Trẻ sơ sinh tắc tuyến lệ, chảy nước mắt: chăm sóc và khi nào đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Tắc tuyến lệ (tắc ống lệ mũi) là khi đường dẫn nước mắt từ góc mắt xuống mũi chưa thông, khiến mắt bé luôn ngấn nước, chảy nước mắt dù không khóc, hay có ghèn, thường ở một mắt. Bệnh khá thường gặp và phần lớn tự thông trong năm đầu; bố mẹ chỉ cần lau sạch mắt cho bé và có thể xoa nhẹ góc mắt nếu bác sĩ hướng dẫn. Đưa bé đi khám nếu có ghèn vàng xanh nhiều, góc mắt sát mũi sưng đỏ, hoặc sau 12 tháng vẫn chảy nước mắt. Đi khám ngay nếu bé dưới 1 tháng bị đỏ mắt có ghèn, bé rất sợ ánh sáng, giác mạc đục hoặc mắt to bất thường, hoặc bé dưới 3 tháng bị sốt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Góc mắt sát sống mũi sưng thành cục đỏ, nóng, đau, kèm sốt hoặc bé quấy khóc, bú kém.
- Bé dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên; không tự cho uống thuốc hạ sốt trước khi được khám.
- Cả mi mắt và vùng quanh mắt sưng đỏ lan rộng, mắt lồi hoặc bé lừ đừ.
- Bé dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt, chảy ghèn nhiều hoặc sưng mi.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Ghèn vàng hoặc xanh, đặc, dính chặt mi mỗi sáng, hoặc lòng trắng mắt đỏ.
- Bé chảy nước mắt kèm rất sợ ánh sáng, hay nhắm nghiền mắt, giác mạc (phần lòng đen) đục mờ, hoặc một mắt trông to hơn mắt kia.
- Nhiễm trùng ở mắt bị tắc lặp lại nhiều lần.
- Sau 12 tháng tuổi bé vẫn chảy nước mắt, hoặc bố mẹ thấy không đỡ dần theo tháng.
- Một mắt bé trông lệch, hoặc thấy đốm trắng trong con ngươi khi chụp ảnh có đèn flash.
Tắc tuyến lệ là gì
Nước mắt được tiết ra liên tục để giữ ẩm mắt, rồi chảy qua hai lỗ nhỏ ở góc trong mi mắt, xuống một túi nhỏ cạnh sống mũi và theo ống lệ mũi vào mũi. Ở nhiều trẻ mới sinh, đầu dưới của ống này còn một lớp màng mỏng chưa mở, nên nước mắt bị ứ lại và tràn ra má. Dân gian quen gọi là tắc tuyến lệ, tên chính xác là tắc ống lệ mũi bẩm sinh.
Bé thường chảy nước mắt từ vài tuần tuổi, khi mắt bắt đầu tiết nhiều nước mắt hơn. Mắt bé ngấn nước cả khi không khóc, lông mi có ghèn, sáng ngủ dậy hai mi có thể dính. Lòng trắng mắt thường không đỏ và bé vẫn bú, chơi bình thường. Chảy nước mắt có thể nặng hơn khi bé bị cảm, ngạt mũi, hoặc ra gió lạnh.
Phần lớn tự thông trong năm đầu
Tắc ống lệ mũi gặp ở khoảng 1 trong 10 đến 1 trong 5 trẻ sơ sinh. Phần lớn ống lệ tự mở trong những tháng đầu, và hầu hết đã thông trước khi bé tròn 1 tuổi. Vì vậy trong năm đầu, việc chính là giữ mắt sạch, theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng và đi khám đúng lúc.
Nếu đến khoảng 12 tháng mà bé vẫn chảy nước mắt, bác sĩ mắt có thể làm thủ thuật thông lệ đạo: luồn một que rất nhỏ qua lỗ lệ để mở chỗ tắc. Thời điểm làm thủ thuật do bác sĩ mắt quyết định, có khi sớm hơn nếu bé bị nhiễm trùng lặp lại.
Phân biệt với các bệnh mắt khác
- Đau mắt đỏ: lòng trắng mắt đỏ, ghèn nhiều, thường lan sang mắt kia. Trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn cần đi khám ngay.
- Viêm túi lệ: góc mắt sát sống mũi sưng thành cục đỏ, đau, có thể có mủ khi ấn, bé có thể sốt. Cần đi khám ngay.
- Glôcôm bẩm sinh (tăng nhãn áp ở trẻ nhỏ): hiếm gặp nhưng nguy hiểm. Bé chảy nước mắt kèm rất sợ ánh sáng, chớp mắt nhiều, lòng đen to hoặc đục mờ. Bệnh có thể gây mù nếu không mổ sớm, nên cần khám mắt sớm.
- Dị vật hoặc xước giác mạc: bé chảy nước mắt đột ngột, đỏ mắt, khóc nhiều, nhắm chặt mắt.
Lau mắt và xoa túi lệ
Rửa tay sạch, dùng bông hoặc gạc sạch thấm nước đun sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý 0,9%, lau từ góc trong ra góc ngoài, mỗi lần lau một miếng bông mới, mỗi mắt một miếng. Lau khi thấy ghèn và mỗi sáng khi bé thức dậy.
Một số bác sĩ hướng dẫn xoa nhẹ túi lệ ở góc trong mắt, chỗ sát sống mũi, vài lần mỗi ngày để đẩy dịch ứ ra; số khác thấy không cần thiết. Nếu làm, hãy nhờ bác sĩ chỉ cách, cắt ngắn móng tay, ấn thật nhẹ. Ống lệ vẫn có thể tự thông mà không cần xoa.
Nếu có ghèn vàng xanh nhiều, mắt có thể đã nhiễm khuẩn. Bác sĩ sẽ khám và kê thuốc nhỏ mắt khi cần; lau sạch ghèn trước mỗi lần nhỏ thuốc.
Chăm sóc con tại nhà
- Rửa tay trước và sau khi chạm vào mắt bé.
- Lau ghèn bằng bông sạch thấm nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước đun sôi để nguội, lau từ góc trong ra ngoài, mỗi lần một miếng bông mới.
- Nếu bác sĩ hướng dẫn xoa túi lệ, làm thật nhẹ với móng tay đã cắt ngắn.
- Không nhỏ sữa mẹ, nước lá, hay thuốc nhỏ mắt tự mua vào mắt bé.
- Ghi lại khi nào bé có ghèn vàng xanh, sưng đỏ góc mắt hay sốt để báo bác sĩ.
- Mang bé đi khám mắt khi bé gần 1 tuổi nếu vẫn còn chảy nước mắt.
Hiểu lầm thường gặp
- Nhỏ sữa mẹ vào mắt giúp thông tuyến lệ và hết ghèn.
- Sữa mẹ không vô khuẩn khi nhỏ vào mắt và có thể làm nhiễm trùng nặng thêm. Chỉ lau bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch đã đun sôi để nguội.
- Bé chảy nước mắt sống là do nóng trong, cần uống mát.
- Chảy nước mắt liên tục ở trẻ sơ sinh thường do ống lệ mũi chưa thông, không liên quan đến ăn uống của mẹ hay bé.
- Tắc tuyến lệ thì phải thông ngay mới không ảnh hưởng mắt.
- Phần lớn tự thông trong năm đầu. Bác sĩ mắt chỉ làm thủ thuật khi đến khoảng 1 tuổi vẫn tắc, hoặc khi bé bị nhiễm trùng lặp lại.
- Đắp lá trầu, lá chè lên mắt cho bé để hết ghèn.
- Đắp lá có thể đưa vi khuẩn vào mắt, gây kích ứng. Giữ mắt sạch bằng nước muối sinh lý là đủ.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh tắc tuyến lệ bao lâu thì tự khỏi?
Phần lớn tự thông trong những tháng đầu, và hầu hết trước 1 tuổi. Nếu đến 12 tháng vẫn chảy nước mắt, bé cần được bác sĩ mắt khám.
+Có nên tự massage tuyến lệ cho bé không?
Có thể làm nếu bác sĩ hướng dẫn cách, ấn thật nhẹ ở góc trong mắt sát mũi. Ống lệ vẫn có thể tự thông mà không cần xoa.
+Bé bị tắc tuyến lệ có ghèn vàng thì làm sao?
Ghèn vàng xanh nhiều có thể là nhiễm khuẩn. Đưa bé đi khám để bác sĩ xem có cần thuốc nhỏ mắt không. Nếu góc mắt sưng đỏ hoặc bé sốt, đi khám ngay.
+Thông tuyến lệ cho bé có đau không, làm khi nào?
Thủ thuật làm nhanh, bác sĩ sẽ giảm đau hoặc gây mê tùy tuổi. Thường cân nhắc khi bé khoảng 1 tuổi mà vẫn tắc; thời điểm cụ thể do bác sĩ mắt quyết định.
+Chảy nước mắt ở bé có thể là bệnh gì nguy hiểm?
Hiếm gặp, nhưng chảy nước mắt kèm rất sợ ánh sáng, lòng đen to hoặc đục có thể là tăng nhãn áp bẩm sinh, cần đi khám mắt sớm.
Nguồn tham khảo
- What Is a Blocked Tear Duct? — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
- Tear Duct - Blocked (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Eye Problems in Children & How They're Treated — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Watering eyes — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Mắt trẻ có nhiều ghèn
Một ít ghèn khô màu trắng đục ở khóe mắt khi con ngủ dậy thường là bình thường, chỉ cần lau sạch bằng bông thấm nước ấm. Ở trẻ vài tuần tuổi, mắt luôn ngấn nước kèm ghèn mà lòng trắng không đỏ thường do tắc ống lệ mũi, phần lớn tự thông trong năm đầu. Ghèn vàng xanh đặc, lau xong lại ra nhiều, dính chặt mi khi ngủ dậy thường là nhiễm khuẩn và cần đưa con đi khám trong vòng 24 giờ. Trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn, hoặc mi mắt sưng đỏ, con đau mắt, nhìn mờ thì cần đi khám ngay.
- Đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) ở trẻ phần lớn do virus, lây rất nhanh qua tay và đồ dùng chung, thường tự khỏi sau 1–2 tuần. Chăm sóc tại nhà là lau mắt bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên, dùng khăn riêng và cho con nghỉ học. Không nhỏ sữa mẹ, không đắp lá, không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, mi mắt sưng đỏ kèm sốt, hoặc trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn.
- Khám mắt lần đầu cho trẻ
Mắt của con được kiểm tra từ khi mới sinh trong các lần khám sức khỏe, rồi kiểm tra lại trong năm đầu và những năm mẫu giáo. Đo thị lực từng mắt nên làm từ khoảng 3–5 tuổi, ngay khi con hợp tác được, và mọi trẻ nên được khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1, sau đó khám định kỳ khi đi học. Trẻ sinh non, có bố mẹ hay anh chị bị lác, nhược thị, đục thủy tinh thể hay đeo kính độ cao từ nhỏ cần được khám mắt sớm hơn. Đưa con đi khám ngay, ở bất kỳ tuổi nào, nếu thấy ánh trắng trong con ngươi, mắt lệch rõ, hoặc con đột ngột nhìn mờ.
- Trẻ dưới 3 tháng bị sốt
Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan. Ở tuổi này, nhiễm trùng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, nhiễm trùng đường tiểu có thể chỉ biểu hiện bằng sốt. Đừng tự cho con uống thuốc hạ sốt rồi chờ; nới bớt quần áo, đo lại ở nách bằng nhiệt kế điện tử và đưa con đến cơ sở y tế có khám nhi. Nhiệt độ dưới 36°C, bú kém, li bì hay thở nhanh cũng là lý do đi ngay.
- Lác mắt ở trẻ
Lác mắt (mắt lé) là khi hai mắt không cùng nhìn về một hướng: một mắt nhìn thẳng, mắt kia lệch vào trong, ra ngoài, lên hoặc xuống. Trong khoảng 4 tháng đầu, mắt bé thỉnh thoảng lệch là bình thường; nhưng từ sau 4 tháng tuổi mà mắt vẫn lệch, hoặc ở bất kỳ tuổi nào mắt lệch liên tục, cần đưa con đi khám bác sĩ mắt. Lác mắt không tự hết khi lớn, và nếu không chữa sớm có thể làm mắt lệch bị nhược thị suốt đời. Đi khám ngay nếu con đột nhiên lác mắt hoặc nhìn đôi, nhất là kèm đau đầu, nôn, lơ mơ, hoặc thấy ánh trắng trong con ngươi.
- Ánh trắng trong mắt trẻ
Khi chụp ảnh có đèn flash, con ngươi bình thường thường hiện màu đỏ ở cả hai mắt. Nếu một hoặc cả hai con ngươi có ánh trắng, ánh vàng hay xám, hoặc bố mẹ thấy con ngươi trắng khi nhìn trong chỗ tối, hãy đưa con đi khám bác sĩ mắt trong vài ngày, không chờ đợi. Phần lớn trường hợp không phải bệnh nặng, nhưng ánh trắng có thể là dấu hiệu đầu tiên của u nguyên bào võng mạc (một loại ung thư mắt hiếm ở trẻ nhỏ) hoặc đục thủy tinh thể bẩm sinh, và phát hiện sớm giúp giữ được mắt và thị lực của con. Con vẫn chơi, ăn ngủ bình thường không có nghĩa là có thể chờ.
Chủ đề khác