Dinh dưỡng và chiều cao

Cách pha sữa công thức đúng: nhiệt độ nước, tỷ lệ và bảo quản

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Bột sữa công thức không vô trùng, nên WHO khuyên pha bằng nước đã đun sôi và để nguội không quá 30 phút, khi nước còn từ 70°C trở lên, để diệt vi khuẩn. Rót nước vào bình trước, rồi cho đúng số thìa bột gạt ngang bằng thìa đi kèm hộp, không pha đặc hay loãng hơn. Làm nguội rồi thử trên cổ tay trước khi cho bú; pha cữ nào dùng cữ đó, sữa con bú dở thì đổ đi. Nếu con nôn nhiều, tiêu chảy kèm li bì, hoặc sau 48 giờ đầu hơn 6 giờ không có tã ướt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con li bì, gọi khó tỉnh, bỏ bú, mềm nhũn.
  • Sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt, môi khô, mắt hoặc thóp trũng.
  • Con nôn liên tục, tiêu chảy nhiều lần kèm không bú được.
  • Con co giật.
  • Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Con bị bỏng nước sôi hoặc sữa nóng ở miệng, mặt, vùng da rộng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đi ngoài phân cứng, khô, rặn đau, hoặc tiêu chảy, nôn sau các cữ bú.
  • Con chậm tăng cân, hay đòi bú ngay sau cữ, hoặc tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
  • Bố mẹ phát hiện đã pha sai tỷ lệ trong nhiều ngày (quá đặc hoặc quá loãng).
  • Con dùng sữa đặc biệt (sữa chống trào ngược, sữa cho trẻ sinh non) và bố mẹ chưa rõ cách pha.

Vì sao phải pha cẩn thận

Ngay cả hộp sữa còn nguyên, bột sữa vẫn có thể có vi khuẩn. Vi khuẩn sinh sôi rất nhanh trong sữa đã pha để ở nhiệt độ phòng, nhất là khi trời nóng. Trẻ nhỏ có sức đề kháng yếu, dễ bị tiêu chảy, nôn, có khi nhiễm trùng nặng.

Pha bằng nước từ 70°C trở lên diệt được phần lớn vi khuẩn có trong bột. Pha đúng tỷ lệ giữ cho con đủ chất và đủ nước: sữa đặc quá dễ gây táo bón, mất nước; sữa loãng quá làm con thiếu chất, có thể rối loạn muối trong máu.

Các bước pha một bình sữa

  • Lau sạch mặt bàn, rửa tay bằng xà phòng.
  • Đun sôi nước sạch mới lấy, không dùng nước đã đun đi đun lại. Để nguội trong ấm không quá 30 phút để nước còn từ 70°C trở lên.
  • Đặt bình đã tiệt trùng lên mặt bàn sạch. Rót lượng nước theo hướng dẫn trên hộp vào bình trước, kiểm tra lại vạch nước.
  • Xúc bột bằng đúng thìa đi kèm hộp, xúc lỏng tay rồi gạt ngang bằng dao sạch, khô hoặc gờ gạt của hộp. Mỗi hãng có thìa khác nhau.
  • Lắp núm, vặn chặt, đậy nắp và lắc đến khi bột tan hết.
  • Làm nguội nhanh: cầm bình (còn đậy nắp) dưới vòi nước lạnh, hoặc ngâm vào bát nước lạnh, mực nước thấp hơn nắp bình.
  • Nhỏ vài giọt lên mặt trong cổ tay: thấy ấm hoặc mát là được, không được nóng.
  • Cho con bú xong, sữa còn thừa trong bình thì đổ đi.

Pha sẵn, mang đi và hâm lại

  • Tốt nhất là pha cữ nào dùng cữ đó.
  • Sữa đã pha để ở nhiệt độ phòng dùng trong 2 giờ; quá thời gian đó thì đổ đi, kể cả khi con chưa bú.
  • Nếu buộc phải pha sẵn: làm nguội ngay rồi để ngăn mát tủ lạnh (5°C trở xuống), dùng trong 24 giờ. Không để sữa pha sẵn ở cửa tủ lạnh.
  • Hâm sữa lấy từ tủ lạnh bằng cách ngâm bình vào nước ấm, không quá 15 phút, lắc đều. Không hâm bằng lò vi sóng vì sữa nóng không đều, dễ làm bỏng miệng con.
  • Khi đi ra ngoài: mang sữa đã làm lạnh trong túi giữ lạnh có túi đá và dùng trong 4 giờ; hoặc mang bình nước nóng và hộp bột riêng, pha khi con cần.
  • Không giữ sữa đã pha trong bình ủ ấm hay máy hâm cả đêm: nhiệt độ ấm làm vi khuẩn sinh sôi nhanh nhất.

Về nước pha sữa

Dùng nước máy hoặc nước sạch của gia đình, đun sôi mới. Nước đóng chai không vô trùng, một số loại có nhiều muối khoáng, nên không phải là lựa chọn tốt hơn; nếu bắt buộc phải dùng, vẫn đun sôi như nước thường. Không dùng nước khoáng có ga, nước làm mềm bằng máy.

Nước giữ trong phích, bình giữ nhiệt từ hôm trước có thể đã nguội dưới 70°C, nên đun nước mới cho mỗi lần pha. Nếu dùng máy pha sữa, kiểm tra bằng nhiệt kế thực phẩm rằng nước ra khỏi máy từ 70°C trở lên.

Sữa nước pha sẵn (dạng chai, hộp) không thêm nước. Một số sữa chống trào ngược được hãng hướng dẫn pha ở nhiệt độ thấp hơn để khỏi vón; khi đó làm đúng theo hộp hoặc hỏi bác sĩ, và cho con bú ngay sau khi pha.

Rửa và tiệt trùng dụng cụ

Tiệt trùng bình, núm và dụng cụ pha sữa cho đến khi con ít nhất 12 tháng. Rửa ngay sau mỗi cữ bằng nước nóng và nước rửa, dùng cọ riêng cho bình và cọ nhỏ cho núm, tráng lại bằng nước sạch.

Có thể tiệt trùng bằng máy tiệt trùng hơi nước, dung dịch tiệt trùng theo hướng dẫn, hoặc luộc trong nồi nước sôi ít nhất 10 phút, ngập hết dụng cụ. Máy rửa bát làm sạch nhưng không tiệt trùng. Không dùng muối để chà núm vì nguy hiểm cho con.

Chăm sóc con tại nhà

  • Dán các bước pha sữa và số thìa cho mỗi lượng nước lên cạnh chỗ pha, để ông bà, người giúp việc làm giống nhau.
  • Đun nước mới cho mỗi lần pha; nếu không chắc nhiệt độ, dùng nhiệt kế thực phẩm để kiểm tra từ 70°C trở lên.
  • Không thêm đường, mật ong, bột ngũ cốc hay thuốc vào bình sữa khi bác sĩ không dặn.
  • Ghi giờ pha lên bình nếu pha sẵn để tủ lạnh, quá 24 giờ thì bỏ.
  • Ban đêm, chuẩn bị sẵn bình tiệt trùng và hộp bột; đun nước khi con thức, đừng pha sẵn để bình ấm cả đêm.

Hiểu lầm thường gặp

Pha đặc hơn một chút cho con mau lên cân.
Sữa pha đặc có thể làm con táo bón, mất nước và quá tải cho thận. Pha đúng tỷ lệ ghi trên hộp.
Pha bằng nước ấm 40–50°C cho giữ được vi chất.
WHO khuyên dùng nước từ 70°C trở lên để diệt vi khuẩn trong bột sữa, rồi làm nguội trước khi cho bú. Lượng vi chất hao hụt không đáng kể so với nguy cơ nhiễm khuẩn.
Sữa con bú dở để lát nữa cho bú tiếp cho đỡ phí.
Nước bọt của con đã đưa vi khuẩn vào bình. Sữa thừa sau cữ bú phải đổ đi.
Nước khoáng đóng chai sạch hơn nước đun sôi.
Nước đóng chai không vô trùng và một số loại nhiều muối khoáng. Nước sạch đun sôi là đủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Pha sữa công thức bằng nước bao nhiêu độ?

Nước đã đun sôi và để nguội không quá 30 phút, khi còn từ 70°C trở lên. Sau khi pha, làm nguội bình đến khi nhỏ lên cổ tay thấy ấm hoặc mát mới cho con bú.

+Sữa công thức pha rồi để được bao lâu?

Ở nhiệt độ phòng dùng trong 2 giờ, trong ngăn mát tủ lạnh dùng trong 24 giờ. Sữa con đã bú dở thì đổ đi ngay sau cữ.

+Cho nước trước hay bột trước?

Nước trước, bột sau. Cho bột trước sẽ làm lượng nước ít hơn, sữa đặc hơn hướng dẫn.

+Có cần tiệt trùng bình sữa mỗi lần không?

Có, cho đến khi con ít nhất 12 tháng. Rửa sạch ngay sau cữ rồi tiệt trùng trước khi pha cữ sau.

+Có được hâm sữa bằng lò vi sóng không?

Không. Lò vi sóng làm sữa nóng không đều, có điểm rất nóng dù vỏ bình vẫn mát, dễ làm bỏng miệng con.

Nguồn tham khảo

  1. How to make up baby formula — NHS (Anh)
  2. Sterilising baby bottles — NHS (Anh)
  3. Safe preparation, storage and handling of powdered infant formula: guidelines — WHO
  4. How to Safely Prepare Baby Formula With Water — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Chọn sữa công thức

    Sữa mẹ vẫn là tốt nhất; khi con cần sữa công thức, phần lớn trẻ chỉ cần một loại sữa công thức thông thường dành cho trẻ dưới 12 tháng, làm từ sữa bò, có bổ sung sắt, và có thể dùng suốt năm đầu. Các loại sữa công thức đều phải đạt cùng tiêu chuẩn, giá cao không có nghĩa là tốt hơn. Sữa không lactose, sữa chống trào ngược, sữa thủy phân hay sữa đậu nành chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu sau khi bú con khó thở, sưng môi mặt, nổi mẩn khắp người hay li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ sơ sinh bú bao nhiêu ml

    Ngày đầu sau sinh, mỗi cữ con chỉ cần khoảng một thìa cà phê sữa non. Với trẻ bú bình, tuần đầu thường khoảng 30–60 ml mỗi cữ, đến cuối tháng đầu khoảng 90–120 ml mỗi cữ, cách nhau 3–4 giờ; tính theo cân nặng, trung bình mỗi ngày khoảng 165 ml cho mỗi kg và thường không quá khoảng 960 ml. Trẻ bú mẹ thì không cần đếm ml: cho bú theo nhu cầu, ít nhất 8 lần mỗi ngày, và nhìn tã ướt, cân nặng để biết con bú đủ. Con bỏ bú, li bì hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt thì đi khám ngay.

  • Trẻ dưới 6 tháng uống nước

    Trẻ dưới 6 tháng bú mẹ hoàn toàn không cần uống thêm nước, kể cả khi trời nóng: sữa mẹ có hơn 80% là nước, con khát thì cho bú nhiều hơn. Trẻ bú sữa công thức chỉ cần sữa pha đúng tỷ lệ; riêng khi trời nóng có thể cho thêm vài ngụm nước đun sôi để nguội ngoài các cữ sữa. Cho uống nước lọc, nước đường, nước cam thảo hay nước rau làm con bú ít sữa đi và dễ nhiễm khuẩn. Con tiêu chảy, nôn thì uống oresol theo hướng dẫn của bác sĩ; con hơn 6 giờ không có tã ướt, li bì hay bỏ bú thì đưa đi khám ngay.

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Bú mẹ hoàn toàn 6 tháng

    WHO và UNICEF khuyến nghị cho con bú mẹ ngay trong 1 giờ đầu sau sinh, chỉ cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu (không nước, không sữa khác, không thức ăn), rồi ăn dặm và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Hầu hết các mẹ đều đủ sữa nếu con được bú sớm, bú thường xuyên cả ngày lẫn đêm và ngậm vú đúng. Chỉ một số ít trường hợp có lý do y tế cần dùng sữa thay thế; khi đó bác sĩ hướng dẫn cách cho ăn an toàn. Con bỏ bú, li bì, hơn 6 giờ không có tã ướt thì đưa đi khám ngay.

Chủ đề khác