áo khoác trước khi bế con.
  • Không để bật lửa, thuốc lá, đầu lọc, gạt tàn trong tầm với của trẻ.
  • Chọn người trông trẻ, nhà trẻ không có khói thuốc.
  • Tránh cho con ngồi ở quán, nơi có người hút, kể cả khi lúc đó chưa ai hút.

Bỏ thuốc là món quà lớn nhất cho con

Bỏ thuốc lá khó nhưng làm được, nhất là khi có hỗ trợ. Bác sĩ có thể tư vấn, kê thuốc hỗ trợ cai nghiện phù hợp. Ở Việt Nam có tổng đài tư vấn cai thuốc lá miễn phí 1800 6606.

Con nhìn bố mẹ để học. Khi bố mẹ bỏ thuốc, con vừa thoát khói hằng ngày, vừa ít có khả năng tập hút khi lớn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Treo một lời nhắc ở cửa: nhà có trẻ nhỏ, không hút thuốc trong nhà.
  • Cho bé ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng; không ngủ chung giường với bé, nhất là khi người lớn hút thuốc.
  • Giặt rèm, vỏ gối, bọc ghế sofa, lau xe sạch nếu trước đây đã có người hút trong nhà.
  • Cất thuốc lá, kẹo hoặc miếng dán nicotine ở nơi khóa kín, xa tầm tay trẻ.
  • Trẻ bị hen: giữ thuốc dự phòng đều đặn và tránh mọi nơi có khói thuốc.
  • Nói chuyện với con lớn về tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử, bằng sự thật, không dọa nạt.

Hiểu lầm thường gặp

Hút ở phòng khác hoặc mở cửa sổ là con không bị ảnh hưởng.
Khói lan khắp nhà và lơ lửng hàng giờ. Chỉ có nhà hoàn toàn không khói mới bảo vệ được con.
Thuốc lá điện tử không có khói nên an toàn cho trẻ.
Thuốc lá điện tử vẫn có nicotine và hóa chất, tinh dầu rất độc nếu trẻ nuốt phải, và đã bị cấm sử dụng ở Việt Nam từ năm 2025.
Hút ít, vài điếu một ngày thì không sao.
Không có mức khói thuốc nào an toàn cho trẻ. Mỗi điếu đều để lại chất độc trong không khí và trên đồ đạc.
Con ho là do thời tiết, không liên quan khói thuốc.
Trẻ sống trong nhà có người hút ho, khò khè nhiều hơn và lâu khỏi hơn khi cảm lạnh. Bỏ khói thuốc thường giúp con đỡ rõ.

Bố mẹ hay hỏi

+Hút thuốc ngoài ban công rồi vào bế con có sao không?

Chất độc từ khói bám trên áo, tóc, tay và hơi thở, nên con vẫn bị ảnh hưởng. Nếu chưa bỏ được, hãy rửa tay, súc miệng, thay áo khoác trước khi bế con, và tốt nhất là bỏ hẳn.

+Mẹ đang cho con bú mà bố hút thuốc thì có ảnh hưởng gì?

Khói thuốc mẹ hít phải và khói quanh bé đều có hại. Bố không hút trong nhà và không hút gần mẹ con. Mẹ tiếp tục cho bú vì sữa mẹ giúp bé chống nhiễm trùng hô hấp.

+Trẻ nuốt phải đầu lọc thuốc lá phải làm sao?

Lấy hết phần còn trong miệng con, không cố gây nôn, và đưa con đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, mang theo vỏ bao. Tinh dầu thuốc lá điện tử còn nguy hiểm hơn, đi cấp cứu ngay.

+Khói thuốc có làm con bị hen không?

Khói thuốc làm tăng nguy cơ mắc hen và làm trẻ đã bị hen lên cơn nhiều hơn, nặng hơn. Với trẻ hen, giữ nhà không khói thuốc là một phần của việc điều trị.

+Bao lâu sau khi bỏ thuốc thì con đỡ?

Không khí trong nhà sạch hơn ngay khi không còn ai hút, và trẻ thường ít ho, ít ốm vặt hơn sau đó. Giặt sạch rèm, chăn ga, đồ vải để bớt chất độc còn bám lại.

Nguồn tham khảo

  1. Passive smoking — NHS (Anh)
  2. Dangers of Secondhand Smoke — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (văn bản hợp nhất 2026) — Văn phòng Quốc hội (Cổng thông tin Chính phủ)
  4. Sudden infant death syndrome (SIDS) — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con hút thuốc lá, thuốc lá điện tử

    Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh có hại cho não đang phát triển của tuổi teen, và dùng chúng làm tăng khả năng con chuyển sang hút thuốc lá điếu. Từ năm 2025, Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ở Việt Nam. Khi phát hiện con hút, hãy bình tĩnh nói chuyện, tìm hiểu vì sao con dùng và cùng con lập kế hoạch bỏ, có bác sĩ hỗ trợ nếu cần. Nếu con co giật, khó thở, lơ mơ, kích động hoặc có biểu hiện lạ sau khi hút, gọi 115 hoặc 113 ngay, vì có loại đã bị trộn ma túy.

  • Hen phế quản ở trẻ

    Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Viêm phổi ở trẻ em

    Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.

  • Trẻ bị viêm tai giữa

    Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Ô nhiễm không khí và trẻ

    Bụi mịn PM2.5 nhỏ đến mức đi sâu vào phổi, làm trẻ dễ ho, viêm đường hô hấp, lên cơn hen, và nếu hít lâu ngày có thể làm phổi phát triển kém. Trẻ em thuộc nhóm nhạy cảm vì thở nhanh hơn và phổi còn đang lớn. Hãy xem chỉ số chất lượng không khí (VN_AQI) mỗi ngày: từ mức kém (101–150, màu da cam) giảm cho con vận động mạnh ngoài trời, từ mức xấu (151–200, màu đỏ) cho con ở trong nhà, đóng cửa, ra ngoài thì đeo khẩu trang lọc bụi mịn vừa mặt nếu con từ 2 tuổi. Nếu con khó thở, thở rít, môi tím hoặc cơn hen không đỡ sau khi dùng thuốc, gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác